Free practice MCQs with answers and explanations for హైన్జ్ సందిగ్ధత కథ (Heinz Dilemma) in నైతిక వికాసం – కోల్బర్గ్ (Kohlberg). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
హైన్జ్ సందిగ్ధత (Heinz Dilemma) కథను రూపొందించినవారు ఎవరు?
A. గిల్లిగన్
B. పియాజే
C. కోల్బర్గ్
D. వైగాట్స్కీ
Answer & explanation
Correct: C — కోల్బర్గ్
హైన్జ్ కథ కోల్బర్గ్ పరిశోధనలో అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. గిల్లిగన్ ఆయన సిద్ధాంతాన్ని విమర్శించింది, పియాజే నైతికతను ఆటల నియమాల ద్వారా అధ్యయనం చేశాడు. ఈ కథలో ప్రాణాన్ని కాపాడడం, చట్టాన్ని గౌరవించడం అనే రెండు విలువలు ఘర్షణ పడటం వల్ల ఇది నైతిక ఆలోచనను పరీక్షించడానికి అనువైనది.
మందు ధర చాలా ఎక్కువ కావడంతో, సరిపోయే డబ్బు లేకపోవడంతో, వ్యాపారి తగ్గించకపోవడంతో నిరాశలో హైన్జ్ మందును దొంగిలించాడు. 'చేసింది సరైనదేనా? ఎందుకు?' అనేదే ప్రశ్న.
A. ప్రాణాన్ని కాపాడడం vs ఆస్తి/చట్టాన్ని గౌరవించడం
B. స్నేహం vs ధనం
C. విద్య vs వినోదం
D. ఆరోగ్యం vs ఆటలు
Answer & explanation
Correct: A — ప్రాణాన్ని కాపాడడం vs ఆస్తి/చట్టాన్ని గౌరవించడం
భార్య ప్రాణాన్ని కాపాడాలనే విలువ, దొంగతనం చేయకూడదనే చట్ట/ఆస్తి గౌరవ విలువతో ఘర్షణ పడుతుంది. అందుకే ఇది నైతిక సందిగ్ధత అవుతుంది. ఈ ఘర్షణ వల్లే ఇది సందిగ్ధత అవుతుంది; రెండు విలువల్లో దేనికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారన్న కారణమే వ్యక్తి నైతిక దశను చూపుతుంది.
హైన్జ్ కథలో 'దొంగతనం చేస్తే జైలుకు వెళ్తాడు కాబట్టి తప్పు' అని చెప్పేవారి సమాధానం ఏ దశకు చెందుతుంది?
A. దశ 3 – మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ
B. దశ 4 – శాంతిభద్రతల దిశ
C. దశ 1 – శిక్ష–విధేయత దిశ
D. దశ 6 – సార్వత్రిక సూత్రాల దిశ
Answer & explanation
Correct: C — దశ 1 – శిక్ష–విధేయత దిశ
శిక్ష భయం ఆధారంగా ఇచ్చిన కారణం దశ 1 లక్షణం. 'అతడు భార్యను ప్రేమిస్తున్నాడు కాబట్టి మంచి భర్త' దశ 3కు, 'చట్టం చట్టమే' దశ 4కు చెందుతాయి. శిక్ష నుండి తప్పించుకోవడమే కారణంగా చెప్పడం దశ 1 నైతికతకు గుర్తు, ఇందులో నైతిక విలువ కంటే బయటి పరిణామమే ముఖ్యం.
హైన్జ్ కథలో 'ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది' అనే కారణం ఏ దశలకు చెందుతుంది?
A. దశ 5/6
B. దశ 1
C. దశ 2
D. దశ 3
Answer & explanation
Correct: A — దశ 5/6
ప్రాణాన్ని ఆస్తి కంటే ఉన్నతంగా చూసే ఆలోచన సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి (దశ 5/6) లక్షణం. దశ 1, 2 శిక్ష, లాభం ఆధారం, దశ 3 ఇతరుల మెప్పు ఆధారం. ఇలా సార్వత్రిక విలువలను చట్టం, ఆస్తి కంటే ఉన్నతంగా చూడటం సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి లక్షణం, కాబట్టి దశ 1–4 ఎంపికలు సరికావు.
హైన్జ్ కథలో 'చట్టం చట్టమే; దొంగతనం తప్పు' అని చెప్పడం ఏ దశ?
A. దశ 1 – శిక్ష–విధేయత
B. దశ 2 – సాధనాత్మక–సాపేక్ష
C. దశ 5 – సామాజిక ఒడంబడిక
D. దశ 4 – శాంతిభద్రతల దిశ
Answer & explanation
Correct: D — దశ 4 – శాంతిభద్రతల దిశ
చట్టాన్ని గౌరవించడం కర్తవ్యం అనే కారణం దశ 4 (శాంతిభద్రతల దిశ). దశ 5లో చట్టాలు ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం, అన్యాయమైన చట్టాలను మార్చవచ్చని భావిస్తారు. ఇక్కడ వ్యక్తి చట్టం ఎందుకుందో ప్రశ్నించకుండా దాన్ని కర్తవ్యంగా పాటిస్తున్నాడు, ఇది సంప్రదాయ స్థాయిలోని శాంతిభద్రతల దశ.
హైన్జ్ సందిగ్ధతపై ప్రకటనలు: 1) ఒకే కథకు 'సరైనది' అనేవారు, 'తప్పు' అనేవారు ఇద్దరూ ఏ దశలోనైనా ఉండవచ్చు. 2) సమాధానం (అవును/కాదు) దశను నిర్ణయిస్తుంది. 3) కారణమే దశను నిర్ణయిస్తుంది. సరైనవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే
దశను నిర్ణయించేది సమాధానం కాదు, ఆ సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణం; కాబట్టి 2 తప్పు. ఒకే సమాధానానికి వేర్వేరు దశల కారణాలు ఉండొచ్చు కాబట్టి 1, 3 సరైనవి. ఒకే సమాధానాన్ని ఇద్దరు ఇచ్చినా కారణాలు వేర్వేరు దశలను చూపగలవు, అందుకే సమాధానం కంటే కారణం ప్రధానమని గుర్తుంచుకోవాలి.
హైన్జ్ కథ సమాధానాలు–దశల జతల్లో తప్పుగా ఉన్నది (NOT correctly matched) ఏది?
A. 'జైలుకు వెళ్తాడు కాబట్టి తప్పు' – దశ 1
B. 'అతడు భార్యను ప్రేమిస్తున్నాడు కాబట్టి మంచి భర్త' – దశ 3
C. 'ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది' – దశ 5/6
D. 'చట్టం చట్టమే; దొంగతనం తప్పు' – దశ 1
Answer & explanation
Correct: D — 'చట్టం చట్టమే; దొంగతనం తప్పు' – దశ 1
'చట్టం చట్టమే' అనే కారణం శాంతిభద్రతల దిశ అయిన దశ 4కు చెందుతుంది, దశ 1కు కాదు. మిగతా మూడు జతలు నోట్స్లో ఉన్నవే. దశ 1 శిక్ష భయం ఆధారం; చట్టాన్ని కర్తవ్యంగా పాటించే ఆలోచన అంతకంటే పై స్థాయి (సంప్రదాయ స్థాయి) లక్షణం కాబట్టి ఆ జత తప్పు.
హైన్జ్ కథ సమాధానాలను దశల వారీగా (తక్కువ నుండి ఎక్కువకు) అమర్చినది ఏది?
A. చట్టం చట్టమే → శిక్ష భయం → ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది → మంచి భర్త
B. ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది → చట్టం చట్టమే → మంచి భర్త → శిక్ష భయం
C. శిక్ష భయం → మంచి భర్త → చట్టం చట్టమే → ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది
D. మంచి భర్త → శిక్ష భయం → ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది → చట్టం చట్టమే
Answer & explanation
Correct: C — శిక్ష భయం → మంచి భర్త → చట్టం చట్టమే → ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది
శిక్ష భయం దశ 1, మంచి భర్త దశ 3, చట్టం చట్టమే దశ 4, ప్రాణం ఆస్తి కంటే విలువైనది దశ 5/6; ఈ క్రమంలో నైతిక ఆలోచన ముందుకు సాగుతుంది. మిగతా ఎంపికల్లో క్రమం తారుమారైంది.
హైన్జ్ కథ ప్రశ్న 'హైన్జ్ చేసింది సరైనదేనా? ఎందుకు?' – ఈ ప్రశ్న ఉద్దేశం ఏమిటి?
A. చట్టం తెలుసో లేదో పరీక్షించడం
B. సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణంతో నైతిక స్థాయిని గుర్తించడం
C. హైన్జ్ను శిక్షించడం
D. భార్య ఆరోగ్యం గురించి తెలుసుకోవడం
Answer & explanation
Correct: B — సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణంతో నైతిక స్థాయిని గుర్తించడం
'ఎందుకు?' అనే రెండో భాగం ద్వారా వ్యక్తి ఏ నైతిక దశలో ఉన్నాడో తెలుసుకోవడమే ఈ కథ ఉద్దేశం. సమాధానం (సరైనది/తప్పు) కంటే కారణమే దశను చూపుతుంది. కాబట్టి ఉపాధ్యాయులు పిల్లల సమాధానాలతో పాటు వారి కారణాలను వినడం ద్వారా నైతిక వికాస స్థాయిని అంచనా వేయవచ్చు.