నైతిక వికాసం – కోల్‌బర్గ్ (Kohlberg) · Practice MCQs

Correct: A — లారెన్స్ కోల్‌బర్గ్

లారెన్స్ కోల్‌బర్గ్ (1927–1987) నైతిక వికాస రంగంలో అత్యంత ప్రసిద్ధుడు; ఆయన సిద్ధాంతాన్ని నైతిక తర్క సిద్ధాంతం అని కూడా అంటారు. పియాజే స్విస్ మనస్తత్వవేత్త, ఎరిక్‌సన్ మనో-సాంఘిక సిద్ధాంతకర్త, ఫ్రాయిడ్ మనోవిశ్లేషకుడు.

Correct: B — 3 స్థాయిలు, 6 దశలు

కోల్‌బర్గ్ నైతిక వికాసాన్ని మూడు స్థాయులుగా విభజించి ఒక్కో స్థాయికి రెండు దశలు చొప్పున మొత్తం ఆరు దశలు ఇచ్చాడు. 8 దశలు ఉన్నది ఎరిక్‌సన్ సిద్ధాంతంలో. స్థాయులు: సంప్రదాయ పూర్వ, సంప్రదాయ, సంప్రదాయ అనంతర; ప్రతి స్థాయిలో రెండు దశలు ఉండటంతో 3 × 2 = 6 అవుతుంది.

Correct: C — నైతిక సందిగ్ధ కథలు (Moral Dilemmas)

పిల్లలకు, పెద్దలకు నైతిక సందిగ్ధ కథలు చెప్పి 'ఏం చేయాలి? ఎందుకు?' అని అడిగి, సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణం ఆధారంగా స్థాయిని నిర్ణయించాడు. మూడు పర్వతాల పని పియాజే స్వీయ కేంద్రీకరణ పరీక్ష.

Correct: D — సమాధానం వెనుక ఉన్న కారణం

కోల్‌బర్గ్ ప్రకారం ముఖ్యం సమాధానం (అవును/కాదు) కాదు, ఆ సమాధానానికి ఇచ్చే కారణం. ఒకే సమాధానం ఇచ్చినా వేర్వేరు కారణాలు వేర్వేరు దశలను చూపుతాయి. ఉదాహరణకు 'దొంగతనం తప్పు' అని ఇద్దరు చెప్పినా, ఒకరు 'శిక్ష పడుతుంది' అని, మరొకరు 'సమాజానికి నష్టం' అని కారణం చెబితే వారి దశలు వేరు.

Correct: C — కోల్‌బర్గ్

హైన్జ్ కథ కోల్‌బర్గ్ పరిశోధనలో అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. గిల్లిగన్ ఆయన సిద్ధాంతాన్ని విమర్శించింది, పియాజే నైతికతను ఆటల నియమాల ద్వారా అధ్యయనం చేశాడు. ఈ కథలో ప్రాణాన్ని కాపాడడం, చట్టాన్ని గౌరవించడం అనే రెండు విలువలు ఘర్షణ పడటం వల్ల ఇది నైతిక ఆలోచనను పరీక్షించడానికి అనువైనది.

Correct: D — భార్యను కాపాడే మందును దొంగిలించాడు

మందు ధర చాలా ఎక్కువ కావడంతో, సరిపోయే డబ్బు లేకపోవడంతో, వ్యాపారి తగ్గించకపోవడంతో నిరాశలో హైన్జ్ మందును దొంగిలించాడు. 'చేసింది సరైనదేనా? ఎందుకు?' అనేదే ప్రశ్న.

Correct: A — ప్రాణాన్ని కాపాడడం vs ఆస్తి/చట్టాన్ని గౌరవించడం

భార్య ప్రాణాన్ని కాపాడాలనే విలువ, దొంగతనం చేయకూడదనే చట్ట/ఆస్తి గౌరవ విలువతో ఘర్షణ పడుతుంది. అందుకే ఇది నైతిక సందిగ్ధత అవుతుంది. ఈ ఘర్షణ వల్లే ఇది సందిగ్ధత అవుతుంది; రెండు విలువల్లో దేనికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారన్న కారణమే వ్యక్తి నైతిక దశను చూపుతుంది.

Correct: B — సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి (Pre-conventional)

మొదటి స్థాయి సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి (సుమారు 4–10 ఏళ్లు), దీనిలో శిక్ష, బహుమతి ఆధారంగా నైతికతను చూస్తారు. రెండవది సంప్రదాయ స్థాయి, మూడవది సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి.

Correct: B — శిక్ష–విధేయత దిశ (Punishment and Obedience)

దశ 1లో శిక్ష తప్పించుకోవడానికి నియమాలు పాటిస్తారు. మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ దశ 3, శాంతిభద్రతల దిశ దశ 4, సామాజిక ఒడంబడిక దిశ దశ 5. ఇది సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయిలో మొదటిది కాబట్టి చిన్న పిల్లల్లో (సుమారు 4–10 ఏళ్లు) ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది, ఇక్కడ నైతికత బయటి శిక్ష ఆధారంగా ఉంటుంది.

Correct: A — శాంతిభద్రతల దిశ (Law and Order)

దశ 4లో చట్టం, అధికారాన్ని గౌరవించడం కర్తవ్యం అనే ఆలోచన ఉంటుంది; ఇది సంప్రదాయ స్థాయిలో ఉంటుంది. దశ 6లో న్యాయం, మానవ గౌరవం వంటి సార్వత్రిక సూత్రాలు చట్టాల కంటే ఉన్నతంగా భావిస్తారు.