కోల్బర్గ్ మూడు స్థాయిలు, ఆరు దశలు (Three Levels and Six Stages)
Free practice MCQs with answers and explanations for కోల్బర్గ్ మూడు స్థాయిలు, ఆరు దశలు (Three Levels and Six Stages) in నైతిక వికాసం – కోల్బర్గ్ (Kohlberg). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కోల్బర్గ్ మొదటి స్థాయి పేరు ఏమిటి?
A. సంప్రదాయ స్థాయి (Conventional)
B. సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి (Pre-conventional)
C. సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి (Post-conventional)
D. సార్వత్రిక స్థాయి
Answer & explanation
Correct: B — సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి (Pre-conventional)
మొదటి స్థాయి సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి (సుమారు 4–10 ఏళ్లు), దీనిలో శిక్ష, బహుమతి ఆధారంగా నైతికతను చూస్తారు. రెండవది సంప్రదాయ స్థాయి, మూడవది సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి.
Correct: B — శిక్ష–విధేయత దిశ (Punishment and Obedience)
దశ 1లో శిక్ష తప్పించుకోవడానికి నియమాలు పాటిస్తారు. మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ దశ 3, శాంతిభద్రతల దిశ దశ 4, సామాజిక ఒడంబడిక దిశ దశ 5. ఇది సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయిలో మొదటిది కాబట్టి చిన్న పిల్లల్లో (సుమారు 4–10 ఏళ్లు) ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది, ఇక్కడ నైతికత బయటి శిక్ష ఆధారంగా ఉంటుంది.
చట్టాన్ని, అధికారాన్ని గౌరవించడం కర్తవ్యంగా భావించే కోల్బర్గ్ దశ ఏది?
A. శాంతిభద్రతల దిశ (Law and Order)
B. సాధనాత్మక–సాపేక్ష దిశ
C. మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ
D. సార్వత్రిక నైతిక సూత్రాల దిశ
Answer & explanation
Correct: A — శాంతిభద్రతల దిశ (Law and Order)
దశ 4లో చట్టం, అధికారాన్ని గౌరవించడం కర్తవ్యం అనే ఆలోచన ఉంటుంది; ఇది సంప్రదాయ స్థాయిలో ఉంటుంది. దశ 6లో న్యాయం, మానవ గౌరవం వంటి సార్వత్రిక సూత్రాలు చట్టాల కంటే ఉన్నతంగా భావిస్తారు.
న్యాయం, మానవ గౌరవం వంటి సార్వత్రిక సూత్రాలు చట్టాల కంటే ఉన్నతమని భావించే దశ ఏది?
A. దశ 1 – శిక్ష–విధేయత
B. దశ 2 – సాధనాత్మక–సాపేక్ష
C. దశ 4 – శాంతిభద్రతల దిశ
D. దశ 6 – సార్వత్రిక నైతిక సూత్రాల దిశ
Answer & explanation
Correct: D — దశ 6 – సార్వత్రిక నైతిక సూత్రాల దిశ
దశ 6 సంప్రదాయ అనంతర స్థాయిలో చివరి దశ; ఇక్కడ వ్యక్తి సొంత సార్వత్రిక నైతిక సూత్రాల ఆధారంగా ఆలోచిస్తాడు. దశ 1, 2 శిక్ష, లాభం ఆధారం, దశ 4 చట్టం ఆధారం. ఈ దశ కోల్బర్గ్ క్రమంలో చివరిది కాబట్టి సుమారు 13 ఏళ్ల తర్వాత, అది కూడా కొద్దిమంది మాత్రమే చేరతారని నోట్స్ చెబుతుంది.
సంప్రదాయ స్థాయి (Conventional Level) సుమారు ఏ వయసులో ఉంటుంది?
A. సుమారు 4–10 ఏళ్లు
B. సుమారు 13 ఏళ్ల తర్వాత
C. సుమారు 10–13 ఏళ్లు
D. సుమారు 2 ఏళ్ల లోపు
Answer & explanation
Correct: C — సుమారు 10–13 ఏళ్లు
సంప్రదాయ స్థాయి సుమారు 10–13 ఏళ్లు; సమాజ నియమాలు, ఇతరుల అంచనాలకు అనుగుణంగా ఉండటం దీని లక్షణం. 4–10 ఏళ్లు సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయి, 13 తర్వాత సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి.
బస్సులో సీటు వదిలి 'అందరూ మెచ్చుకుంటారని' చెప్పే పిల్లవాడు ఏ దశలో ఉన్నాడు?
A. దశ 1 – శిక్ష–విధేయత
B. దశ 3 – మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ
C. దశ 4 – శాంతిభద్రతల దిశ
D. దశ 6 – సార్వత్రిక సూత్రాలు
Answer & explanation
Correct: B — దశ 3 – మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ
ఇతరుల మెప్పు, ఆమోదం కోసం చేసే పని దశ 3 లక్షణం. 'టీచర్ తిడతారని' అయితే దశ 1, 'నియమం కాబట్టి' అయితే దశ 4, మానవ విలువ కాబట్టి అయితే దశ 5/6. ఇతరుల ఆమోదం కోరడం సామాజిక సంబంధాలపై ఆధారపడే దశ 3 లక్షణం, ఇందులో శిక్ష లేదా చట్టం కంటే 'మంచి' అనిపించుకోవడం ముఖ్యం.
'నాకేం లాభం?' అనే ఆలోచనతో పరస్పర లాభం చూసి నిర్ణయించే కోల్బర్గ్ దశ ఏది?
A. దశ 1 – శిక్ష–విధేయత దిశ
B. దశ 3 – మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ
C. దశ 2 – సాధనాత్మక–సాపేక్ష దిశ
D. దశ 5 – సామాజిక ఒడంబడిక
Answer & explanation
Correct: C — దశ 2 – సాధనాత్మక–సాపేక్ష దిశ
దశ 2లో నిర్ణయం పరస్పర లాభం ఆధారంగా ఉంటుంది ('నేను సహాయం చేస్తే నాకు ఏం వస్తుంది?'). దశ 1లో శిక్ష భయం, దశ 3లో ఇతరుల ఆమోదం ప్రధానం. ఈ దశలో నైతికత సమాన మార్పిడి (నువ్వు నాకు చేస్తే నేను నీకు చేస్తా) వంటి స్వార్థపూరిత ఆలోచనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
చట్టాలు ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం ఉన్నవి, అన్యాయమైన చట్టాలను మార్చవచ్చు అనే ఆలోచన ఏ దశకు చెందుతుంది?
A. దశ 4 – శాంతిభద్రతల దిశ
B. దశ 5 – సామాజిక ఒడంబడిక దిశ
C. దశ 2 – సాధనాత్మక–సాపేక్ష దిశ
D. దశ 3 – మంచి బాలుడు/బాలిక దిశ
Answer & explanation
Correct: B — దశ 5 – సామాజిక ఒడంబడిక దిశ
సామాజిక ఒడంబడిక దిశలో చట్టాలు ప్రజల కోసం, అవసరమైతే మార్చవచ్చని భావిస్తారు; ఇది సంప్రదాయ అనంతర స్థాయి. దశ 4లో చట్టం ఏదైనా పాటించాలనే ఆలోచన ఉంటుంది. ఈ ఆలోచన నియమాలను స్థిరమైనవిగా కాక సమాజ శ్రేయస్సు కోసం మార్చదగిన ఒప్పందాలుగా చూస్తుంది, అదే దశ 4 నుండి దీన్ని వేరు చేస్తుంది.
స్థాయి 1 (పూర్వ)లో దశ 1, 2; స్థాయి 2 (సంప్రదాయ)లో దశ 3, 4; స్థాయి 3 (అనంతర)లో దశ 5, 6. ఇతర ఎంపికల్లో దశలు తప్పు స్థాయిలకు జతచేశారు. స్థాయి–దశల జోడింపు (1–2, 3–4, 5–6) గుర్తుంటే ఇలాంటి ప్రశ్నల్లో తప్పు జతలను సులభంగా తొలగించవచ్చు.
కోల్బర్గ్ స్థాయుల గురించి ప్రకటనలు: 1) సంప్రదాయ పూర్వ స్థాయిలో శిక్ష, బహుమతి ఆధారం. 2) సంప్రదాయ స్థాయిలో ఇతరుల అంచనాలు, చట్టం ఆధారం. 3) సంప్రదాయ అనంతర స్థాయిలో శిక్ష భయం ప్రధానం. సరైనవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
సంప్రదాయ అనంతర స్థాయిలో వ్యక్తి సొంత నైతిక సూత్రాల ఆధారంగా ఆలోచిస్తాడు, శిక్ష భయం కాదు; అందువల్ల 3 తప్పు. 1, 2 నోట్స్లోని సరైన వివరణలు. సంప్రదాయ అనంతర స్థాయిలో శిక్ష కాకుండా సొంత నైతిక సూత్రాలే ఆధారం కాబట్టి 3వ ప్రకటనను తప్పించుకోవాలి.