సంజ్ఞానాత్మక వికాసం – పియాజే (Piaget) · Practice MCQs

Correct: D — సజీవారోపణ (Animism)

సజీవారోపణ పూర్వ ప్రచాలక దశ లక్షణం, ఉదా: 'బొమ్మ ఏడుస్తోంది'. కృత్రిమవాదం అంటే ప్రకృతిలోని ప్రతిదీ మనుషులే చేశారనుకోవడం, కేంద్రీకరణ ఒకే లక్షణంపై దృష్టి పెట్టడం, అప్రతివర్తనం చర్యను వెనక్కి ఆలోచించలేకపోవడం.

Correct: C — స్వీయ కేంద్రీకరణ (Egocentrism)

స్వీయ కేంద్రీకరణ స్వార్థం కాదు, ఆలోచనా పరిమితి; పియాజే దీన్ని మూడు పర్వతాల పనితీరు (Three Mountains Task) ద్వారా పరీక్షించారు. సజీవారోపణ నిర్జీవాలకు ప్రాణం ఆపాదించడం, వర్గీకరణ సారూప్యత ఆధారంగా సమూహాలు చేయడం.

Correct: D — 2 నుండి 7 సంవత్సరాలు

పూర్వ ప్రచాలక దశ 2–7 ఏళ్లు; భాష, చిహ్నాలు, కల్పనా ఆటలు వికసిస్తాయి కానీ తార్కికత తక్కువగా ఉంటుంది. 0–2 ఇంద్రియ చాలక దశ, 7–11 మూర్త ప్రచాలక దశ కావడంతో ఇతర ఎంపికలు తప్పు.

Correct: C — పరిరక్షణ (Conservation)

పరిరక్షణ మూర్త ప్రచాలక దశ ప్రధాన సాధన; మట్టి ముద్దను చపాతీలా చదును చేసినా ద్రవ్యరాశి మారదని ఈ దశ పిల్లలు గ్రహిస్తారు. సంయోగీకరణ స్కీమాకు సంబంధించింది, సజీవారోపణ, సంకేత ఆట పూర్వ ప్రచాలక దశ లక్షణాలు.

Correct: B — మూర్త ప్రచాలక దశ

ప్రాథమిక పాఠశాల పిల్లలు (సుమారు 7–11 ఏళ్లు) ప్రత్యక్ష వస్తువుల ఆధారంగా తార్కికంగా ఆలోచించే మూర్త ప్రచాలక దశలో ఉంటారు. అందుకే ఈ స్థాయిలో నమూనాలు, వస్తువులతో బోధించడం ఉత్తమం; ఔపచారిక దశ పిల్లలు కౌమారంలోకి వచ్చాకే చేరతారు.

Correct: A — ఔపచారిక ప్రచాలక దశ

ఔపచారిక దశలో వ్యక్తి న్యాయం, స్వేచ్ఛ వంటి చూడలేని భావనల గురించి, 'ఇలా జరిగితే?' అనే ఊహాత్మక పరిస్థితుల గురించి ఆలోచించగలడు. మూర్త దశ ఆలోచన ప్రత్యక్ష వస్తువులకే పరిమితం, మిగతా రెండు దశలు మరింత ప్రాథమికమైనవి.

Correct: B — పరికల్పనాత్మక–నిగమనాత్మక తర్కం

పరికల్పనాత్మక–నిగమనాత్మక తర్కంలో 'ఇలా అయితే ఏమవుతుంది?' అని పరికల్పన చేసి, పరీక్షించి నిర్ణయానికి వస్తారు; ఇది శాస్త్రవేత్తల ఆలోచనా పద్ధతి. ప్రయత్న–దోషం, వస్తు స్థిరత్వం ఇంద్రియ చాలక దశ అంశాలు, సంకేత ఆట పూర్వ ప్రచాలక దశది.

Correct: C — ఔపచారిక ప్రచాలక దశ

భవిష్యత్తు, ఆదర్శాల వంటి చూడలేని విషయాల గురించి ఆలోచించడం అమూర్త ఆలోచన; ఇది ఔపచారిక దశ (11+ ఏళ్లు)లోనే సాధ్యం. మూర్త దశ పిల్లలు ప్రత్యక్షంగా ఉన్న వాటి గురించే తర్కిస్తారు, పూర్వ ప్రచాలక, ఇంద్రియ చాలక దశల పిల్లలకు ఇది అసాధ్యం.

Correct: D — వైగాట్స్కీ (Vygotsky)

ZPD అంటే బిడ్డ ఒంటరిగా చేయగలిగిన దానికీ, పెద్దల లేదా తోటివారి సహాయంతో చేయగలిగిన దానికీ మధ్య ఉండే ఖాళీ; ఇది రష్యన్ మనస్తత్వవేత్త వైగాట్స్కీ భావన. పియాజే దశల సిద్ధాంతం, బ్రూనర్ మూడు ప్రాతినిధ్య రూపాలు, కోల్‌బర్గ్ నైతిక దశలు ఇచ్చారు.

Correct: A — కృత్యాధార అభ్యసనం (Activity-based learning)

బిడ్డ 'చిన్న శాస్త్రవేత్త'గా చురుకుగా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటాడని పియాజే చెప్పారు, కాబట్టి ప్రయోగాలు, ప్రత్యక్ష అనుభవాలు, కృత్యాలు ముఖ్యం. బట్టీ, శిక్ష, కేవలం ఉపన్యాసం బిడ్డను నిష్క్రియాత్మకంగా మారుస్తాయి.