మూర్త ప్రచాలక దశ – పరిరక్షణ, వర్గీకరణ (Concrete Operational Stage, Conservation)
Free practice MCQs with answers and explanations for మూర్త ప్రచాలక దశ – పరిరక్షణ, వర్గీకరణ (Concrete Operational Stage, Conservation) in సంజ్ఞానాత్మక వికాసం – పియాజే (Piaget). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
వస్తువు ఆకారం మారినా దాని పరిమాణం, సంఖ్య, బరువు మారవని అర్థం చేసుకోవడాన్ని ఏమంటారు?
A. సంయోగీకరణ (Assimilation)
B. సజీవారోపణ (Animism)
C. పరిరక్షణ (Conservation)
D. సంకేత ఆట (Symbolic play)
Answer & explanation
Correct: C — పరిరక్షణ (Conservation)
పరిరక్షణ మూర్త ప్రచాలక దశ ప్రధాన సాధన; మట్టి ముద్దను చపాతీలా చదును చేసినా ద్రవ్యరాశి మారదని ఈ దశ పిల్లలు గ్రహిస్తారు. సంయోగీకరణ స్కీమాకు సంబంధించింది, సజీవారోపణ, సంకేత ఆట పూర్వ ప్రచాలక దశ లక్షణాలు.
ప్రాథమిక పాఠశాల వయసు పిల్లలు ఎక్కువగా పియాజే ఏ దశలో ఉంటారు?
A. ఇంద్రియ చాలక దశ
B. మూర్త ప్రచాలక దశ
C. పూర్వ ప్రచాలక దశ
D. ఔపచారిక ప్రచాలక దశ
Answer & explanation
Correct: B — మూర్త ప్రచాలక దశ
ప్రాథమిక పాఠశాల పిల్లలు (సుమారు 7–11 ఏళ్లు) ప్రత్యక్ష వస్తువుల ఆధారంగా తార్కికంగా ఆలోచించే మూర్త ప్రచాలక దశలో ఉంటారు. అందుకే ఈ స్థాయిలో నమూనాలు, వస్తువులతో బోధించడం ఉత్తమం; ఔపచారిక దశ పిల్లలు కౌమారంలోకి వచ్చాకే చేరతారు.
సమాన పరిమాణం నీటిని పొడవైన సన్నని గ్లాసులో, వెడల్పాటి గ్లాసులో పోసి అడిగినప్పుడు మూర్త ప్రచాలక దశ పిల్లలు ఏమంటారు?
A. రెండింటిలో నీరు సమానం
B. పొడవైన గ్లాసులో ఎక్కువ
C. వెడల్పాటి గ్లాసులో ఎక్కువ
D. చెప్పడం సాధ్యం కాదు
Answer & explanation
Correct: A — రెండింటిలో నీరు సమానం
మూర్త దశ పిల్లలకు పరిరక్షణ భావన ఉంటుంది కాబట్టి ఆకారం మారినా పరిమాణం మారదని చెబుతారు. పూర్వ ప్రచాలక దశ పిల్లలు పొడవు అనే ఒకే లక్షణంపై (కేంద్రీకరణ) దృష్టి పెట్టి 'పొడవైన గ్లాసులో ఎక్కువ' అంటారు.
5 + 3 = 8 అని తెలిసిన బిడ్డ 8 – 3 = 5 అని కూడా చెప్పగలడు. ఇది ఏ మానసిక సామర్థ్యం?
A. కేంద్రీకరణ (Centration)
B. ప్రతివర్తనం (Reversibility)
C. సజీవారోపణ (Animism)
D. సంయోగీకరణ (Assimilation)
Answer & explanation
Correct: B — ప్రతివర్తనం (Reversibility)
చర్యను మనసులో వెనక్కి తిప్పి ఆలోచించగలగడం ప్రతివర్తనం; ఇది మూర్త ప్రచాలక దశ లక్షణం. దీనికి వ్యతిరేకంగా పూర్వ ప్రచాలక దశలో అప్రతివర్తనం ఉంటుంది; కేంద్రీకరణ ఒకే అంశంపై దృష్టి పెట్టడం.
పిల్లలు తమ తరగతి వస్తువులను (ఉదా: పెన్సిళ్లు) పొడవు ఆధారంగా చిన్నది నుండి పెద్దది వరకు వరుసగా అమర్చగలగడాన్ని ఏమంటారు?
A. వర్గీకరణ (Classification)
B. అనుకూలనం (Accommodation)
C. క్రమీకరణ (Seriation)
D. కృత్రిమవాదం (Artificialism)
Answer & explanation
Correct: C — క్రమీకరణ (Seriation)
పొడవు, బరువు వంటి లక్షణం ఆధారంగా వస్తువులను వరుసగా పేర్చడం క్రమీకరణ. వర్గీకరణలో సారూప్యత ఆధారంగా సమూహాలుగా విభజిస్తారు; ఇవి రెండూ మూర్త దశ సామర్థ్యాలు, కాగా కృత్రిమవాదం పూర్వ ప్రచాలక దశ లక్షణం.
పరికల్పనాత్మక–నిగమనాత్మక తర్కం ఔపచారిక ప్రచాలక దశ ప్రత్యేకత. ప్రతివర్తనం, వర్గీకరణ, క్రమీకరణ మూర్త దశ లక్షణాలుగా నోట్స్లో ఉన్నాయి. మూర్త దశ ఆలోచన ప్రత్యక్ష వస్తువులపైనే ఆధారపడుతుంది, పరికల్పన చేసి పరీక్షించడం అనేది 11+ ఏళ్ల దశతో ముడిపడి ఉంటుంది.
పరిరక్షణ గురించి ప్రకటనలు: 1) ఇది మూర్త ప్రచాలక దశ ప్రధాన సాధన. 2) సంఖ్య, ద్రవ్యరాశి, ఘనపరిమాణం వంటి అన్ని రకాల పరిరక్షణ ఒకేసారి వస్తాయి. 3) పూర్వ ప్రచాలక దశ పిల్లలకు ఇది ఉండదు. సరైనవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 3 మాత్రమే
పరిరక్షణ రకాలు (సంఖ్య, పొడవు, ద్రవ్యరాశి, ద్రవ పరిమాణం, బరువు, ఘనపరిమాణం) అన్నీ ఒకేసారి రావని నోట్స్ చెబుతుంది, కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు. 1, 3 సరైనవి: ఇది మూర్త దశ సాధన, పూర్వ ప్రచాలక దశలో ఉండదు.
క్రింది వాటిలో మూర్త ప్రచాలక దశకు చెందని (odd one out) భావన ఏది?
A. కేంద్రీకరణ (Centration)
B. వికేంద్రీకరణ (Decentration)
C. వర్గీకరణ (Classification)
D. క్రమీకరణ (Seriation)
Answer & explanation
Correct: A — కేంద్రీకరణ (Centration)
కేంద్రీకరణ అంటే ఒకే లక్షణంపై దృష్టి పెట్టి మిగతావి విస్మరించడం; ఇది పూర్వ ప్రచాలక దశ లక్షణం. వికేంద్రీకరణ (అనేక లక్షణాలను ఒకేసారి పరిగణించడం), వర్గీకరణ, క్రమీకరణ మూర్త దశ సామర్థ్యాలు.
పరిరక్షణ ప్రయోగంలో ఒక బిడ్డ 'పొడవైన గ్లాసులో ఎక్కువ' అంటే, మరో బిడ్డ 'రెండింటిలో సమానం' అంటే; వీరు వరుసగా ఏ దశల్లో ఉన్నారు?
A. మూర్త ప్రచాలక దశ, పూర్వ ప్రచాలక దశ
B. ఇంద్రియ చాలక దశ, ఔపచారిక దశ
C. పూర్వ ప్రచాలక దశ, ఇంద్రియ చాలక దశ
D. పూర్వ ప్రచాలక దశ, మూర్త ప్రచాలక దశ
Answer & explanation
Correct: D — పూర్వ ప్రచాలక దశ, మూర్త ప్రచాలక దశ
ఒకే లక్షణం (ఎత్తు)పై దృష్టి పెట్టి పొరపడే బిడ్డ పరిరక్షణ లేని పూర్వ ప్రచాలక దశలో ఉంటాడు; ఆకారం మారినా పరిమాణం సమానమని చెప్పే బిడ్డకు పరిరక్షణ ఉంది, కాబట్టి మూర్త ప్రచాలక దశ. మిగతా ఎంపికలు క్రమాన్ని తారుమారు చేశాయి లేదా సంబంధంలేని దశలను చూపాయి.