ప్రజాస్వామ్య హక్కులు (Democratic Rights) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రజాస్వామ్య హక్కులు (Democratic Rights) (9వ తరగతి సోషల్ – రాజనీతి శాస్త్రం (Class 9 Social – Political Science)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
అరెస్టు సంబంధిత రక్షణల సరైన కలయిక ఏది?
A. కారణాలు తెలపడం, 48 గంటల్లో పోలీసు స్టేషన్లో హాజరు, న్యాయవాది నిషేధం
B. మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు అవసరం లేదు, కారణాలు తెలపడం మాత్రమే
C. కారణాలు తెలపడం, 24 గంటల్లో మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు, న్యాయవాది హక్కు
D. న్యాయవాది హక్కు, అరెస్టు కారణాలు రహస్యం
Answer & explanation
Correct: C — కారణాలు తెలపడం, 24 గంటల్లో మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు, న్యాయవాది హక్కు
అరెస్టు అయినవారికి కారణాలు తెలపాలి, 24 గంటల్లోపు సమీప మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలి, న్యాయవాదిని సంప్రదించే లేదా నియమించుకునే హక్కు ఉంది. మిగతా కలయికలు ఈ మూడు నియమాల్లో కొన్నింటిని తిరస్కరిస్తాయి.
జతపరచండి: A) మానవ అక్రమ రవాణా B) బేగార్ C) బాల కార్మికులు — 1) 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలను ప్రమాదకర పనుల్లో పెట్టడం 2) అనైతిక ప్రయోజనాల కోసం మనుషుల అమ్మకం, కొనుగోలు 3) ఉచితంగా లేదా నామమాత్ర వేతనానికి సేవ చేయించడం
A. A-1, B-2, C-3
B. A-3, B-1, C-2
C. A-2, B-1, C-3
D. A-2, B-3, C-1
Answer & explanation
Correct: D — A-2, B-3, C-1
ట్రాఫిక్ అంటే అనైతిక ప్రయోజనాల కోసం మనుషుల అమ్మకం, కొనుగోలు (A-2). బేగార్ అంటే ఉచిత లేదా నామమాత్ర వేతన సేవ (B-3). బాల కార్మికం 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలను ఫ్యాక్టరీ, గని, ప్రమాద పనుల్లో పెట్టడం (C-1).
1, 2 స్టేట్మెంట్లు: 1) ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్లో మత బోధన ఉండదు. 2) ఏ మతం నిర్వహణ కోసమైనా పౌరులను పన్ను చెల్లించమని ప్రభుత్వం బలవంతం చేయవచ్చు. సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. రెండూ సరైనవి
D. రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
లౌకిక రాజ్యంలో ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్లో మత బోధన ఉండదు (1 సరైనది). ఏ నిర్దిష్ట మతం లేదా మత సంస్థ ప్రోత్సాహానికి, నిర్వహణకు పన్ను చెల్లించమని ఎవరినీ బలవంతం చేయకూడదు (2 తప్పు).
B. వితంతువును తల గొరిగించుకోవాలని లేదా తెల్ల బట్టలు ధరించాలని బలవంతం చేయడం అనుమతి లేదు
C. మానవబలి మతపరమైతే అనుమతి
D. మహిళల స్వేచ్ఛను అణచే ఆచారాలు అనుమతి
Answer & explanation
Correct: B — వితంతువును తల గొరిగించుకోవాలని లేదా తెల్ల బట్టలు ధరించాలని బలవంతం చేయడం అనుమతి లేదు
అతీంద్రియ శక్తులకు జంతు లేదా మానవ బలి, స్త్రీలను తక్కువగా చూసే లేదా వారి స్వేచ్ఛను హరించే ఆచారాలు అనుమతించరు; వితంతువుపై తల గొరిగించే/తెల్ల బట్టల బలవంతం దానికి ఉదాహరణ. కాబట్టి మిగతా ఎంపికలు తప్పు.
జతపరచండి: A) SGPC ప్రతిపాదన తిరస్కరణ B) అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయ హోదా C) రాజస్థాన్ మతమార్పిడి నిరోధక బిల్లు — 1) మైనారిటీ విద్యాసంస్థ 2) మత వ్యవహారాల నిర్వహణ 3) మత ప్రచారం, మార్పిడి
A. A-1, B-2, C-3
B. A-3, B-1, C-2
C. A-2, B-1, C-3
D. A-2, B-3, C-1
Answer & explanation
Correct: C — A-2, B-1, C-3
గురుద్వారాల నిర్వహణలో జోక్యం వద్దన్న SGPC మత వ్యవహారాల నిర్వహణ హక్కును సూచిస్తుంది (A-2). అలీగఢ్ హోదా మైనారిటీ విద్యాసంస్థ అంశం (B-1). మతమార్పిడి నిరోధక బిల్లు మత ప్రచారం, మార్పిడికి సంబంధించింది (C-3).
ఏ సంస్థల చర్యలకు వ్యతిరేకంగా కూడా ప్రాథమిక హక్కులను అమలు చేయవచ్చని పుస్తకం చెబుతుంది?
A. కేవలం ప్రైవేటు వ్యక్తులు
B. కేవలం పార్లమెంటు
C. ఎవరిపైనా కాదు
D. శాసనసభలు, కార్యనిర్వాహక వర్గం, జాతీయ బ్యాంకులు, విద్యుత్ బోర్డులు, ప్రైవేటు వ్యక్తులు
Answer & explanation
Correct: D — శాసనసభలు, కార్యనిర్వాహక వర్గం, జాతీయ బ్యాంకులు, విద్యుత్ బోర్డులు, ప్రైవేటు వ్యక్తులు
ప్రాథమిక హక్కులకు వ్యతిరేకంగా శాసనసభ, కార్యనిర్వాహక వర్గం, ప్రభుత్వ ఏర్పాటు చేసిన ఇతర సంస్థలు (జాతీయ బ్యాంకులు, విద్యుత్ బోర్డులు) చేసే చర్యలను సవాలు చేయవచ్చు; కోర్టులు ప్రైవేటు వ్యక్తులపైనా అమలు చేస్తాయి. కాబట్టి ఇరుకు ఎంపికలు తప్పు.
A. రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; విశ్రాంత న్యాయమూర్తులు, అధికారులు, ప్రముఖ పౌరులు సభ్యులు; కోర్టు కేసులు నిర్ణయించే బాధ్యత లేదు
B. ప్రధాన న్యాయమూర్తి నియమిస్తారు; కోర్టు కేసులు తీర్పు ఇస్తుంది
C. ప్రభుత్వ మంత్రులే సభ్యులు; శిక్షలు విధిస్తుంది
D. ఫిర్యాదుకు భారీ ఫీజు, లాంఛనాలు అవసరం
Answer & explanation
Correct: A — రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; విశ్రాంత న్యాయమూర్తులు, అధికారులు, ప్రముఖ పౌరులు సభ్యులు; కోర్టు కేసులు నిర్ణయించే బాధ్యత లేదు
NHRCని రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; విశ్రాంత న్యాయమూర్తులు, అధికారులు, ప్రముఖ పౌరులు సభ్యులు. కోర్టు కేసులు నిర్ణయించే భారం లేదు కాబట్టి బాధితులకు సహాయంపై దృష్టి పెట్టగలదు. ఫిర్యాదుకు ఫీజు లేదు, లాంఛన పద్ధతి లేదు.
పుస్తకం చర్చకు పెట్టిన ప్రశ్నకు నేటి స్థితి ఏది? "గోప్యత హక్కును ప్రాథమిక హక్కుగా చేయాలా?" (పుస్తకం వెలుపల సమాచారం)
A. గోప్యత హక్కును 1950 నుంచే రాజ్యాంగం స్పష్టంగా ఇచ్చింది
B. 2017లో సుప్రీంకోర్టు గోప్యత హక్కును ఆర్టికల్ 21 కింద ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటించింది
C. సుప్రీంకోర్టు గోప్యతను ప్రాథమిక హక్కు కాదని తీర్పు ఇచ్చింది
D. గోప్యత హక్కు ఆస్తి హక్కులో భాగం
Answer & explanation
Correct: B — 2017లో సుప్రీంకోర్టు గోప్యత హక్కును ఆర్టికల్ 21 కింద ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటించింది
దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగం గోప్యతకు హక్కు ఇస్తుంది; భారత్లో 2017లో పుట్టస్వామి కేసులో సుప్రీంకోర్టు గోప్యత జీవించే హక్కు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలో (ఆర్టికల్ 21) భాగమని ప్రకటించింది. కాబట్టి తిరస్కరించిన ఎంపికలు తప్పు.
ICESCR గురించి పుస్తకం చెప్పినదానికి సరిపోయే ప్రకటన ఏది?
A. ఇది ఇప్పటికే భారత రాజ్యాంగంలో భాగం
B. ఇది కేవలం పౌర, రాజకీయ హక్కులకు సంబంధించింది
C. ఇది భారత ప్రాథమిక హక్కుల్లో నేరుగా లేని పని, ఆరోగ్యం, సామాజిక భద్రత వంటి హక్కులను గుర్తిస్తుంది; ఇంకా అంతర్జాతీయ ఒప్పందంగా మారలేదు
D. ఇది విద్యను హక్కుగా పేర్కొనదు
Answer & explanation
Correct: C — ఇది భారత ప్రాథమిక హక్కుల్లో నేరుగా లేని పని, ఆరోగ్యం, సామాజిక భద్రత వంటి హక్కులను గుర్తిస్తుంది; ఇంకా అంతర్జాతీయ ఒప్పందంగా మారలేదు
ICESCR పని, న్యాయమైన వేతనం, జీవన ప్రమాణం, సామాజిక భద్రత, ఆరోగ్యం, విద్య హక్కులను గుర్తిస్తుంది; ఇది ఇంకా అంతర్జాతీయ ఒప్పందంగా మారలేదు కానీ మానవ హక్కుల కార్యకర్తలు దీన్ని ప్రమాణంగా చూస్తారు. అది విద్యను కూడా పేర్కొంటుంది.
ఆర్థిక, సామాజిక హక్కులపై చర్చ: పుస్తకం అభ్యాసంలో "ప్రాథమిక హక్కులుగా చేయాలా అని ఆలోచించమని" కోరిన హక్కులు ఏవి?
A. ఓటు హక్కు, సంఘాల హక్కు
B. మత స్వేచ్ఛ, సంచార స్వేచ్ఛ
C. అంటరానితనం నిషేధం, బాల కార్మిక నిషేధం
D. పని హక్కు, ఆరోగ్య హక్కు, కనీస జీవనోపాధి హక్కు, గోప్యత హక్కు
Answer & explanation
Correct: D — పని హక్కు, ఆరోగ్య హక్కు, కనీస జీవనోపాధి హక్కు, గోప్యత హక్కు
ఈ హక్కులు ఆ సమయంలో ప్రాథమిక హక్కులుగా లేవు కాబట్టి వాటిని చేర్చాలా అనే చర్చ పుస్తకంలో ఉంది. మిగతా ఎంపికల్లోని హక్కులు ఇప్పటికే ప్రాథమిక హక్కులు లేదా రాజ్యాంగ హక్కులుగా ఉన్నాయి.