హక్కుల పరిధి విస్తరణ – చట్టబద్ధ, రాజ్యాంగ, మానవ హక్కులు (5.4 Expanding Scope of Rights)
Free practice MCQs with answers and explanations for హక్కుల పరిధి విస్తరణ – చట్టబద్ధ, రాజ్యాంగ, మానవ హక్కులు (5.4 Expanding Scope of Rights) in ప్రజాస్వామ్య హక్కులు (Democratic Rights). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పుస్తకం ప్రకారం, ఈ క్రింది వాటిలో ప్రాథమిక హక్కు కాకుండా రాజ్యాంగ హక్కుగా పేర్కొన్నది ఏది?
A. సమానత్వపు హక్కు
B. ఆస్తి హక్కు
C. మత స్వేచ్ఛా హక్కు
D. రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు
Answer & explanation
Correct: B — ఆస్తి హక్కు
ఆస్తి హక్కు ప్రాథమిక హక్కు కాదు కానీ రాజ్యాంగ హక్కు అని పుస్తకం చెబుతుంది (44వ సవరణ 1978 తర్వాత, ఆర్టికల్ 300A). మిగతా మూడూ ఆరు ప్రాథమిక హక్కుల్లో భాగం.
పుస్తకం ప్రకారం 14 ఏళ్ల వయసు వరకు పిల్లలందరికీ ప్రభుత్వాలు ఏ విద్యను అందించాలి?
A. ఉచిత ఉన్నత విద్య మాత్రమే
B. ప్రైవేటు విద్య
C. ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
D. వృత్తి విద్య మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
పాఠశాల విద్య హక్కుగా మారింది; ప్రభుత్వాలు 14 ఏళ్ల వయసు వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను అందించాలి. (ఇది ఆర్టికల్ 21A, 86వ సవరణ 2002 – పుస్తకం వెలుపల.) ఉన్నత విద్య మాత్రమే అనే ఎంపిక పరిధిని తప్పుగా చెబుతుంది.
సమాచార హక్కు ఏ ప్రాథమిక హక్కు నుంచి ఉద్భవించిందని పుస్తకం చెబుతుంది?
A. సమానత్వపు హక్కు
B. మత స్వేచ్ఛ
C. భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ
D. దోపిడీ నిరోధ హక్కు
Answer & explanation
Correct: C — భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ
పార్లమెంటు చేసిన సమాచార హక్కు చట్టం ప్రాథమిక హక్కు అయిన భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ కింద వచ్చింది; దీనివల్ల ప్రభుత్వ కార్యాలయాల నుంచి సమాచారం కోరే హక్కు పౌరులకు ఉంది. మిగతా హక్కులకు ప్రత్యక్ష సంబంధం లేదు.
పుస్తకం చర్చకు పెట్టిన ప్రశ్నకు నేటి స్థితి ఏది? "గోప్యత హక్కును ప్రాథమిక హక్కుగా చేయాలా?" (పుస్తకం వెలుపల సమాచారం)
A. గోప్యత హక్కును 1950 నుంచే రాజ్యాంగం స్పష్టంగా ఇచ్చింది
B. 2017లో సుప్రీంకోర్టు గోప్యత హక్కును ఆర్టికల్ 21 కింద ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటించింది
C. సుప్రీంకోర్టు గోప్యతను ప్రాథమిక హక్కు కాదని తీర్పు ఇచ్చింది
D. గోప్యత హక్కు ఆస్తి హక్కులో భాగం
Answer & explanation
Correct: B — 2017లో సుప్రీంకోర్టు గోప్యత హక్కును ఆర్టికల్ 21 కింద ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రకటించింది
దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగం గోప్యతకు హక్కు ఇస్తుంది; భారత్లో 2017లో పుట్టస్వామి కేసులో సుప్రీంకోర్టు గోప్యత జీవించే హక్కు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలో (ఆర్టికల్ 21) భాగమని ప్రకటించింది. కాబట్టి తిరస్కరించిన ఎంపికలు తప్పు.