Free practice MCQs with answers and explanations for నదీ వ్యవస్థ (Drainage) (9వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 9 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
హిమాలయ నదుల గురించి సరైన జతను గుర్తించండి.
A. సింధు, బ్రహ్మపుత్ర – పర్వతాలకు ఉత్తరం నుంచి పుట్టి గార్జ్‌లు ఏర్పరిచాయి
B. గోదావరి, కావేరి – మంచు కరిగిన నీటితో నిండేవి
C. నర్మద, తాపి – ఎగువ ప్రవాహంలో డెల్టాలు ఏర్పరిచేవి
D. కృష్ణా, మహానది – పశ్చిమంగా ప్రవహించే రిఫ్ట్ లోయ నదులు
Answer & explanation
Correct: A — సింధు, బ్రహ్మపుత్ర – పర్వతాలకు ఉత్తరం నుంచి పుట్టి గార్జ్‌లు ఏర్పరిచాయి
సింధు, బ్రహ్మపుత్ర హిమాలయాల ఉత్తరం నుంచి పుట్టి పర్వతాలను చీల్చి గార్జ్‌లు ఏర్పరిచాయని పుస్తకం చెబుతుంది. గోదావరి, కావేరి, కృష్ణా, మహానది ద్వీపకల్ప నదులు, వర్షాధారం; నర్మద, తాపి రిఫ్ట్ లోయల్లో పశ్చిమంగా ప్రవహిస్తాయి.
ఎగువ ప్రవాహంలో తీవ్ర క్రమక్షయం చేసి, దిగువలో మెండర్లు, ఆక్స్‌బో సరస్సులు, డెల్టాలు ఏర్పరిచే నదులు ఏవి?
A. ద్వీపకల్ప నదులు
B. హిమాలయ నదులు
C. పశ్చిమ తీర నదులు
D. అంతర్గత ప్రవాహ నదులు
Answer & explanation
Correct: B — హిమాలయ నదులు
హిమాలయ నదులు ఎగువ భాగంలో తీవ్రంగా క్రమక్షయం చేసి ఎక్కువ ఒండ్రు మోసుకొస్తాయి; మధ్య, దిగువ భాగాల్లో మెండర్లు, ఆక్స్‌బో సరస్సులు, డెల్టాలు ఏర్పరుస్తాయి. ద్వీపకల్ప నదుల మార్గాలు పొట్టివి, లోతు తక్కువ.
జస్కార్, నుబ్రా, ష్యోక్, హుంజా కశ్మీర్ ప్రాంతంలో సింధులో కలుస్తాయి. యమున గంగా నదీ వ్యవస్థ ఉపనది; యమునోత్రి హిమానీనదంలో పుట్టి అలహాబాద్ వద్ద గంగలో కలుస్తుంది.
సింధు జలాల ఒప్పందం (1960) ప్రకారం భారతదేశం ఉపయోగించుకోగల సింధు వ్యవస్థ నీటి వాటా ఎంత?
A. 50 శాతం
B. 80 శాతం
C. 33 శాతం
D. 20 శాతం
Answer & explanation
Correct: D — 20 శాతం
ఈ ఒప్పందం ప్రకారం సింధు వ్యవస్థ నీటిలో భారత్ 20 శాతం మాత్రమే వాడుకోగలదు; ఈ నీటిని పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్ దక్షిణ–పశ్చిమ భాగాల సాగుకు వినియోగిస్తారు. బేసిన్‌లో భారత్‌లో ఉన్న భాగం మూడో వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ విస్తీర్ణం మాత్రమే; అది నీటి వాటా కాదు.
సింధులో సట్లెజ్, బియాస్, రావి, చినాబ్, ఝీలం కలిసే చోటు ఏది?
A. మిథన్‌కోట్ (పాకిస్తాన్)
B. అటోక్
C. గిల్గిత్
D. కరాచీ
Answer & explanation
Correct: A — మిథన్‌కోట్ (పాకిస్తాన్)
ఈ ఐదు నదులు కలిసి పాకిస్తాన్‌లోని మిథన్‌కోట్ దగ్గర సింధులో కలుస్తాయి. అటోక్ వద్ద సింధు పర్వతాల నుంచి మైదానంలోకి వస్తుంది; గిల్గిత్ ఎగువ ప్రవాహ ప్రాంతం; కరాచీకి తూర్పున అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తుంది.
కింది వాటిలో నేపాల్ హిమాలయాల్లో పుట్టి ఉత్తర మైదానాల్లో వరదలు కలిగించే నదులు ఏవి?
A. చంబల్, బెట్వా, సోన్
B. ఘాఘరా, గండక్, కోసి
C. యమున, సట్లెజ్, బియాస్
D. నర్మద, తాపి, మహి
Answer & explanation
Correct: B — ఘాఘరా, గండక్, కోసి
ఘాఘరా, గండక్, కోసి నేపాల్ హిమాలయాల్లో పుట్టి ప్రతి ఏటా ఉత్తర మైదానాల్లో వరదలు తెస్తాయి, అదే సమయంలో నేలను సారవంతం చేస్తాయి. చంబల్, బెట్వా, సోన్ పాక్షిక శుష్క ద్వీపకల్ప ప్రాంతాల్లో పుట్టే పొట్టి ఉపనదులు.
గంగా మైదానంలో అంబాలా నుంచి సుందర్‌బన్ వరకు వాలు తగ్గుదల సుమారు ఎంత?
A. ప్రతి కి.మీ.కు 6 మీటర్లు
B. ప్రతి 100 కి.మీ.కు 1 మీటరు
C. ప్రతి 6 కి.మీ.కు 1 మీటరు
D. ప్రతి 60 కి.మీ.కు 6 మీటర్లు
Answer & explanation
Correct: C — ప్రతి 6 కి.మీ.కు 1 మీటరు
సుమారు 1800 కి.మీ. దూరంలో వాలు తగ్గుదల కేవలం 300 మీటర్లు; అంటే ప్రతి 6 కి.మీ.కు ఒక మీటరు. ఇంత తక్కువ వాలు వల్ల గంగా పెద్ద మెండర్లు ఏర్పరుస్తుంది. 1800 ÷ 300 = 6 కాబట్టి ఇతర ఎంపికలు తప్పు.
ఫరక్కా (పశ్చిమ బెంగాల్) గంగా డెల్టా ఉత్తర కొన; ఇక్కడ పాయ అయిన భాగీరథి–హుగ్లీ దక్షిణంగా బంగాళాఖాతం చేరుతుంది. ప్రధాన ప్రవాహం బంగ్లాదేశ్‌లో బ్రహ్మపుత్ర (జమున)తో కలిసి మేఘనా అవుతుంది.
టిబెట్‌లో బ్రహ్మపుత్ర నీటి పరిమాణం, ఒండ్రు తక్కువగా ఉండటానికి కారణం ఏమిటి?
A. అది చల్లని, పొడి ప్రాంతం కావడం
B. అక్కడ అధిక వర్షపాతం ఉండటం
C. నది అక్కడ పొట్టిగా ఉండటం
D. అక్కడ ఆనకట్టలు ఉండటం
Answer & explanation
Correct: A — అది చల్లని, పొడి ప్రాంతం కావడం
టిబెట్ చల్లని, పొడి ప్రాంతం కాబట్టి నదికి వర్షం, ఒండ్రు తక్కువ. భారతదేశంలో అధిక వర్షపాత ప్రాంతంలోకి రాగానే నీరు, ఒండ్రు రెండూ గణనీయంగా పెరుగుతాయి. ఇది వివరణలో అడిగే సాధారణ ప్రశ్న.
B. అల్లిక కాలువలు, నదీ ద్వీపాలు, తరచూ మార్గం మార్చుకోవడం
C. నీరు తగ్గి ఎండిపోవడం
D. రిఫ్ట్ లోయలో ప్రవాహం
Answer & explanation
Correct: B — అల్లిక కాలువలు, నదీ ద్వీపాలు, తరచూ మార్గం మార్చుకోవడం
అస్సాంలో మొత్తం ప్రవాహంలో అల్లిక కాలువలు, అనేక నదీ ద్వీపాలు ఏర్పడతాయి. గర్భంలో ఒండ్రు పేరుకుని నేల మట్టం పెరగడంతో నది తరచూ మార్గం మార్చుకుంటుంది, వరదలు వస్తాయి. రిఫ్ట్ లోయ నర్మద, తాపిలకే ఉంటుంది.