Free practice MCQs with answers and explanations for పని & శక్తి (Work and Energy) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
శాస్త్ర నిర్వచనం ప్రకారం, బండరాయిని ఎంత గట్టిగా నెట్టినా అది ఏమాత్రం కదలకపోతే ఏమి చెప్పవచ్చు?
A. రాయిపై పని జరగలేదు
B. రాయిపై ధన పని జరిగింది
C. రాయిపై రుణ పని జరిగింది
D. రాయి శక్తిని కోల్పోయింది
Answer & explanation
Correct: A — రాయిపై పని జరగలేదు
పని జరగాలంటే బలం ఉండటమే కాదు, వస్తువు స్థానభ్రంశం కూడా చెందాలి. రాయి కదలకపోతే స్థానభ్రంశం సున్నా కాబట్టి W = F × s సున్నా అవుతుంది; శ్రమ వల్ల అలసట వచ్చినా శాస్త్ర అర్థంలో పని జరగదు.
స్థిర బలం, దాని దిశలోనే స్థానభ్రంశం ఉన్నప్పుడు చేసిన పనికి సరైన సూత్రం ఏది?
A. W = F / s
B. W = F × s
C. W = F + s
D. W = s / F
Answer & explanation
Correct: B — W = F × s
బలం దిశలో వస్తువు కదిలిన దూరాన్ని బలంతో గుణించగా పని వస్తుంది, అందుకే W = F s. భాగహారం లేదా కూడిక రూపంలో ఇచ్చిన సూత్రాలకు యూనిట్లు (N m = J) సరిపోవు, అవి పనిని సూచించవు.
C. 1 N బలం దాని దిశలో వస్తువును 1 m కదిలించినప్పుడు జరిగే పని
D. 1 m దూరంలో 1 kg వస్తువు ఎత్తే పని
Answer & explanation
Correct: C — 1 N బలం దాని దిశలో వస్తువును 1 m కదిలించినప్పుడు జరిగే పని
జౌల్ అనేది న్యూటన్ మీటర్కు సమానం: 1 J = 1 N × 1 m. కాబట్టి 1 N బలం తన దిశలో 1 m స్థానభ్రంశం కలిగించినప్పుడే 1 J పని. సమయం ప్రస్తావన ఉన్న నిర్వచనాలు పవర్ (వాట్) కు సంబంధించినవి.
5 N బలం ఒక వస్తువును తన దిశలో 2 m కదిలిస్తే, చేసిన పని ఎంత?
A. 2.5 J
B. 7 J
C. 3 J
D. 10 J
Answer & explanation
Correct: D — 10 J
W = F × s = 5 N × 2 m = 10 N m = 10 J. కూడిక (7) లేదా భాగహారం (2.5) చేయడం సరికాదు, ఎందుకంటే పని బలం, స్థానభ్రంశాల లబ్ధం (గుణకారం). కొలత యూనిట్ గమనిస్తే N × m = J కాబట్టి ఫలితం జౌల్లో వస్తుంది; బలం దిశలోనే స్థానభ్రంశం ఉన్నందున కోణం గురించి ఆలోచించాల్సిన అవసరం లేదు.
పనికి పరిమాణం మాత్రమే ఉంటుంది, దిశ ఉండదు; అందువల్ల అది అదిశ రాశి. బలం, స్థానభ్రంశం సదిశలైనా వాటి గుణకార ఫలితమైన పని దిశ లేని విలువగా ఇవ్వబడుతుంది. ఉదాహరణకు, 10 J పని అని చెప్పడానికి దిశ ఇవ్వనవసరం లేదు, అదే 10 N బలం అంటే దిశ కూడా చెప్పాలి; ఇదే అదిశ, సదిశ రాశుల తేడా.
బలం, స్థానభ్రంశం ఒకే దిశలో ఉంటే ఆ బలం చేసే పని ఎలా ఉంటుంది?
A. రుణాత్మకం
B. ధనాత్మకం
C. సున్నా
D. అనంతం
Answer & explanation
Correct: B — ధనాత్మకం
బలం స్థానభ్రంశం దిశలోనే ఉంటే వస్తువు బలం ఉన్న వైపే కదులుతుంది, కాబట్టి పని F × s ధనాత్మకం. రుణ పని బలం స్థానభ్రంశానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్నప్పుడు, సున్నా పని లంబంగా ఉన్నప్పుడు వస్తుంది.
శక్తిని పని చేయగల సామర్థ్యంగా కొలుస్తాం, కాబట్టి దాని యూనిట్ పని యూనిట్ అయిన జౌల్. వాట్ పవర్ యూనిట్, న్యూటన్ బలం యూనిట్, పాస్కల్ పీడన యూనిట్. శక్తి, పని పరస్పరం మారగలవు కాబట్టే వాటి యూనిట్ సమానం; అందుకే 1 kJ = 1000 J అని కూడా వాడతాం.
అధ్యాయం ప్రకారం సూర్యుడు మనకు అతి పెద్ద సహజ శక్తి వనరు; అనేక ఇతర శక్తి వనరులు సూర్యుని వల్లే ఏర్పడ్డాయి. పోటు, భూ అంతర్భాగం, కేంద్రకాలు సూర్యుని వల్ల కాని వనరులకు ఉదాహరణలు.
జేమ్స్ ప్రెస్కాట్ జౌల్ (1818–1889) బ్రిటిష్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త; విద్యుత్ ఉష్ణ ప్రభావ నియమాన్ని, శక్తి నిత్యత్వ ప్రయోగాత్మక ధృవీకరణను, ఉష్ణ యాంత్రిక తుల్యాంకాన్ని ఆయన కనుగొన్నారు. పని, శక్తి యూనిట్కు ఆయన పేరు ఉంది.
చలనంలో ఉన్న వస్తువుకు ఆ చలనం వల్ల ఉండే శక్తిని ఏమంటారు?
A. స్థితిజ శక్తి
B. గతిజ శక్తి
C. ఉష్ణ శక్తి
D. రసాయన శక్తి
Answer & explanation
Correct: B — గతిజ శక్తి
చలనం వల్ల కలిగే శక్తికి గతిజ శక్తి (Kinetic energy) అని పేరు; కదిలే కారు, ప్రవహించే నీరు ఉదాహరణలు. స్థితిజ శక్తి వస్తువు స్థానం లేదా ఆకృతి వల్ల ఉంటుంది, చలనం వల్ల కాదు.