Free practice MCQs with answers and explanations for ధ్వని (Sound) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Hard
ధ్వని ప్రసరణను ఉత్తమంగా వివరించే వాక్యం ఏది?
A. యానక కణాల ఏకదిశా ప్రవాహం
B. ఉష్ణోగ్రత మార్పుల ప్రసరణ
C. యానకంలో సాంద్రత లేదా పీడన మార్పుల ప్రసరణ
D. విద్యుత్ క్షేత్ర డోలనాల ప్రసరణ
Answer & explanation
Correct: C — యానకంలో సాంద్రత లేదా పీడన మార్పుల ప్రసరణ
సంపీడనం, విరళనం అనే వరుస ప్రాంతాల్లో సాంద్రత, పీడనం సగటుకు పైన, కింద మారుతూ ఈ మార్పు ముందుకు కదులుతుంది. కణాలు ఒక దిశలో ప్రవహించవు; ధ్వని ఉష్ణ లేదా విద్యుత్ క్షేత్ర తరంగం కాదు.
A. ఇచ్చిన ఘనపరిమాణంలో కణాలు ఎక్కువైతే పీడనం తక్కువ
B. కణాల సంఖ్యకు పీడనంతో సంబంధం లేదు
C. విరళనంలో కణ సాంద్రత గరిష్ఠం
D. ఇచ్చిన ఘనపరిమాణంలో కణాలు ఎక్కువైతే పీడనం ఎక్కువ
Answer & explanation
Correct: D — ఇచ్చిన ఘనపరిమాణంలో కణాలు ఎక్కువైతే పీడనం ఎక్కువ
పుస్తకం ప్రకారం పీడనం ప్రమాణ ఘనపరిమాణంలోని కణాల సంఖ్యతో ముడిపడి ఉంటుంది; కణ సాంద్రత ఎక్కువైతే పీడనం ఎక్కువ, తక్కువైతే తక్కువ. అందువల్లే సంపీడనంలో అధిక పీడనం, విరళనంలో అల్ప పీడనం ఉంటాయి.
ధ్వనిలో యానక కణాలు తరంగ ప్రసరణ దిశకు సమాంతరంగా ముందుకూ వెనుకకూ కంపిస్తాయి; అలాంటి తరంగాలు అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు. గాలిలో ధ్వనికి తిర్యక్ కంపనాలు ఉండవు. విద్యుదయస్కాంత తరంగాలకు యానకం అవసరం లేదు, కానీ ధ్వనికి యానకం తప్పనిసరి కాబట్టి అది విద్యుదయస్కాంత తరంగం కాదు.
చెరువులో రాయి వేసినప్పుడు నీటి ఉపరితలంపై కనిపించే తరంగాలు ఏ రకానికి ఉదాహరణ?
A. అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు
B. తిర్యక్ తరంగాలు
C. ధ్వని తరంగాలు
D. అతిధ్వనులు
Answer & explanation
Correct: B — తిర్యక్ తరంగాలు
నీటి ఉపరితల కణాలు తరంగ దిశకు లంబంగా పైకీ కిందికీ కదులుతాయి; అందుకే ఇవి తిర్యక్ తరంగాలు. అనుదైర్ఘ్య తరంగంలో కణాలు ప్రసరణ దిశకు సమాంతరంగా కదులుతాయి. ధ్వనిలో కణాలు ప్రసరణ దిశలోనే ముందుకూ వెనుకకూ కదులుతాయి, కాబట్టి నీటి తరంగాలను ధ్వనితో పోల్చకూడదు.
స్ప్రింగ్ (Slinky)లో సంపీడనాలు, విరళనాలు వరుసగా ఎక్కడ ఏర్పడతాయి?
A. చుట్లు దూరమయ్యే చోట సంపీడనం, దగ్గరయ్యే చోట విరళనం
B. పైకి వెళ్లే భాగంలో సంపీడనం, కిందికి వెళ్లే భాగంలో విరళనం
C. చుట్లు దగ్గరయ్యే చోట సంపీడనం, దూరమయ్యే చోట విరళనం
D. రెండూ ఒకే చోట ఏర్పడతాయి
Answer & explanation
Correct: C — చుట్లు దగ్గరయ్యే చోట సంపీడనం, దూరమయ్యే చోట విరళనం
స్ప్రింగ్ చుట్లు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా వచ్చే ప్రాంతం అధిక కణ సాంద్రత గల సంపీడనం; చుట్లు ఎడమయ్యే ప్రాంతం విరళనం. పైకీ కిందికీ కదలిక తిర్యక్ తరంగాల లక్షణం, ఇక్కడ కాదు.
ఈ ప్రకటనల్లో సరైనవి ఏవి? 1. కాంతి తిర్యక్ తరంగం, కానీ యాంత్రిక తరంగం కాదు. 2. ధ్వని అనుదైర్ఘ్య యాంత్రిక తరంగం. 3. అనుదైర్ఘ్య తరంగంలో కణాలు ప్రసరణ దిశకు లంబంగా కంపిస్తాయి.
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
కాంతి తిర్యక్ తరంగమైనా దాని డోలనాలు యానక కణాల పీడన/సాంద్రత మార్పులు కావు, కాబట్టి అది యాంత్రికం కాదు (1 సరైనది). ధ్వని కణాలు సమాంతరంగా కంపించే యాంత్రిక తరంగం (2 సరైనది). 3 తప్పు, ఎందుకంటే అనుదైర్ఘ్యంలో కంపనం సమాంతరం.
పౌనఃపున్యం అంటే సెకనుకు జరిగే డోలనాల సంఖ్య, దీని SI ప్రమాణం హెర్ట్జ్; ఇది హెన్రిక్ హెర్ట్జ్ పేరిట వచ్చింది. మీటరు తరంగదైర్ఘ్యం, సెకను ఆవర్తన కాలం, m/s వడి ప్రమాణాలు.
A. ఒక సంపీడనానికి, దాని పక్కన ఉన్న విరళనానికి మధ్య దూరం
B. వరుసగా రెండు సంపీడనాల లేదా రెండు విరళనాల మధ్య దూరం
C. ఒక సెకనులో తరంగం ప్రయాణించే దూరం
D. సగటు విలువ నుండి గరిష్ఠ ఆటంకం
Answer & explanation
Correct: B — వరుసగా రెండు సంపీడనాల లేదా రెండు విరళనాల మధ్య దూరం
తరంగదైర్ఘ్యం λ అనేది రెండు వరుస సంపీడనాలు (లేదా విరళనాలు) మధ్య దూరం, ఒక ఆవర్తన కాలంలో తరంగం ప్రయాణించే దూరం. ఒక సెకనులో ప్రయాణించే దూరం వడి; గరిష్ఠ ఆటంకం కంపన పరిమితి.
గ్రాఫ్‌లో ధ్వని తరంగం యొక్క శృంగం (Crest), ద్రోణి (Trough) దేన్ని సూచిస్తాయి?
A. శృంగం = విరళనం, ద్రోణి = సంపీడనం
B. రెండూ సంపీడనాలే
C. శృంగం = సంపీడనం, ద్రోణి = విరళనం
D. రెండూ విరళనాలే
Answer & explanation
Correct: C — శృంగం = సంపీడనం, ద్రోణి = విరళనం
గ్రాఫ్‌లో ఎగువ భాగం (గరిష్ఠ సాంద్రత, పీడనం) సంపీడనాన్ని సూచిస్తుంది, దాన్ని శృంగం అంటారు; కింది భాగం (అల్ప పీడనం) విరళనం, దాన్ని ద్రోణి అంటారు. సంపీడనాలు, విరళనాలు ఒకదాని వెంట ఒకటి వస్తాయి; అంటే వరుస శృంగాల మధ్య దూరం తరంగదైర్ఘ్యం అవుతుంది.
ఒక తరంగం ఒక సెకనులో 50 పూర్తి డోలనాలు చేస్తే దాని ఆవర్తన కాలం ఎంత?
A. 0.2 s
B. 50 s
C. 5 s
D. 0.02 s
Answer & explanation
Correct: D — 0.02 s
పౌనఃపున్యం ν = 50 Hz, ఆవర్తన కాలం T = 1/ν = 1/50 = 0.02 s. 0.2 s అనేది 5 Hz కి, 50 s అనేది పౌనఃపున్యాన్ని కాలంగా తప్పుగా తీసుకోవడం. కాబట్టి పౌనఃపున్యం పెద్దదైతే ఆవర్తన కాలం చిన్నదవుతుంది; రెండూ విలోమ సంబంధంలో ఉంటాయి (ν = 1/T).