Free practice MCQs with answers and explanations for ధ్వని (Sound) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
కంపిస్తున్న శృతి దండం భుజం నీటి ఉపరితలాన్ని తాకినప్పుడు నీరు చిందడం దేన్ని సూచిస్తుంది?
A. శృతి దండం కంపిస్తోందని
B. నీటి సాంద్రత పెరిగిందని
C. శృతి దండం ఆగిపోయిందని
D. నీరు వేడెక్కిందని
Answer & explanation
Correct: A — శృతి దండం కంపిస్తోందని
శృతి దండం భుజం వేగంగా ముందుకూ వెనుకకూ కంపిస్తూ నీటిని నెట్టడం వల్లే నీరు చిందుతుంది. ఇది ధ్వని మూలం కంపిస్తూ ఉంటుందనడానికి సాక్ష్యం; నీరు వేడెక్కడం లేదా సాంద్రత మారడం ఇక్కడ జరగదు.
గొంతులోని స్వర తంతువులు గాలి ప్రవాహానికి వేగంగా కంపించి మానవ స్వరాన్ని పుట్టిస్తాయి. నాలుక, దంతాలు మాటలను రూపొందించడంలో సహకరిస్తాయే కానీ ధ్వని మూలం కావు; అన్నవాహిక ఆహార మార్గం మాత్రమే.
ధ్వని ఉత్పత్తి గురించి ప్రకటనలు: 1. కంపనం లేకుండా ధ్వని ఉత్పత్తి కాదు. 2. వస్తువును ఊదడం, మీటడం, గీకడం ద్వారా కూడా కంపనాలను కలిగించవచ్చు. 3. ధ్వనిని పుట్టించడానికి శక్తి అవసరం లేదు. ఏవి సరైనవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మాత్రమే
ధ్వనికి మూలం కంపనం కాబట్టి 1 సరైనది; కొట్టడం, మీటడం, గీకడం, ఊదడం, ఊపడం వంటి పద్ధతులతో వస్తువులను కంపింపజేయవచ్చు కాబట్టి 2 సరైనది. కంపనానికి శక్తి కావాలి (చప్పట్లకు కండర శక్తి), కాబట్టి 3 తప్పు.
అభిప్రాయం (A): కంపిస్తున్న శృతి దండం భుజాన్ని వేలితో తాకితే ధ్వని ఆగిపోతుంది. కారణం (R): వేలు భుజం కంపనాలను అడ్డుకుంటుంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
ధ్వని కంపనం వల్లే ఉంటుంది కాబట్టి వేలు కంపనాన్ని ఆపితే ధ్వని ఆగుతుంది; అందువల్ల A సరైనది. అదే కారణం R కూడా సరైనది, అది A ను నేరుగా వివరిస్తుంది కాబట్టి R అనేది A కు సరైన వివరణ.
ధ్వని ఘన, ద్రవ లేదా వాయు పదార్థం ద్వారా మూలం నుండి శ్రోత వరకు ప్రసరిస్తుంది; ఈ పదార్థమే యానకం. తరంగం ఆటంకం, సంపీడనం ఒక ప్రాంతం, పౌనఃపున్యం ఒక కొలత – ఇవి పదార్థం కావు.
ప్రతి కణం తన సమతా స్థానం చుట్టూ కొద్దిగా కంపించి పక్క కణాన్ని కదిలిస్తుంది; కణాలు మూలం నుండి చెవి వరకు ప్రయాణించవు. కేవలం ఆటంకం (ధ్వని శక్తి) ముందుకు సాగుతుంది.
ధ్వని తరంగాలను యాంత్రిక తరంగాలు అనడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అవి శూన్యంలోనూ ప్రయాణిస్తాయి
B. వాటికి కాంతి వడి ఉంటుంది
C. ప్రసరణకు యానక కణాల చలనం అవసరం
D. అవి తిర్యక్ తరంగాలు
Answer & explanation
Correct: C — ప్రసరణకు యానక కణాల చలనం అవసరం
ధ్వని తరంగాలు యానక కణాలు పక్క కణాలను కదిలించడం ద్వారా సాగుతాయి, కాబట్టి కణాల చలనం లేకుండా అవి ఉండవు; అందుకే యాంత్రిక తరంగాలు. అవి శూన్యంలో ప్రయాణించవు, వడి కాంతి కంటే చాలా తక్కువ, అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు.
చంద్రునిపై ఉన్న ఇద్దరు వ్యక్తుల్లో ఒకరు ఉత్పత్తి చేసిన ధ్వని రెండో వ్యక్తికి సాధారణంగా వినిపించకపోవడానికి సరైన కారణం ఏది?
A. చంద్రునిపై ధ్వని వడి కాంతి వడిని మించిపోతుంది
B. చంద్రునిపై సంపీడనాలే ఏర్పడవు కానీ విరళనాలు ఏర్పడతాయి
C. చంద్రునిపై గురుత్వం తక్కువ కాబట్టి కంపనాలు ఆగిపోతాయి
D. చంద్రునిపై గాలి వంటి యానకం లేకపోవడం వల్ల ధ్వని ప్రసరించదు
Answer & explanation
Correct: D — చంద్రునిపై గాలి వంటి యానకం లేకపోవడం వల్ల ధ్వని ప్రసరించదు
ధ్వని యాంత్రిక తరంగం కాబట్టి ప్రసరణకు కణాలతో కూడిన యానకం తప్పనిసరి. చంద్రునిపై గాలి లేనందున (శూన్యం వంటి స్థితి) కంపనాల ఆటంకం చెవికి చేరదు; గురుత్వం తగ్గడం కంపనాలను ఆపదు.
కంపించే వస్తువు ముందుకు కదిలి గాలిని నొక్కినప్పుడు కణాలు దగ్గరై అధిక పీడనం, అధిక సాంద్రత గల ప్రాంతం ఏర్పడుతుంది; దానిని సంపీడనం అంటారు. అల్ప పీడన ప్రాంతం విరళనం.
వస్తువు వెనుకకు కదిలినప్పుడు గాలిలో ఏర్పడే ప్రాంతం ఏది?
A. సంపీడనం (అధిక పీడనం)
B. విరళనం (అల్ప పీడనం)
C. శృంగం
D. గరిష్ఠ సాంద్రత ప్రాంతం
Answer & explanation
Correct: B — విరళనం (అల్ప పీడనం)
వస్తువు వెనక్కి కదిలితే ఆ ప్రదేశంలో గాలి కణాలు ఎడమవుతాయి, తద్వారా పీడనం తగ్గి విరళనం ఏర్పడుతుంది. వస్తువు ముందుకు కదిలినప్పుడే సంపీడనం పుడుతుంది; రెండూ మార్చి మార్చి వస్తూ తరంగం అవుతాయి.