Free practice MCQs with answers and explanations for ధ్వని (Sound) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Easy
ధ్వని గాఢత (Loudness) ప్రధానంగా తరంగంలోని ఏ లక్షణంపై ఆధారపడుతుంది?
A. కంపన పరిమితి (Amplitude)
B. పౌనఃపున్యం
C. తరంగదైర్ఘ్యం
D. వడి
Answer & explanation
Correct: A — కంపన పరిమితి (Amplitude)
వస్తువును ఎంత బలంగా కంపింపజేస్తే కంపన పరిమితి అంత పెద్దదై ధ్వని గట్టిగా వినిపిస్తుంది. పౌనఃపున్యం తారస్థాయిని నిర్ణయిస్తుంది; వడి యానకంపై ఆధారపడుతుంది.
మూలం ఎంత వేగంగా కంపిస్తే పౌనఃపున్యం అంత ఎక్కువ, మెదడు దాన్ని అధిక తారస్థాయిగా భావిస్తుంది. కంపన పరిమితి గాఢతను, ధ్వని మూలం రకం ధ్వని గుణాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
ఒకే తారస్థాయి, ఒకే గాఢత గల రెండు ధ్వనులను (ఉదాహరణకు వయొలిన్, వేణువు) వేరుగా గుర్తించడానికి సహాయపడే లక్షణం ఏది?
A. కంపన పరిమితి
B. ధ్వని వడి
C. ధ్వని గుణం (Timbre)
D. తరంగదైర్ఘ్యం
Answer & explanation
Correct: C — ధ్వని గుణం (Timbre)
పౌనఃపున్యం (తారస్థాయి), కంపన పరిమితి (గాఢత) సమానమైనా ధ్వని గుణం మూలాన్ని బట్టి మారుతుంది కాబట్టి వాటిని వేరు చేయగలం. ఒకే యానకంలో వడి సమానమే కాబట్టి అది తేడాను చూపదు.
సరైన జతలను ఎంచుకోండి: 1. టోన్ – ఒకే పౌనఃపున్యం గల ధ్వని. 2. నోట్ – అనేక పౌనఃపున్యాల మిశ్రమం, ఆహ్లాదకరం. 3. నాయిస్ – చెవికి ఆహ్లాదకరమైన ధ్వని.
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
టోన్ అంటే ఒకే పౌనఃపున్యం గల ధ్వని, నోట్ అంటే అనేక పౌనఃపున్యాల ఆహ్లాదకర మిశ్రమం కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. నాయిస్ చెవికి అప్రియమైన ధ్వని, ఆహ్లాదకరమైనది కాదు; అందువల్ల 3 తప్పు.
A. ప్రతి సెకనుకు ప్రమాణ వైశాల్యం గుండా వెళ్లే ధ్వని శక్తి
B. చెవి ధ్వనికి ఇచ్చే ప్రతిస్పందన
C. ఒక సెకనులోని డోలనాల సంఖ్య
D. రెండు సంపీడనాల మధ్య దూరం
Answer & explanation
Correct: A — ప్రతి సెకనుకు ప్రమాణ వైశాల్యం గుండా వెళ్లే ధ్వని శక్తి
తీవ్రత భౌతిక రాశి: ఒక సెకనులో ఒక చదరపు ప్రమాణం గుండా పోయే ధ్వని శక్తి. చెవి ప్రతిస్పందన గాఢత, డోలనాల సంఖ్య పౌనఃపున్యం, సంపీడనాల మధ్య దూరం తరంగదైర్ఘ్యం.
చెవి ధ్వనికి ఇచ్చే శారీరక (physiological) ప్రతిస్పందనకు కొలత ఏది?
A. తీవ్రత
B. గాఢత (Loudness)
C. తరంగదైర్ఘ్యం
D. ఆవర్తన కాలం
Answer & explanation
Correct: B — గాఢత (Loudness)
గాఢత అనేది ధ్వనికి చెవి ఎలా స్పందిస్తుందో తెలిపే కొలత; అందుకే అది వ్యక్తి చెవిపై ఆధారపడుతుంది. తీవ్రత భౌతికమైనది, తరంగదైర్ఘ్యం, ఆవర్తన కాలం తరంగ కొలతలు.
రెండు ధ్వనుల తీవ్రత సమానమైనా ఒకటి ఎక్కువ గట్టిగా వినిపించవచ్చు. దీనికి కారణం ఏమిటి?
A. తీవ్రత చెవిపై ఆధారపడుతుంది
B. సమాన తీవ్రత ధ్వనులకు ఎల్లప్పుడూ సమాన గాఢత ఉంటుంది
C. గాఢత చెవి ప్రతిస్పందనపై ఆధారపడుతుంది, తీవ్రత మాత్రమే కాదు
D. గాఢత తరంగదైర్ఘ్యంపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — గాఢత చెవి ప్రతిస్పందనపై ఆధారపడుతుంది, తీవ్రత మాత్రమే కాదు
చెవి ఒక ధ్వనిని మరొకదాని కంటే బాగా గుర్తించగలిగితే సమాన తీవ్రతతో కూడా అది ఎక్కువ గాఢంగా అనిపిస్తుంది. అందుకే తీవ్రత, గాఢత ఒకటి కాదు; తీవ్రత చెవిపై ఆధారపడదు.
అభిప్రాయం (A): ఎక్కువ కంపన పరిమితి గల ధ్వని ఎక్కువ దూరం ప్రయాణిస్తుంది. కారణం (R): ఎక్కువ పరిమితి గల ధ్వని ఎక్కువ శక్తిని కలిగి ఉంటుంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
పుస్తకం ప్రకారం గట్టి ధ్వని అధిక శక్తితో ముడిపడి ఉంటుంది కాబట్టి ఎక్కువ దూరం వెళ్తుంది; అందువల్ల A సరైనది. R కూడా సరైనది, పరిమితి ఎక్కువైతే శక్తి ఎక్కువ కాబట్టి అదే A కు సరైన వివరణ.
ధ్వని వడి (v), తరంగదైర్ఘ్యం (λ), పౌనఃపున్యం (ν) ల మధ్య సంబంధం ఏది?
A. v = λ × ν
B. v = λ / ν
C. v = ν / λ
D. v = λ + ν
Answer & explanation
Correct: A — v = λ × ν
ఒక ఆవర్తన కాలం Tలో తరంగం ఒక తరంగదైర్ఘ్యం ప్రయాణిస్తుంది, కాబట్టి v = λ/T; ν = 1/T కాబట్టి v = λν. మిగిలిన సంబంధాలు ప్రమాణాలు కుదరవు (ఉదాహరణకు λ/ν ప్రమాణం m·s).
220 Hz పౌనఃపున్యం గల ధ్వని వడి ఒక యానకంలో 440 m/s అయితే తరంగదైర్ఘ్యం ఎంత?
A. 0.5 m
B. 2 m
C. 20 m
D. 96800 m
Answer & explanation
Correct: B — 2 m
λ = v/ν = 440/220 = 2 m. 0.5 m అనేది ν/v కు వస్తుంది (తప్పు భాగహారం), 96800 m అనేది v × ν గుణకారం; వడి పౌనఃపున్యంతో భాగిస్తే తరంగదైర్ఘ్యం వస్తుంది. ఇక్కడ ప్రమాణాలు m/s ÷ Hz = m కాబట్టి జవాబు మీటర్లలో వస్తుంది, ఇది ఫలితాన్ని సరిచూసుకునే పద్ధతి.