బలం & చలన నియమాలు (Force and Laws of Motion) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for బలం & చలన నియమాలు (Force and Laws of Motion) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. బలాన్ని మనం నేరుగా చూడలేం, దాని ప్రభావాన్ని మాత్రమే చూస్తాం.
2. బలం వస్తువు ఆకారాన్ని మార్చదు, వేగాన్ని మాత్రమే మారుస్తుంది.
సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
బలాన్ని ఎవరూ చూడలేదు, రుచి చూడలేదు; దాని ప్రభావాన్ని మాత్రమే గ్రహిస్తాం, కాబట్టి 1 సరైనది. బలం వేగాన్ని, దిశను మాత్రమే కాక ఆకారం, పరిమాణాన్ని కూడా మార్చగలదు (స్ప్రింగ్ సాగడం, రబ్బరు బంతి చదునవడం); అందువల్ల 2 తప్పు.
ప్రవచనం (A): సైకిల్ తొక్కడం ఆపగానే అది నెమ్మదిస్తుంది.
కారణం (R): కదలిక దిశకు వ్యతిరేకంగా ఘర్షణ బలాలు పనిచేస్తాయి.
సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ నిజం; కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ నిజం; R అనేది A కి సరైన వివరణ
C. A నిజం; R అబద్ధం
D. A అబద్ధం; R నిజం
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ నిజం; R అనేది A కి సరైన వివరణ
తొక్కడం ఆపాక సైకిల్‌పై కదలికకు వ్యతిరేక దిశలో ఘర్షణ బలాలు పనిచేస్తాయి; అవే దాన్ని నెమ్మదింపజేస్తాయి. అంటే A నిజం, R నిజం, R సరైన వివరణ. ఘర్షణ లేకపోతే సైకిల్ అదే వేగంతో కదులుతూ ఉండేది.
గెలీలియో ప్రయోగంలో ఎదురు వైపు తలాన్ని పూర్తిగా క్షితిజ సమాంతరం (వాలు సున్నా) చేస్తే గోళీ గురించి ఏ నిర్ధారణ వస్తుంది?
A. వెంటనే ఆగిపోతుంది
B. వేగం క్రమంగా పెరుగుతుంది
C. అసమతుల్య బలం శూన్యం కాబట్టి అది ఎప్పటికీ ఒకే వేగంతో కదులుతూనే ఉంటుంది
D. వెనక్కి తిరిగి వస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — అసమతుల్య బలం శూన్యం కాబట్టి అది ఎప్పటికీ ఒకే వేగంతో కదులుతూనే ఉంటుంది
వాలు సున్నా అయిన తలంపై ఘర్షణ లేకపోతే గోళీపై అసమతుల్య బలం శూన్యం; అది అసలు ఎత్తు చేరాలని ప్రయత్నిస్తూ ఎప్పటికీ కదులుతూ ఉంటుంది. అంటే చలన స్థితి మార్పునకే బలం కావాలి, ఏకరీతి చలనాన్ని నిలపడానికి కాదు.
కింది ప్రవచనాలలో సరైనవి ఏవి?
1. F = 0 అయితే v = u.
2. u = 0 మరియు F = 0 అయితే వస్తువు నిశ్చలంగానే ఉంటుంది.
3. F = 0 అయినా వస్తువు వేగం మారుతుంది.
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
Ft = mv − mu లో F = 0 అయితే v = u; అంటే ఎంత కాలం తీసుకున్నా వేగం మారదు. u సున్నా అయితే v కూడా సున్నా, అందువల్ల వస్తువు నిశ్చలంగా ఉంటుంది. కాబట్టి 1, 2 సరైనవి; 3 తప్పు.
కింది వాటిలో జడత్వంతో నేరుగా సంబంధం లేని సంఘటన ఏది?
A. సైకిల్ తొక్కడం ఆపగానే క్రమంగా ఆగడం
B. మలుపు వద్ద కారులో ఒక వైపుకు జారడం
C. కార్పెట్ దులిపితే దుమ్ము రావడం
D. చెట్టు కొమ్మను ఊపితే ఆకులు రాలడం
Answer & explanation
Correct: A — సైకిల్ తొక్కడం ఆపగానే క్రమంగా ఆగడం
సైకిల్ ఆగడానికి కారణం కదలికకు వ్యతిరేక దిశలో పనిచేసే ఘర్షణ బలం; ఇక్కడ ప్రధానంగా బలం వల్ల వేగం మారింది. మిగతా మూడు సందర్భాలలో శరీరం లేదా వస్తువు తన పూర్వ చలన/విరామ స్థితిని కొనసాగించాలనుకోవడం (జడత్వం) వల్ల ఫలితం కనిపిస్తుంది.
ప్రవచనం (A): ఒకే బలం చిన్న బండికి పెద్ద వేగాన్ని ఇస్తుంది, కానీ రైలు చలనంలో నామమాత్రపు మార్పే చేస్తుంది.
కారణం (R): రైలుకు బండి కంటే ఎక్కువ జడత్వం ఉంది.
సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ నిజం; కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ నిజం; R అనేది A కి సరైన వివరణ
C. A నిజం; R అబద్ధం
D. A అబద్ధం; R నిజం
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ నిజం; R అనేది A కి సరైన వివరణ
రైలు ద్రవ్యరాశి చాలా ఎక్కువ కాబట్టి దానికి చలన స్థితిని మార్చుకునే ధోరణి చాలా తక్కువ, అంటే ఎక్కువ జడత్వం. అదే బలం రైలుకు చాలా తక్కువ త్వరణాన్ని ఇస్తుంది. కాబట్టి R అనేది A కి సరైన వివరణ.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. కారును ఒక్క ఆకస్మిక తోపుతో కాక, కొంతసేపు నిరంతరంగా తోస్తేనే అది కావలసిన వేగం పొందుతుంది.
2. ద్రవ్యవేగ మార్పు బలం పరిమాణంపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది, కాలంపై కాదు.
సరైనది ఏది?
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవి
C. 1 మాత్రమే సరైనది
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: C — 1 మాత్రమే సరైనది
బ్యాటరీ చచ్చిన కారు ఉదాహరణలో ఒకరిద్దరు ఆకస్మికంగా తోస్తే కారు కదలదు; నిరంతరంగా కొంతసేపు తోస్తేనే వేగం పెరుగుతుంది. అంటే ద్రవ్యవేగ మార్పు బలం పరిమాణంతో పాటు అది పనిచేసే సమయంపైనా ఆధారపడుతుంది. కాబట్టి 1 సరైనది, 2 తప్పు.
5 kg ద్రవ్యరాశి గల వస్తువుపై 20 N బలం పనిచేస్తే 3 s లో దాని వేగం మార్పు (v − u) ఎంత?
A. 4 m s⁻¹
B. 30 m s⁻¹
C. 60 m s⁻¹
D. 12 m s⁻¹
Answer & explanation
Correct: D — 12 m s⁻¹
a = F/m = 20/5 = 4 m s⁻². వేగ మార్పు v − u = at = 4 × 3 = 12 m s⁻¹. ఇదే సూత్రం Ft = m(v − u) నుంచి 20 × 3 = 5 × (v − u) అని కూడా వస్తుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, 20 × 3 = 60 kg m s⁻¹ ద్రవ్యవేగ మార్పును 5 kg తో భాగిస్తే 12 m s⁻¹ వస్తుంది.
ఒకే ద్రవ్యవేగం గల వస్తువును ఆపడానికి సమయం రెండింతలైతే అవసరమైన సగటు బలం ఎలా మారుతుంది?
A. సగానికి తగ్గుతుంది
B. రెండింతలవుతుంది
C. మారదు
D. నాలుగింతలవుతుంది
Answer & explanation
Correct: A — సగానికి తగ్గుతుంది
Ft = mv − mu కాబట్టి ద్రవ్యవేగ మార్పు స్థిరమైనప్పుడు F ∝ 1/t. సమయం రెండింతలైతే బలం సగమవుతుంది. ఇదే ఫీల్డర్ చేతులు వెనక్కి లాగడంలో, ఎత్తు దూకే పరుపులో ఉపయోగపడే సూత్రం.
B. Ft = mv − mu : రెండవ నియమం నుంచి వచ్చే సమీకరణం (3.5)
C. F = mv/t : మూడవ నియమం
D. Ft = mv + mu : ద్రవ్యవేగ మార్పు
Answer & explanation
Correct: B — Ft = mv − mu : రెండవ నియమం నుంచి వచ్చే సమీకరణం (3.5)
ద్రవ్యవేగ మార్పు mv − mu కాబట్టి Ft = mv − mu సరైనది (3.5). F = 0 అయితే v = u (మొదటి నియమం), v = 2u కాదు. మూడవ నియమం చర్య–ప్రతిచర్యకు సంబంధించినది; ద్రవ్యవేగ మార్పు తుది, ప్రారంభ విలువల తేడా, కూడిక కాదు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. బలాన్ని మనం నేరుగా చూడలేం, దాని ప్రభావాన్ని మాత్రమే చూస్తాం.
2. బలం వస్తువు ఆకారాన్ని మార్చదు, వేగాన్ని మాత్రమే మారుస్తుంది.
సరైనది ఏది?