సహజ వనరులు & వాటి వినియోగం (Natural Resources and Their Use) · Practice MCQs

Correct: C — లక్షల ఏళ్లలో ఏర్పడి, వాడే వేగంతో భర్తీ కాకపోవడం

బొగ్గు, పెట్రోలియం, ఇనుము, రాగి, బంగారం లక్షల ఏళ్లలో ఏర్పడతాయి, మనం వాడే వేగంతో భర్తీ కావు; భారత బొగ్గు నిల్వలు ఇంకా సుమారు 50 ఏళ్లే సరిపోవచ్చని అంచనా. మిగతా లక్షణాలు సౌర, పవన, నీటి వంటి పునరుత్పాదక వనరులకు చెందినవి.

Correct: D — వాడకాన్ని ప్రకృతి పునరుద్ధరణ వేగానికి లోబడి ఉంచడం

పునరుత్పాదక వనరు పునరుత్పాదకంగా ఉండాలంటే ప్రకృతి పునరుద్ధరణ–పునరుత్పత్తి లయకు భంగం కలగకూడదు. అందుకే వాడకాన్ని భర్తీ వేగానికి లోబడి ఉంచాలి. వ్యర్థాలు వదలడం, అనియంత్రిత వాడకం, అతిగా తోడటం ఇవన్నీ వనరును క్షీణింపజేసే చర్యలు.

Correct: A — కేరళ

పుస్తకం ప్రకారం గోదావరి జలాలను మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్ పంచుకుంటాయి. కేరళ కావేరి జలాలను (కర్ణాటక, తమిళనాడు, పుదుచ్చేరితో కలిసి) పంచుకునే రాష్ట్రం; గోదావరి పరీవాహకంలో లేదు.

Correct: B — వనరులు సమృద్ధిగా ఉన్నా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆర్థిక వృద్ధి నెమ్మదిగా ఉండటం

ఇదే 'పారడాక్స్ ఆఫ్ ప్లెంటీ'. సమృద్ధిగా వనరులు ఉన్నంత మాత్రాన ఆర్థిక అభివృద్ధి రాదు; వనరులను అధిక విలువ గల ఉత్పత్తులుగా మార్చే పరిశ్రమలు అభివృద్ధి కాకపోవడం దీనికి కారణం. వనరులు ఉంటే తప్పక ధనిక అవుతారన్నది దీనికి విరుద్ధ భావన.

Correct: C — వనరులను ఉత్పత్తులుగా మార్చే పరిశ్రమలలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా

పుస్తకం ప్రకారం భారతదేశం తన పెరుగుతున్న అవసరాలకు తగిన పరిశ్రమల అభివృద్ధిలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా వనరుల శాపాన్ని సాధారణంగా తప్పించుకుంది. సాంకేతికత, నైపుణ్యాల్లో పెట్టుబడి ఈ శాపాన్ని అధిగమించే మార్గం. ముడి వనరులనే ఎగుమతి చేస్తే ఈ ఉచ్చులో చిక్కుకునే ప్రమాదం ఉంటుంది.

Correct: D — ఈ వంగడాలకు సంప్రదాయ విత్తనాల కంటే ఎక్కువ నీరు అవసరం కావడం

1960లలో గోధుమ, వరిలో అధిక దిగుబడినిచ్చే వంగడాలకు మారిన రైతులకు సంప్రదాయ విత్తనాల కంటే ఎక్కువ నీరు అవసరమైంది. దాంతో వారు భూగర్భ జలం తోడటం పెంచారు; ఉచిత విద్యుత్ సరఫరా అతి వినియోగాన్ని మరింత పెంచింది.

Correct: A — భూగర్భ జలాన్ని అతిగా తోడటం

పుస్తకం ప్రకారం ఎక్కువ నీరు కోరే అధిక దిగుబడి వంగడాలతో పాటు ఉచిత విద్యుత్ సరఫరా కూడా భూగర్భ జలాన్ని అతిగా తోడటానికి (over-pumping) దారితీసింది. ఇది జలమట్టం సుమారు 30 మీటర్ల లోతుకు పడిపోవడానికి కారణమైంది; మిగతావి దానితో సంబంధం లేనివి.

Correct: B — కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (CPCB)

పుస్తకం ప్రకారం కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి సిమెంటు కర్మాగారాలకు కాలుష్యాన్ని తగ్గించడానికి లేదా లేకుండా చేయడానికి మార్గదర్శకాలను రూపొందించింది. IMD వాతావరణ సమాచారాన్ని, NDRF విపత్తు సహాయాన్ని అందిస్తాయి; ఈ పనిలో వాటి పాత్ర లేదు.

Correct: C — 10వ శతాబ్దం

వేల సంవత్సరాల నాటి మొక్కల శాస్త్ర జ్ఞానం సురపాలుని 'వృక్షాయుర్వేదం' వంటి గ్రంథాల్లో సుమారు 10వ శతాబ్దంలో క్రోడీకరించబడిందని పుస్తకం చెబుతుంది. ఇందులో నేల రకాలకు తగిన మొక్కలు, విత్తన సేకరణ, నీటిపారుదల, సహజ తెగుళ్ల నివారణ వంటి సూచనలు ఉన్నాయి.

Correct: D — సుమారు 15 శాతం

పాఠ్యపుస్తకంలోని ఉపగ్రహ చిత్రం వివరణ ప్రకారం, ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద సౌర పార్కుల్లో ఒకటైన రాజస్థాన్ పార్కు ఆ రాష్ట్ర ప్రస్తుత అవసరాల్లో సుమారు 15 శాతానికి సరిపడా విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయగలదు. ఇది సౌరశక్తి సామర్థ్యాన్ని చూపుతుంది కానీ మొత్తం అవసరాలను తీర్చదు.