సహజ వనరులు & వాటి వినియోగం (Natural Resources and Their Use) · Practice MCQs

Correct: A — ప్రభుత్వ రాజముద్ర కలిగి ఉండటం

వనరుగా పరిగణించడానికి మూడు షరతులు మాత్రమే చెప్పబడ్డాయి: సాంకేతికంగా అందుబాటు, ఆర్థిక లాభదాయకత, సాంస్కృతిక ఆమోదం. ప్రభుత్వ రాజముద్ర ఉండటం అనే షరతు ఏదీ లేదు; కాబట్టి అదే సమాధానం. మిగిలిన మూడు షరతులూ పుస్తకంలో స్పష్టంగా ఉన్నాయి.

Correct: B — దాన్ని తీసే సాంకేతికత లేకపోవడం లేదా ఖర్చు చాలా ఎక్కువ కావడం

వనరు కావాలంటే సాంకేతికంగా అందుబాటులో, ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా ఉండాలి. చాలా లోతున ఉన్న పెట్రోలియంను వెలికి తీసే సాంకేతికత లేకపోవడం లేదా వెలికితీత ఖర్చు మరీ ఎక్కువ కావడమే అది వనరుగా లెక్కకు రాకపోవడానికి కారణం. పెట్రోలియం పునరుత్పాదకం కాని వనరు అనేది వేరే వర్గీకరణ విషయం; దానికి వనరు కాకపోవడంతో సంబంధం లేదు.

Correct: C — పునరుత్పాదకం కాని వనరులు

ఉపయోగం ఆధారంగా మూడు వర్గాలే: జీవానికి అవసరమైనవి, పదార్థాల వనరులు, శక్తి వనరులు. 'పునరుత్పాదకం కాని' అనేది రెండవ ప్రమాణమైన పునరుద్ధరణ సామర్థ్యం ఆధారిత వర్గీకరణలో ఉంటుంది; అందుకే అది ఉపయోగ శాఖ కింద లేదు.

Correct: D — ప్రకృతి భర్తీ చేసుకునే వేగం కంటే వేగంగా వనరులను వెలికితీయడం

ఆ ఉద్ధరణలో పునరుత్పాదక ఆర్థిక వ్యవస్థ అంటే ప్రకృతితో సామరస్యంగా వాడిన వనరులను పునర్వినియోగించడం, వ్యర్థాన్ని కనిష్ఠం చేయడం, అయిపోయిన వాటిని నింపడం. భర్తీ వేగాన్ని మించి వెలికితీయడం అతి వినియోగం; అది ఈ భావనకు పూర్తి విరుద్ధం.

Correct: A — పునరుద్ధరణ అసలు స్థితికి తేవడం; పునరుత్పత్తి కొత్త జీవం, అనుకూల పరిస్థితులను సృష్టించడం

పునరుద్ధరణ అంటే దెబ్బతిన్న దానిని తిరిగి అసలు ఆరోగ్య స్థితికి తేవడం. పునరుత్పత్తి దానికి మించి, ప్రకృతి కొత్త జీవాన్ని, అది వర్ధిల్లే పరిస్థితులను సృష్టించడం. అడవిలో అసలు రకం చెట్లు నాటడం పర్యావరణ వ్యవస్థ పునరుద్ధరణకు ఉదాహరణ.

Correct: B — శిలాజ ఇంధన ఆధారిత పారిశ్రామికీకరణ, వ్యవసాయం కోసం అడవుల నరికివేత

శిలాజ ఇంధనాల దహనంతో నడిచే పారిశ్రామికీకరణ, వ్యవసాయం తదితర అవసరాల కోసం అడవులు నరకడం – ఈ అంశాల కలయిక వల్ల ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి కొన్ని చోట్ల హిమానీనదాలు వర్షపాతం భర్తీ చేసే వేగం కంటే వేగంగా కరుగుతున్నాయని పుస్తకం చెబుతుంది. సౌర, పవన శక్తులు కాలుష్యం తగ్గిస్తాయి.

Correct: C — బ్యాక్టీరియా, శిలీంధ్రాలు, కీటకాలు

చెట్టు కూలితే బ్యాక్టీరియా, శిలీంధ్రాలు, కీటకాలు దాన్ని తింటూ కుళ్లింపజేస్తాయి; అది నేలలో కలిసి నేలను సారవంతం చేస్తుంది. ఆ నేలలో విత్తనాలు మొలకెత్తి కొత్త మొక్కలు పెరుగుతాయి. ఇలా ప్రకృతి చక్రంలో వ్యర్థం అంటూ ఉండదు.

Correct: D — పర్యావరణ వ్యవస్థ సేవలు (Ecosystem services)

అడవి నీటిని వడపోయడం, నేల కోతను ఆపడం, ఆవాసం ఇవ్వడం ప్రకృతి చేసే విధులు (functions). ఈ సహజ ప్రక్రియల వల్ల మానవులకు కలిగే ప్రయోజనాలైన శుభ్రమైన నీరు, రక్షిత పంటపొలాలు, పరాగసంపర్కం చెందిన పంటలను సేవలు (services) అంటారు.

Correct: A — వ్యర్థాలు కుళ్లి ఏ జీవికీ ఆహారంగా మారలేక పునరుద్ధరణ–పునరుత్పత్తి చక్రం దెబ్బతినడం

ప్రకృతిలో అన్ని వ్యర్థాలు కుళ్లి ఏదో ఒక జీవికి ఆహారమవుతాయి. కానీ పరిశ్రమల వ్యర్థాలు అలా కుళ్లవు; అందువల్ల పునరుద్ధరణ–పునరుత్పత్తి చక్రం దెబ్బతిని నది విషపూరితమై జీవాన్ని పోషించలేని స్థితికి చేరుతుంది. ఇదే పుస్తకం ఇచ్చే వివరణ.

Correct: B — చేపలు గుడ్లు పెట్టే కాలంలో వేటను నియంత్రించేవి లేదా మానేసేవి

సంప్రదాయ సమాజాలు చేపల సంతానోత్పత్తి (spawning) కాలంలో వేటను నియంత్రించడం లేదా మానేయడం ద్వారా వాటి సంఖ్యను కాపాడేవి. వాణిజ్యీకరణ వచ్చాక అతి వేట పెరిగి ట్యూనా వంటి చేపల సంఖ్య భారీగా తగ్గింది. ఇది నిలకడైన వినియోగానికి ఒక సంప్రదాయ ఉదాహరణ.