ప్రజా సౌకర్యాలు (Public Facilities) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రజా సౌకర్యాలు (Public Facilities) (8వ తరగతి సోషల్ – పౌరశాస్త్రం (Class 8 Social – Civics)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
చెన్నై నాలుగు ప్రాంతాల వివరణల్లో తప్పు ప్రకటన ఏది?
A. మైలాపూర్ నివాసులు ఉప్పగా ఉండే బోర్‌వెల్ నీటిని శుద్ధి చేయకుండానే తాగడానికి వాడతారు
B. మదీపాక్కంలో అద్దెకు ఉండేవారు తాగడానికి సీసా నీరు కొంటారు
C. సైదాపేట్ మురికివాడలో ఒకే నీటిని కడగడానికి, తాగడానికి వాడతారు
D. మైలాపూర్ నివాసులు ట్యాంకర్ నీటికి నెలకు రూ. 500–600 వరకు ఖర్చు చేస్తారు
Answer & explanation
Correct: A — మైలాపూర్ నివాసులు ఉప్పగా ఉండే బోర్‌వెల్ నీటిని శుద్ధి చేయకుండానే తాగడానికి వాడతారు
మైలాపూర్‌లో బోర్‌వెల్ నీరు ఉప్పగా ఉండటంతో మరుగుదొడ్లు, ఉతకడానికి మాత్రమే వాడతారు; తాగడానికి ఇళ్లలో నీటి శుద్ధి యంత్రాలు పెట్టుకున్నారు, మిగతా అవసరాలకు ట్యాంకర్ నీరు కొంటారు. అందువల్ల శుద్ధి చేయకుండా తాగుతారనే ప్రకటన పాఠానికి విరుద్ధం.
అభిప్రాయం (A): భారతదేశంలో నీటి సంబంధ వ్యాధుల మరణాలను నివారించవచ్చు.
కారణం (R): సురక్షిత తాగునీరు అందరికీ అందుబాటులో ఉంటే అతిసారం, కలరా వంటి వ్యాధులు తగ్గుతాయి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
C. A సరైనది; R తప్పు
D. A తప్పు; R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
పాఠం ప్రకారం రోజూ 1,600 మందికి పైగా, ముఖ్యంగా ఐదేళ్లలోపు పిల్లలు, నీటి సంబంధ వ్యాధులతో చనిపోతున్నారు; సురక్షిత తాగునీరు అందితే ఈ మరణాలను నివారించవచ్చు. కారణం R, నివారణ సాధ్యమే అనే A కి నేరుగా ఆధారం.
C. కలుషితమైన తాగునీటి గురించి ఒక గ్రామస్థుడు రాసిన లేఖ ఆధారంగా
D. పత్రికల్లో వచ్చిన కథనం ద్వారా
Answer & explanation
Correct: C — కలుషితమైన తాగునీటి గురించి ఒక గ్రామస్థుడు రాసిన లేఖ ఆధారంగా
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోని ఒక గ్రామస్థుడు తాగునీటి కాలుష్యం గురించి రాసిన లేఖనే హైకోర్టు కేసుగా స్వీకరించింది. ఒక టెక్స్‌టైల్ కంపెనీ విషపూరిత రసాయనాలను వాగులోకి వదలడంతో భూగర్భజలం కలుషితమైందనేది ఫిర్యాదు. ఆ కంపెనీ వేసిన దావా కాదు; ఆదేశం కలెక్టర్‌కు ఇచ్చారు.
పదకోశం ప్రకారం 'సార్వత్రిక అందుబాటు (Universal access)' అంటే ఏమిటి?
A. వస్తువు అందరికీ ఉచితంగా మాత్రమే ఇవ్వడం
B. వస్తువుకు భౌతిక అందుబాటు మాత్రమే ఉండటం
C. వస్తువును ప్రైవేట్ కంపెనీ అందరికీ అమ్మడం
D. ప్రతి ఒక్కరికీ ఆ వస్తువుకు భౌతిక అందుబాటు ఉండి, దాన్ని భరించగలిగే స్తోమత కూడా ఉండటం
Answer & explanation
Correct: D — ప్రతి ఒక్కరికీ ఆ వస్తువుకు భౌతిక అందుబాటు ఉండి, దాన్ని భరించగలిగే స్తోమత కూడా ఉండటం
పదకోశం: అందరికీ ఆ వస్తువుకు భౌతిక అందుబాటు ఉండి, భరించగలిగే స్తోమత కూడా ఉన్నప్పుడే సార్వత్రిక అందుబాటు సాధ్యం. ఇంట్లో కుళాయి కనెక్షన్ భౌతిక అందుబాటు; ధర తక్కువ లేదా ఉచితం అయితే అందరూ భరించగలరు. ఉచితం ఒక మార్గమే తప్ప ఏకైక షరతు కాదు.
పదకోశం ప్రకారం 'పారిశుద్ధ్యం (Sanitation)' నిర్వచనం ఏది?
A. మానవ మూత్ర, మలాల సురక్షిత పారవేత సౌకర్యాల కల్పన – మరుగుదొడ్లు, మురుగు పైపులు, వ్యర్థ జల శుద్ధి సహా
B. తాగునీటిని శుద్ధి చేయడం మాత్రమే
C. ఇంటి చెత్తను సేకరించడం మాత్రమే
D. వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసే ఏర్పాటు
Answer & explanation
Correct: A — మానవ మూత్ర, మలాల సురక్షిత పారవేత సౌకర్యాల కల్పన – మరుగుదొడ్లు, మురుగు పైపులు, వ్యర్థ జల శుద్ధి సహా
గ్లాసరీ ప్రకారం పారిశుద్ధ్యంలో మరుగుదొడ్ల నిర్మాణం, మురుగునీటిని తీసుకెళ్లే పైపులు, వ్యర్థ జల శుద్ధి ఉంటాయి; కాలుష్యాన్ని నివారించడమే లక్ష్యం. తాగునీటి శుద్ధి, చెత్త సేకరణ, వర్షపు నీటి సంరక్షణ వేరే విషయాలు; అవి పారిశుద్ధ్య నిర్వచనంలో లేవు.
ప్రైవేట్ కంపెనీలు ప్రజా సౌకర్యాలు అందించగలిగినా మొత్తం బాధ్యత ప్రభుత్వమే ఎందుకు వహించాలి?
A. ప్రైవేట్ కంపెనీలు ప్రజా సౌకర్యాలు ఇవ్వడం చట్టరీత్యా నిషేధం
B. ప్రైవేట్ కంపెనీలు లాభం కోసం కొందరే భరించగలిగే ధరలకు ఇస్తాయి; అందరికీ భరించగలిగే ధరలో అందే హామీ ఇవ్వగలిగేది ప్రభుత్వమే
C. ప్రభుత్వానికి లాభం ఎక్కువగా వస్తుంది
D. ప్రజలు ప్రైవేట్ కంపెనీలను ఇష్టపడరు
Answer & explanation
Correct: B — ప్రైవేట్ కంపెనీలు లాభం కోసం కొందరే భరించగలిగే ధరలకు ఇస్తాయి; అందరికీ భరించగలిగే ధరలో అందే హామీ ఇవ్వగలిగేది ప్రభుత్వమే
ప్రైవేట్ సంస్థల లక్ష్యం లాభం; ట్యాంకర్ నీరు, సీసా నీటిలా కొందరే భరించగలిగే ధరకు ఇస్తే పేదలు వెనుకబడతారు. జీవించే హక్కును అందరికీ వర్తింపజేసే రాజ్యాంగ బాధ్యత ప్రభుత్వానిది కాబట్టి అందరికీ చేరేలా చూడగలది ప్రభుత్వమే; అంతేగాని నిషేధం లేదు.
ప్రజా సౌకర్యాలు పన్ను చెల్లించే కాలనీ వాసులకే అనే వాదనకు పాఠం ఇచ్చే ప్రతివాదన ఏది?
A. మురికివాడ వాసులు ఎప్పుడూ ప్రభుత్వానికి డబ్బు చెల్లిస్తారు
B. ప్రభుత్వం దివాలా తీసినా సరే సౌకర్యాలు ఇవ్వకూడదు
C. మురికివాడ వాసులూ పౌరులే, వారికీ హక్కులు ఉన్నాయి; రాజ్యాంగం ప్రజా సౌకర్యాలను జీవించే హక్కులో భాగంగా గుర్తిస్తుంది
D. ప్రజా సౌకర్యాలు ధనికులకు మాత్రమే ఉద్దేశించినవి
Answer & explanation
Correct: C — మురికివాడ వాసులూ పౌరులే, వారికీ హక్కులు ఉన్నాయి; రాజ్యాంగం ప్రజా సౌకర్యాలను జీవించే హక్కులో భాగంగా గుర్తిస్తుంది
పాఠంలోని సంభాషణలో పన్ను చెల్లించేవారికే సౌకర్యాలనే వాదనకు సమాధానం – మురికివాడ నివాసులూ పౌరులే, వారికీ హక్కులున్నాయి; కొన్ని ప్రజా సౌకర్యాలను రాజ్యాంగం జీవించే హక్కులో భాగంగా గుర్తిస్తుంది కాబట్టి ప్రభుత్వం వాటిని కాపాడాలి. అందుకే ఎంపిక సరైనది.
నీటి సరఫరా వ్యయంలో భాగంగా పాఠం పేర్కొనని అంశం ఏది?
A. నీటిని పంప్ చేయడం, దూరాలకు తరలించడం
B. పంపిణీకి పైపులు వేయడం
C. మలినాల తొలగింపు కోసం శుద్ధి, వ్యర్థ జలాన్ని సేకరించి శుద్ధి చేయడం
D. ఎన్నికల ప్రచార ఖర్చు
Answer & explanation
Correct: D — ఎన్నికల ప్రచార ఖర్చు
పాఠం నీటి సరఫరా ఖర్చులుగా పంపింగ్, దూర రవాణా, పైపుల నిర్మాణం, మలినాల శుద్ధి, వ్యర్థ జల సేకరణ-శుద్ధి అనే వాటిని చెప్పింది. ఎన్నికల ప్రచారం నీటి సరఫరా కార్యకలాపం కాదు, కాబట్టి అది ఈ జాబితాలో లేదు.
ప్రభుత్వం కొన్ని ప్రజా సౌకర్యాల పనిని ప్రైవేట్ కంపెనీలతో చేయిస్తున్నప్పటికీ మొత్తం బాధ్యత తానే ఎందుకు వహించాలని పాఠం చెబుతుంది?
A. ఆ కంపెనీలు కట్టుబాట్లు నెరవేర్చేలా, సౌకర్యాలు అందరికీ భరించగలిగే ధరలో చేరేలా నిశితంగా పర్యవేక్షించాలి
B. కంపెనీలు అసలు పనిచేయవు కాబట్టి
C. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు ఉపాధి కల్పించడానికి
D. పన్నులు తగ్గించడానికి
Answer & explanation
Correct: A — ఆ కంపెనీలు కట్టుబాట్లు నెరవేర్చేలా, సౌకర్యాలు అందరికీ భరించగలిగే ధరలో చేరేలా నిశితంగా పర్యవేక్షించాలి
రోడ్ల కాంట్రాక్టులు, ఢిల్లీ విద్యుత్ పంపిణీ ఉదాహరణల తర్వాత పాఠం చెప్పేది – పని పంచుకున్నా సౌకర్యం అందరికీ, భరించగలిగే ధరలో చేరిందా లేదా అనే పర్యవేక్షణ బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే. ఇదే మొత్తం బాధ్యత వహించడం అంటే.
ప్రజా రవాణా గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ప్రధాన నగరాల్లో కూడా ప్రజా బస్సు వ్యవస్థ పట్టణీకరణ డిమాండ్‌ను అందుకోలేకపోయింది.
2. ఢిల్లీ మెట్రో వ్యయంలో కొద్ది భాగాన్ని బస్సు వ్యవస్థ మెరుగుకు వాడి ఉండవచ్చని కొందరు వాదించారు.
3. ఢిల్లీ మెట్రో తొలి దశ నిర్మాణాన్ని పూర్తిగా ప్రైవేట్ కంపెనీలు భరించాయి.
ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 1, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మాత్రమే
పాఠం ప్రకారం బస్సు వ్యవస్థ డిమాండ్‌కు తగ్గట్టు విస్తరించలేకపోవడంతో ప్రభుత్వం మెట్రో ప్రాజెక్టులు ప్రణాళిక చేసింది; మెట్రో తొలి దశకు రూ. 11,000 కోట్లు ప్రభుత్వ బడ్జెట్ నుంచి ఖర్చయ్యాయి. అందుకే 3 తప్పు; 1, 2 వాదనలు పాఠంలో ఉన్నవి.