చట్టం & సామాజిక న్యాయం (Law and Social Justice) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for చట్టం & సామాజిక న్యాయం (Law and Social Justice) (8వ తరగతి సోషల్ – పౌరశాస్త్రం (Class 8 Social – Civics)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
కనీస వేతనాల గురించి ప్రకటనలు: 1. కనీస వేతనాలను కొన్నేళ్లకోసారి పెంచుతూ సవరిస్తారు. 2. కార్మికుడు అంగీకరిస్తే కనీస వేతనం కంటే తక్కువ ఇవ్వడం చట్టబద్ధమే.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
పాఠం ప్రకారం కనీస వేతనాలు కొన్నేళ్లకోసారి పెంచి సవరిస్తారు, కాబట్టి మొదటి ప్రకటన సరైనది. కార్మికుడు పేదరికం వల్ల తక్కువకు అంగీకరించినా చట్టం ప్రకారం కనీస వేతనం కంటే తక్కువ చెల్లించడం అక్రమం; అందుకే రెండో ప్రకటన తప్పు.
2025 నవంబర్ 21న అమల్లోకి వచ్చిన కార్మిక స్మృతుల (Labour Codes) సంఖ్య ఎంత? (బయటి సమాచారం)
A. 2
B. 4
C. 3
D. 29
Answer & explanation
Correct: B — 4
కేంద్రం 29 పాత కార్మిక చట్టాలను విలీనం చేసి నాలుగు స్మృతులుగా (వేతనాలు, పారిశ్రామిక సంబంధాలు, సామాజిక భద్రత, వృత్తిపరమైన భద్రత) మార్చింది. 29 అనేది విలీనమైన చట్టాల సంఖ్య, స్మృతుల సంఖ్య కాదు; వేతనాల స్మృతి కనీస వేతన చట్టాన్ని భర్తీ చేసింది.
చట్టం – అది కాపాడే వర్గం జతల్లో సరిగా జతచేసినది ఏది?
A. నిత్యావసర ధరల నియంత్రణ చట్టం – ఫ్యాక్టరీ యజమానులు
B. కార్మిక సంఘాల చట్టం – వినియోగదారులు
C. వస్తు నాణ్యత ప్రమాణాల చట్టం – వినియోగదారులు
D. కనీస వేతన చట్టం – ఉత్పత్తిదారులు
Answer & explanation
Correct: C — వస్తు నాణ్యత ప్రమాణాల చట్టం – వినియోగదారులు
నాణ్యత లేని విద్యుత్ ఉపకరణాలు, ఆహారం, మందుల వల్ల ప్రమాదంలో పడేది వినియోగదారులు, కాబట్టి ప్రమాణాల చట్టం వారికి రక్షణ. ధరల చట్టం పేదలకు, సంఘాల చట్టం, కనీస వేతన చట్టం కార్మికులకు సంబంధించినవి; మిగతా జతలు తప్పు.
కార్మికులు తక్కువ వేతనాలకు పనిచేయడానికి పట్టికలో చెప్పిన కారణం ఏమిటి?
A. కార్మికులు తక్కువ వేతనాన్ని ఇష్టపడటం
B. కనీస వేతనం లేకపోవడమే ప్రభుత్వ విధానం కావడం
C. యజమానులు కార్మికులకు మంచి వేతనం ఇవ్వలేకపోవడం
D. పని వారికి చాలా అవసరం కావడం వల్ల బేరసారాల శక్తి లేకపోవడం
Answer & explanation
Correct: D — పని వారికి చాలా అవసరం కావడం వల్ల బేరసారాల శక్తి లేకపోవడం
కార్మికులు పని చాలా అవసరమైనవారు కాబట్టి బేరం చేసే శక్తి ఉండదు; యజమాని ఆ బలహీనతను వాడుకుని తక్కువ ఇస్తాడు. ఇదే కనీస వేతన చట్టం అవసరానికి మూలం. తక్కువ వేతనం కార్మికుల ఇష్టం కాదు, ప్రభుత్వ విధానమూ కాదు.
పేద, శక్తిహీన కార్మికులు తక్కువ వేతనానికి ఎందుకు అంగీకరిస్తారని పాఠం చెబుతుంది?
A. భవిష్యత్ ఆదాయం పోతుందనే భయం, ప్రతీకార చర్యల భయం వల్ల
B. యజమాని ఇచ్చే వేతనం న్యాయమని నమ్మడం వల్ల
C. చట్టం తక్కువ వేతనాన్ని అనుమతించడం వల్ల
D. కార్మిక సంఘాలు తక్కువ వేతనం కోరడం వల్ల
Answer & explanation
Correct: A — భవిష్యత్ ఆదాయం పోతుందనే భయం, ప్రతీకార చర్యల భయం వల్ల
శక్తిహీన కార్మికులు ఎదురుతిరిగితే పని, భవిష్యత్ ఆదాయం కోల్పోతామని, ప్రతీకారం ఎదురవుతుందని భయపడతారు; యజమానులకు ఇది తెలుసు కాబట్టి ఈ భయాన్ని వాడుకుంటారు. అందుకే ప్రభుత్వం తనిఖీలు చేసి ఉల్లంఘనులను శిక్షించాలి.
బాల కార్మిక చట్టం ఉల్లంఘనకు పాఠం చెప్పిన జరిమానా పరిధి ఎంత?
A. ₹2,000 నుంచి ₹5,000
B. ₹20,000 నుంచి ₹50,000
C. ₹10,000 నుంచి ₹20,000
D. ₹1 లక్ష నుంచి ₹2 లక్షలు
Answer & explanation
Correct: B — ₹20,000 నుంచి ₹50,000
2016 సవరణ ప్రకారం ఉల్లంఘనకు 6 నెలల–2 ఏళ్ల జైలు మరియు/లేదా ₹20,000–₹50,000 జరిమానా ఉంటుంది. ఇతర మొత్తాలు పాఠంలో లేవు; ఆరు నెలల–రెండేళ్ల జైలు పరిధితో కలిసి గుర్తుంచుకోవడం సులభం.
2016లో సవరించిన బాల కార్మిక చట్టం కౌమారుల (14–18 ఏళ్లు) విషయంలో దేన్ని నిషేధించింది?
A. అన్ని రకాల పనుల్లో వారిని పెట్టడాన్ని
B. వ్యవసాయ పనుల్లో మాత్రమే వారిని పెట్టడాన్ని
C. ప్రమాదకర వృత్తులు, ప్రక్రియల్లో వారిని పనిలో పెట్టడాన్ని
D. కార్యాలయ పనుల్లో వారిని పెట్టడాన్ని
Answer & explanation
Correct: C — ప్రమాదకర వృత్తులు, ప్రక్రియల్లో వారిని పనిలో పెట్టడాన్ని
14 ఏళ్ల లోపు వారికి అన్ని వృత్తులు నిషేధం కాగా, 14–18 ఏళ్ల కౌమారులకు ప్రమాదకర వృత్తులు, ప్రక్రియల్లో మాత్రమే నిషేధం ఉంది. అంటే కౌమారులు అన్ని పనులు చేయకూడదని కాదు; ఈ తేడాను గమనించాలి.
భోపాల్ దుర్ఘటన గురించి కింది వాటిలో పాఠంలోని సమాచారానికి విరుద్ధమైన వాక్యం ఏది?
A. మూడు రోజుల్లో 8,000 మందికి పైగా మరణించారు
B. ప్రభుత్వం 1985లో $3 బిలియన్ పరిహారం కోరింది
C. ప్రభుత్వం 1989లో $470 మిలియన్లకు అంగీకరించింది
D. సుప్రీంకోర్టు ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసి పరిహారాన్ని పెంచింది
Answer & explanation
Correct: D — సుప్రీంకోర్టు ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసి పరిహారాన్ని పెంచింది
బాధితులు ఒప్పందాన్ని సవాలు చేసినా, ఒప్పంద మొత్తమే వర్తిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పింది; పరిహారాన్ని పెంచలేదు. మిగతా మూడు వాక్యాలు పాఠంలోని వాస్తవాలు కాబట్టి ఇదే విరుద్ధమైన వాక్యం.
ప్రస్తుతం భోపాల్ ప్లాంట్ యజమాని అయిన డౌ కెమికల్ (Dow Chemical) వైఖరి ఏమిటి?
A. కలుషిత ప్రాంతం శుభ్రపరిచే బాధ్యత తీసుకోవడానికి నిరాకరిస్తోంది
B. శుభ్రపరిచే పనిని పూర్తి చేసింది
C. బాధితులకు అదనపు పరిహారం చెల్లించింది
D. ప్లాంట్ను ప్రభుత్వానికి అప్పగించింది
Answer & explanation
Correct: A — కలుషిత ప్రాంతం శుభ్రపరిచే బాధ్యత తీసుకోవడానికి నిరాకరిస్తోంది
UC టన్నుల విష రసాయనాలను వదిలివెళ్లింది; అవి నేలలోకి ఇంకి నీటిని కలుషితం చేశాయి. ఇప్పుడు ప్లాంట్ యజమానిగా ఉన్న డౌ కెమికల్ శుభ్రపరిచే బాధ్యత తీసుకోవడం లేదని పాఠం చెబుతుంది; అందువల్ల ఇతర ఎంపికలు వాస్తవం కాదు.
1980–1984 మధ్య UC భోపాల్లోని MIC ప్లాంట్ సిబ్బందిని ఎంతకు తగ్గించింది?
A. 12 నుంచి 9 మందికి
B. 12 నుంచి 6 మందికి
C. 6 నుంచి 3 మందికి
D. 20 నుంచి 10 మందికి
Answer & explanation
Correct: B — 12 నుంచి 6 మందికి
MIC ప్లాంట్ సిబ్బంది సగానికి, అంటే 12 నుంచి 6కు తగ్గించారు. ఇది ఖర్చు తగ్గింపు చర్య; దానితో పాటు శిక్షణ కాలాన్ని తగ్గించి రాత్రి షిఫ్ట్ పోస్టును రద్దు చేశారు. మిగతా సంఖ్యలు పాఠంలో లేవు.