విస్తరించిన జీవించే హక్కు (ఆర్టికల్ 21), జీవన పత్రంగా రాజ్యాంగం (Article 21 and Living Constitution)

Correct: B — ఆరోగ్య హక్కు

హకీం షేక్ కేసు ఆరోగ్య హక్కును ఆర్టికల్ 21లో భాగంగా నిలిపింది. జీవనోపాధి హక్కు ముంబై మురికివాడ నివాసుల తొలగింపు కేసుతో చేరింది; విద్య, ఆశ్రయ హక్కులు కోర్టుల ఇతర తీర్పులతో చేరాయి.

Correct: D — ముంబై మురికివాడ నివాసుల తొలగింపు కేసు – జీవనోపాధి హక్కు

ముంబైలో తొలగింపునకు గురైన మురికివాడ నివాసుల కేసు జీవనోపాధి హక్కును ఆర్టికల్ 21లో చేర్చింది. హకీం షేక్ కేసు ఆరోగ్య హక్కును, సుభాష్ కుమార్ కేసు కాలుష్యరహిత నీరు, గాలి హక్కును ఇచ్చాయి; మిగతా జతలు కలగలిపినవి.

Correct: A — ఆస్తి కొనుగోలు హక్కు

ఆర్టికల్ 21 పరిధిలో ఆరోగ్యం, జీవనోపాధి, ఆశ్రయం, విద్య, కాలుష్యరహిత నీరు–గాలి హక్కులను కోర్టులు చేర్చాయి. ఆస్తి కొనుగోలు హక్కు పాఠంలో ప్రస్తావించిన విస్తరణల్లో లేదు; అది ఇతర రాజ్యాంగ నిబంధనల అంశం.

Correct: B — రాజ్యాంగ ఆదర్శాల స్ఫూర్తిలో అవి ఉండి, కొత్త వ్యాఖ్యానాలకు రాజ్యాంగం వెసులుబాటు ఇవ్వడం వల్ల

ఈ హక్కులు 1949 లిఖిత రూపంలో లేవు కానీ రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్య ఆదర్శాల స్ఫూర్తిలో ఉన్నాయి; సామాన్యులు కోర్టుల ద్వారా వాటిని సాధించారు. ఈ వెసులుబాటు వల్లే రాజ్యాంగాన్ని జీవన పత్రం (living document) అంటారు.