నూతన రాజ్యాలు, నగరాల ఆవిర్భావం (New Beginnings: Cities and States) · Practice MCQs

Correct: C — ఉజ్జయిని

సభ, సమితి, రాజు – మూడూ జనపదాల పాలనా వ్యవస్థకు సంబంధించిన భాగాలు: రాజు నాయకుడు, సభ / సమితి వంశ విషయాలు చర్చించే మండలి. ఉజ్జయిని ఒక ప్రదేశం – అవంతి మహాజనపద రాజధాని; పాలనా సంస్థ కాదు. కాబట్టి ఉజ్జయిని భిన్నమైనది.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

హరప్పా (మొదటి పట్టణీకరణ) 2000 BCE తర్వాత కొన్ని శతాబ్దాల్లో అంతరించింది – ప్రకటన 1 సరైనది. రెండవ పట్టణీకరణ 1వ సహస్రాబ్ది BCE లో మొదలై నేటికీ కొనసాగుతోంది – ప్రకటన 2 సరైనది. అది గంగా మైదానాలు, సింధు హరివాణం నుండి మొదలై ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది; దక్షిణాన నగరాలు సుమారు 400 BCE నుండే – కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.

Correct: A — ఇనుప పనిముట్ల వాడకం

హరప్పా పట్టణ వ్యవస్థతో పాటు పెద్ద నిర్మాణాలు, రద్దీ వీధులు, మార్కెట్లు, ప్రత్యేక వృత్తుల సమూహాలు, లిపి, పారిశుద్ధ్య వ్యవస్థ, పాలనా వ్యవస్థ కనుమరుగయ్యాయని పాఠం చెబుతుంది. హరప్పా ప్రజలు రాగి, కాంస్యం వాడారు; ఇనుప పనిముట్లు తర్వాతి రెండవ పట్టణీకరణ లక్షణం – కాబట్టి అది కనుమరుగైన అంశం కాదు.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

వంశాలు ఒక భూభాగంతో ముడిపడి జనపదాలు అయ్యాయి (1 సరైనది); సభ్యుల్లో ఎక్కువమంది వంశ పెద్దలే అని భావించవచ్చని పాఠం చెబుతుంది (2 సరైనది). అసమర్థ రాజును సభ తొలగించవచ్చని కొన్ని గ్రంథాలు చెప్పినా, అది స్థిరపడిన చట్టం అని అర్థం కాదని, ఆ కాలపు సమాచారం అసంపూర్ణమని పాఠం హెచ్చరిస్తుంది – కాబట్టి 3 తప్పు.

Correct: D — A-2, B-1, C-4, D-3

పటం (చిత్రం 4.3) ప్రకారం కోసల రాజధాని శ్రావస్తి, అంగ రాజధాని చంప, వజ్జి (వృజ్జి) రాజధాని వైశాలి, అవంతి రాజధాని ఉజ్జయిని. కాబట్టి A-2, B-1, C-4, D-3. ఇతర జతల్లో ఉదాహరణకు వైశాలిని అంగకు లేదా ఉజ్జయినిని కోసలకు కలపడం తప్పు.

Correct: C — శిశుపాల్‌గఢ్

రాజగృహ (మగధ), శ్రావస్తి (కోసల), కౌశాంబి (వత్స) – మూడూ 16 మహాజనపదాల రాజధానులు, అదీ అత్యంత శక్తివంతమైన వాటివి. శిశుపాల్‌గఢ్ కళింగ ప్రాంత రాజధాని; కళింగ పాఠంలోని 16 మహాజనపదాల పటంలో లేదు, దాన్ని 'భారత్‌లోని ఇతర ప్రాంతాల అభివృద్ధి' కింద చెప్పారు.

Correct: B — సముద్ర తీరానికి దగ్గరగా ఉండటం

పాఠం సూచించిన కారణాలు: సారవంతమైన గంగా మైదానాల్లో వ్యవసాయ వృద్ధి, పర్వతాలు-కొండల్లో ఇనుప ఖనిజం లభ్యత, కొత్త వాణిజ్య వలయాల ఏర్పాటు. గంగా మైదానాలు సముద్ర తీర ప్రాంతాలు కావు; తీరానికి దగ్గరగా ఉండటం అనే కారణాన్ని పాఠం చెప్పలేదు.

Correct: A — అశ్మక – వాయువ్య సరిహద్దు

మహాజనపదాలు వాయువ్యంలో గాంధార నుండి తూర్పున అంగ వరకు, మధ్య భారతంలో గోదావరి దగ్గర అశ్మక వరకు విస్తరించాయి; అవంతి నేటి మధ్యప్రదేశ్‌లో భాగం. అశ్మక మధ్య భారతంలో గోదావరి దగ్గర ఉంది – వాయువ్య సరిహద్దులో కాదు; అందుకే ఆ జత సరికానిది.

Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ

వజ్జి, మల్లల్లో సభ లేదా సమితికి ఎక్కువ అధికారాలు ఉండి, పాలకుడి ఎంపికతో సహా ముఖ్య నిర్ణయాలను చర్చ, అవసరమైతే ఓటు ద్వారా తీసుకునేవారు. సభ్యులే పాలకుడిని ఎన్నుకోవడం వల్లే వాటిని ప్రజాస్వామ్యబద్ధం, ప్రారంభ గణతంత్రాలు అంటారు – కాబట్టి R అనేది A కు సరైన వివరణ.

Correct: D — వజ్జి, మల్లల్లో రాజు పదవి తండ్రి నుండి కుమారునికి వంశపారంపర్యంగా వచ్చేది

వంశపారంపర్య రాజ పదవి రాచరికాల (మగధ, కోసల, అవంతి) లక్షణం. వజ్జి, మల్ల గణాల్లో పాలకుడిని సభే ఎన్నుకునేది – అందుకే ఆ ప్రకటన సరికానిది. మిగిలినవి పాఠానికి సరిపోతాయి: శక్తివంతమైన రాచరికాలు మగధ, కోసల, అవంతి; రాజుకు మంత్రులు, పెద్దల సభ మద్దతు; గణాల్లో సభకే అధికారం.