నూతన రాజ్యాలు, నగరాల ఆవిర్భావం (New Beginnings: Cities and States) · Practice MCQs

Correct: B — పురావస్తు తవ్వకాలు, మలి వేద-బౌద్ధ-జైన సాహిత్యం

పాఠం ప్రకారం రెండు ఆధారాలు: (1) ఆ పట్టణాల ఉనికిని నిర్ధారించిన పురావస్తు తవ్వకాలు, (2) వాటిని వర్ణించిన ప్రాచీన సాహిత్యం – మలి వేద, బౌద్ధ, జైన గ్రంథాలు. విదేశీ యాత్రికుల రచనలు, బ్రిటిష్ నివేదికలు, జనాభా లెక్కలను ఈ సందర్భంలో పాఠం ప్రధాన ఆధారాలుగా చెప్పలేదు.

Correct: A — దాదాపు ఒక సహస్రాబ్ది పాటు భారత్‌లో పట్టణ జీవనం లేదు

హరప్పా పట్టణ వ్యవస్థ భాగాలన్నీ కనుమరుగవడంతో ప్రజలు కొన్ని నగరాలను వదిలేశారు, మిగిలినవారు గ్రామీణ జీవనానికి మళ్లారు; దాదాపు ఒక సహస్రాబ్ది పాటు పట్టణ జీవనం లేదు (ఉత్తరాన అక్కడక్కడ కొన్ని పట్టణాలు మాత్రమే). గంగా మైదానాల నగరాలు 1వ సహస్రాబ్ది BCE లోనే వచ్చాయి; లిపి కొనసాగింపు, సామూహిక వలస పాఠంలో లేవు.

Correct: D — రాజు సభల సలహా తీసుకోవాలి; కొన్ని గ్రంథాల ప్రకారం అసమర్థ రాజును సభ తొలగించవచ్చు

జనపద రాజు స్వతంత్రంగా లేదా ఇష్టానుసారంగా పాలించకూడదు; మంత్రులు, అధికారులతో పాటు సభల సలహా తీసుకోవాలి. కొన్ని గ్రంథాల ప్రకారం అసమర్థ రాజును సభ తొలగించవచ్చు – అయితే అది స్థిరపడిన చట్టం అని చెప్పలేమని పాఠం హెచ్చరిస్తుంది. ప్రతి జనపదానికి రాజు ఉండేవాడు కాబట్టి మిగిలినవి తప్పు.

Correct: C — వేదాల్లో

సభ, సమితి అనే పదాలు మొదట భారతదేశపు అత్యంత పురాతన గ్రంథాలైన వేదాల్లో కనిపిస్తాయని పాఠం గుర్తు చేస్తుంది. అర్థశాస్త్రం, అశోకుని శాసనాలు, సంగం సాహిత్యం అన్నీ వేదాల కంటే తర్వాతి కాలపు రచనలు; కాబట్టి ఈ పదాలు మొదట కనిపించిన చోటు అవి కావు.

Correct: C — అశ్మక

మహాజనపదాలు వాయువ్యంలో గాంధార నుండి తూర్పున అంగ వరకు, మధ్య భారతంలో గోదావరి నదికి దగ్గరగా ఉన్న అశ్మక వరకు విస్తరించాయి. అంగ తూర్పున (రాజధాని చంప), కాంభోజ వాయువ్యాన, మత్స్య (విరాట) ఉత్తర భారతంలో ఉన్నాయి – గోదావరి దగ్గర లేవు.

Correct: B — మగధ, కోసల, వత్స, అవంతి

కొత్త రాజ్యాల్లో అత్యంత శక్తివంతమైనవి మగధ, కోసల, వత్స, అవంతి అని పాఠం చెబుతుంది; వాటి రాజధానులు వరుసగా రాజగృహ, శ్రావస్తి, కౌశాంబి, ఉజ్జయిని. ఇతర గుంపుల్లోని మహాజనపదాలు కూడా 16 జాబితాలో ఉన్నా, అత్యంత శక్తివంతమైనవిగా పాఠం వాటిని చెప్పలేదు.

Correct: A — రక్షకభటులు ప్రజలు, వస్తువుల రాకపోకలను నియంత్రించడానికి

ద్వారాలు ఇరుకుగా ఉంటే రక్షకభటులు నగరంలోకి వచ్చే, బయటకు వెళ్లే ప్రజలు, వస్తువుల కదలికలను సులభంగా నియంత్రించగలరు. శిశుపాల్‌గఢ్ ద్వారం చిత్రంలో కూడా ఈ ఇరుకుదనం కనిపిస్తుంది. ఖర్చు, వరదలు, ఏనుగులు అనే కారణాలను పాఠం చెప్పలేదు.

Correct: D — సభ ఓటుతో ప్రతి ఐదేళ్లకు ఎన్నిక కావడం

రాచరికాల్లో రాజు పదవి వంశపారంపర్యం; అతను పన్నులు వసూలు చేసి, శాంతిభద్రతలు కాపాడి, రాజధాని చుట్టూ కోటలు కట్టించి, సైన్యాన్ని పోషించేవాడు. సభ ఓటుతో పాలకుడి ఎంపిక గణాల (వజ్జి, మల్ల) లక్షణం; 'ప్రతి ఐదేళ్లు' అనేది పాఠంలో లేని ఆధునిక భావన.

Correct: D — ప్రారంభ గణతంత్రాలు (Early republics)

వజ్జి, మల్లల్లో సభ సభ్యులే పాలకుడిని ఎన్నుకుని ప్రధాన నిర్ణయాలు తీసుకునేవారు కాబట్టి వాటి పనితీరును ప్రజాస్వామ్యబద్ధం అనవచ్చు. అందుకే పండితులు వాటిని ప్రారంభ గణతంత్రాలు అన్నారు – ప్రపంచంలోనే తొలి ఇలాంటి వ్యవస్థల్లో ఇవి కొన్ని. మిగిలిన పేర్లు పాఠంలో లేవు.

Correct: C — మధ్యప్రదేశ్ – ఉజ్జయిని

అవంతి నేటి మధ్యప్రదేశ్‌లో భాగం; పటం ప్రకారం దాని రాజధాని ఉజ్జయిని. బీహార్–రాజగృహ జంట మగధకు, ఉత్తరప్రదేశ్–శ్రావస్తి జంట కోసలకు, ఒడిశా–శిశుపాల్‌గఢ్ జంట కళింగకు చెందుతాయి. మగధ, కోసల, అవంతి శక్తివంతమైన రాచరికాలు.