రసాయన మార్పులు – సున్నపు నీటి పరీక్ష, వెనిగర్-వంటసోడా (Chemical Changes)
Free practice MCQs with answers and explanations for రసాయన మార్పులు – సున్నపు నీటి పరీక్ష, వెనిగర్-వంటసోడా (Chemical Changes) in మన చుట్టూ మార్పులు (Changes Around Us). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
సున్నపు నీటిలోకి ఊపిరి గాలి ఊదితే ఏమవుతుంది?
A. సున్నపు నీరు ఎరుపుగా మారుతుంది
B. ఏ మార్పూ ఉండదు
C. సున్నపు నీరు పాలలా తెల్లగా మారుతుంది
D. సున్నపు నీరు మండుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — సున్నపు నీరు పాలలా తెల్లగా మారుతుంది
మనం వదిలే గాలిలోని కార్బన్ డయాక్సైడ్ సున్నపు నీటితో (కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్) చర్య జరిపి నీటిలో కరగని తెల్లని కాల్షియం కార్బొనేట్ ఏర్పడుతుంది; అందుకే సున్నపు నీరు పాలలా మారుతుంది. కుళాయి నీటిలో మాత్రం బుడగలే వస్తాయి, మార్పు ఉండదు. ఎరుపు రంగు లేదా మంట ఇక్కడ రావు.
పాఠంలో వంటసోడాను సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ అని పేర్కొన్నారు; ఇది వెనిగర్ లేదా నిమ్మరసంతో చర్య జరిపి కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఇస్తుంది. కాల్షియం కార్బొనేట్ సున్నపు నీరు పాలలా మారినప్పుడు ఏర్పడే తెల్లని పదార్థం; కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ సున్నపు నీరు; సోడియం క్లోరైడ్ సాధారణ ఉప్పు.
సున్నపు నీరు పాలలా మారడం ఏ వాయువును గుర్తించే పరీక్ష?
A. ఆక్సిజన్
B. కార్బన్ డయాక్సైడ్
C. నైట్రోజన్
D. హైడ్రోజన్
Answer & explanation
Correct: B — కార్బన్ డయాక్సైడ్
కార్బన్ డయాక్సైడ్ సున్నపు నీటితో చర్య జరిపి కరగని కాల్షియం కార్బొనేట్ ఏర్పరుస్తుంది కాబట్టి సున్నపు నీరు పాలలా మారుతుంది – ఇదే CO₂ పరీక్ష. వెనిగర్-వంటసోడా వాయువును, కప్పిన కొవ్వొత్తి గ్లాసులోని వాయువును ఇలాగే గుర్తించారు. ఆక్సిజన్, నైట్రోజన్, హైడ్రోజన్‌తో ఈ మార్పు రాదు.
సున్నపు నీరు, కార్బన్ డయాక్సైడ్ చర్యకు సరైన సమీకరణం ఏది?
A. కాల్షియం కార్బొనేట్ + నీరు → కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ + ఆక్సిజన్
B. కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ + ఆక్సిజన్ → కాల్షియం ఆక్సైడ్ + నీరు
C. సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ + నీరు → కాల్షియం కార్బొనేట్
D. కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ + కార్బన్ డయాక్సైడ్ → కాల్షియం కార్బొనేట్ + నీరు
Answer & explanation
Correct: D — కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ + కార్బన్ డయాక్సైడ్ → కాల్షియం కార్బొనేట్ + నీరు
సున్నపు నీరు అంటే కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్; అది కార్బన్ డయాక్సైడ్‌తో చర్య జరిపి నీటిలో కరగని తెల్లని కాల్షియం కార్బొనేట్, కొద్దిగా నీరు ఇస్తుంది – అందుకే పాలలా మారుతుంది. ఇతర సమీకరణాల్లో పదార్థాలు తారుమారు లేదా కార్బన్ డయాక్సైడ్ లేకపోవడం వల్ల అవి తప్పు.
కింది ప్రయోగాల్లో సున్నపు నీటిని పాలలా మార్చే వాయువు ఏర్పడేది ఏది?
A. వెనిగర్ + సాధారణ ఉప్పు
B. నిమ్మరసం + వంటసోడా
C. నిమ్మరసం + వెనిగర్
D. వంటసోడా + నీరు
Answer & explanation
Correct: B — నిమ్మరసం + వంటసోడా
నిమ్మరసం లేదా వెనిగర్ వంటసోడాతో (సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్) చర్య జరిపి కార్బన్ డయాక్సైడ్ విడుదల చేస్తాయి; అది సున్నపు నీటిని పాలలా మారుస్తుంది. వెనిగర్ + ఉప్పు, నిమ్మరసం + వెనిగర్ మిశ్రమాల్లో వంటసోడా లేదు కాబట్టి CO₂ రాదు. వంటసోడాను నీటిలో వేస్తే బుడగలు రావని పాఠం సూచిస్తుంది.
A. రసాయన సమీకరణం భౌతిక మార్పును మాత్రమే సూచిస్తుంది
B. రసాయన చర్యలో కొత్త పదార్థం ఏర్పడదు
C. రసాయన సమీకరణం అంటే పదార్థాన్ని కొలిచే పరికరం
D. కొత్త పదార్థాలు ఏర్పడే ప్రక్రియ రసాయన చర్య; దాన్ని సంక్షిప్తంగా రాసేది రసాయన సమీకరణం
Answer & explanation
Correct: D — కొత్త పదార్థాలు ఏర్పడే ప్రక్రియ రసాయన చర్య; దాన్ని సంక్షిప్తంగా రాసేది రసాయన సమీకరణం
పాఠం ప్రకారం కొత్త పదార్థాలు రసాయన చర్య అనే ప్రక్రియ ద్వారా ఏర్పడతాయి; ఆ చర్యను సంక్షిప్త రూపంలో రాయడాన్ని రసాయన సమీకరణం అంటారు (ఉదా: కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ + CO₂ → కాల్షియం కార్బొనేట్ + నీరు). కొత్త పదార్థం ఏర్పడకపోతే అది భౌతిక మార్పు; సమీకరణం కొలిచే పరికరం కాదు.
జతపరచండి:
A. సున్నపు నీరు B. వంటసోడా C. సున్నపు నీటిలో ఏర్పడే తెల్లని కరగని పదార్థం D. వెనిగర్-వంటసోడా చర్యలో వెలువడే వాయువు
1. కాల్షియం కార్బొనేట్ 2. కార్బన్ డయాక్సైడ్ 3. కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ 4. సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్
A. A-1, B-4, C-3, D-2
B. A-3, B-2, C-1, D-4
C. A-4, B-3, C-2, D-1
D. A-3, B-4, C-1, D-2
Answer & explanation
Correct: D — A-3, B-4, C-1, D-2
సున్నపు నీరు = కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్; వంటసోడా = సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్; CO₂ తో సున్నపు నీటిలో ఏర్పడే తెల్లని కరగని పదార్థం = కాల్షియం కార్బొనేట్; వెనిగర్-వంటసోడా చర్యలో వెలువడే వాయువు = కార్బన్ డయాక్సైడ్. కాబట్టి A-3, B-4, C-1, D-2.
నిశ్చితం (A): వెనిగర్‌లో వంటసోడా వేయడం రసాయన మార్పు.
కారణం (R): ఈ చర్యలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ అనే కొత్త పదార్థం ఏర్పడుతుంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు సరైన వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
వెనిగర్‌లో వంటసోడా వేస్తే బుస శబ్దంతో బుడగలు వస్తాయి; ఆ వాయువు సున్నపు నీటిని పాలలా మారుస్తుంది కాబట్టి అది కార్బన్ డయాక్సైడ్. కొత్త పదార్థం ఏర్పడటమే రసాయన మార్పుకు గుర్తు – కాబట్టి R నేరుగా A ను వివరిస్తుంది. రెండూ సరైనవి, R సరైన వివరణ.
నాలుగు ప్రయోగాల్లో వాయువును సున్నపు నీటిలోకి పంపారు: (a) వెనిగర్ + వంటసోడా (b) నిమ్మరసం + వెనిగర్ (c) వెనిగర్ + సాధారణ ఉప్పు (d) నిమ్మరసం + వంటసోడా. ఏ సందర్భాల్లో సున్నపు నీరు పాలలా మారుతుంది?
A. (a), (b) మాత్రమే
B. (b), (c) మాత్రమే
C. (a), (b), (c), (d)
D. (a), (d) మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — (a), (d) మాత్రమే
వెనిగర్ లేదా నిమ్మరసం వంటసోడాతో చర్య జరిపినప్పుడే కార్బన్ డయాక్సైడ్ వెలువడుతుంది; అది సున్నపు నీటిని పాలలా మారుస్తుంది – కాబట్టి (a), (d). నిమ్మరసం + వెనిగర్, వెనిగర్ + ఉప్పు మిశ్రమాల్లో వంటసోడా లేనందున CO₂ ఏర్పడదు, సున్నపు నీటిలో మార్పు ఉండదు.