మన చుట్టూ మార్పులు (Changes Around Us) · Practice MCQs

Correct: A — జ్ఞానేంద్రియాలు (చూపు, వాసన, స్పర్శ, వినికిడి, రుచి)

పాఠం ప్రకారం మన చుట్టూ జరిగే మార్పులను చూపు, వాసన, స్పర్శ, వినికిడి, రుచి అనే జ్ఞానేంద్రియాల సహాయంతో గమనిస్తాం – ఉదా: అరటిపండు మచ్చలు చూపుతో, కుళ్లిన వాసన ముక్కుతో. థర్మామీటర్, సూక్ష్మదర్శిని, తూనిక యంత్రం కొన్ని ప్రత్యేక కొలతలకే పనికొస్తాయి; అన్ని మార్పులకు కాదు.

Correct: D — పగలు-రాత్రి మారడం

పగలు-రాత్రి మారడం మనిషి ప్రమేయం లేకుండా ప్రకృతిలో జరిగే సహజ మార్పు; రుతువుల మార్పు, భూకంపాలు కూడా సహజ మార్పులే. కాగితం ఆకృతులు, కూరగాయలు తరగడం, రుమాలు మడత – ఇవన్నీ మనుషులు చేసే (మానవ నిర్మిత) మార్పులు కాబట్టి సరైన సమాధానం కాదు.

Correct: B — భౌతిక మార్పు (Physical change)

కేవలం భౌతిక ధర్మాలు (ఆకారం, పరిమాణం, స్థితి) మారి కొత్త పదార్థం ఏర్పడని మార్పు భౌతిక మార్పు – కాగితం మడత, సుద్ద పొడి చేయడం ఉదాహరణలు. రసాయన మార్పులో కొత్త పదార్థం ఏర్పడుతుంది; దహనం, తుప్పు పట్టడం రెండూ కొత్త పదార్థాలు ఏర్పడే రసాయన మార్పులు.

Correct: B — భౌతిక మార్పు

సుద్దను పొడి చేసినప్పుడు ముక్కను తిరిగి పొందలేకపోయినా, ఆ పొడి కూడా సుద్దే – కొత్త పదార్థం ఏర్పడలేదు; పరిమాణం మాత్రమే మారింది. అందుకే ఇది భౌతిక మార్పు. రసాయన మార్పు, దహనంలో కొత్త పదార్థం ఏర్పడుతుంది; జీవ సందీప్తి మిణుగురుల కాంతికి సంబంధించినది.

Correct: C — సున్నపు నీరు పాలలా తెల్లగా మారుతుంది

మనం వదిలే గాలిలోని కార్బన్ డయాక్సైడ్ సున్నపు నీటితో (కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్) చర్య జరిపి నీటిలో కరగని తెల్లని కాల్షియం కార్బొనేట్ ఏర్పడుతుంది; అందుకే సున్నపు నీరు పాలలా మారుతుంది. కుళాయి నీటిలో మాత్రం బుడగలే వస్తాయి, మార్పు ఉండదు. ఎరుపు రంగు లేదా మంట ఇక్కడ రావు.

Correct: C — సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్

పాఠంలో వంటసోడాను సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ అని పేర్కొన్నారు; ఇది వెనిగర్ లేదా నిమ్మరసంతో చర్య జరిపి కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఇస్తుంది. కాల్షియం కార్బొనేట్ సున్నపు నీరు పాలలా మారినప్పుడు ఏర్పడే తెల్లని పదార్థం; కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ సున్నపు నీరు; సోడియం క్లోరైడ్ సాధారణ ఉప్పు.

Correct: B — కార్బన్ డయాక్సైడ్

కార్బన్ డయాక్సైడ్ సున్నపు నీటితో చర్య జరిపి కరగని కాల్షియం కార్బొనేట్ ఏర్పరుస్తుంది కాబట్టి సున్నపు నీరు పాలలా మారుతుంది – ఇదే CO₂ పరీక్ష. వెనిగర్-వంటసోడా వాయువును, కప్పిన కొవ్వొత్తి గ్లాసులోని వాయువును ఇలాగే గుర్తించారు. ఆక్సిజన్, నైట్రోజన్, హైడ్రోజన్‌తో ఈ మార్పు రాదు.

Correct: C — దహనం (Combustion)

పదార్థం ఆక్సిజన్‌తో చర్య జరిపి ఉష్ణం, కాంతి విడుదల చేసే రసాయన చర్యను దహనం అంటారు – మెగ్నీషియం మండటం, కొవ్వొత్తి మైనం ఆవిరి మండటం ఉదాహరణలు. తుప్పులో ఆక్సిజన్ పాల్గొన్నా కాంతి రాదు. క్రమక్షయం, బాష్పీభవనం భౌతిక మార్పులు.

Correct: B — జీవ సందీప్తి (Bioluminescence)

జీవుల్లో రసాయన మార్పు ద్వారా ఉష్ణం లేకుండా కాంతి ఉత్పత్తి కావడాన్ని జీవ సందీప్తి అంటారు; మిణుగురుల కాంతి దీనికి ఉదాహరణ. దహనంలో ఉష్ణం, కాంతి రెండూ వస్తాయి. జ్వలనం మంటలు అంటుకోవడం; శైథిల్యం రాళ్లు ముక్కలై మట్టిగా మారే ప్రక్రియ.

Correct: C — దుప్పటి లేదా వస్త్రంతో చుట్టడం

దుప్పటి లేదా వస్త్రంతో చుట్టితే మంటకు గాలి (ఆక్సిజన్) సరఫరా ఆగి మంట ఆరిపోతుంది. పరుగెత్తడం, విసరడం ఆక్సిజన్ సరఫరాను పెంచి మంటను పెద్దది చేస్తాయి. కృత్రిమ దుప్పట్లు కరిగి చర్మానికి అంటుకుంటాయి కాబట్టి వాటిని ఎప్పుడూ వాడకూడదని పాఠం హెచ్చరిస్తుంది.