భారతదేశ సాంస్కృతిక మూలాలు (Cultural Roots of India) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశ సాంస్కృతిక మూలాలు (Cultural Roots of India) (6వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర & సంస్కృతి (Class 6 Social – History & Culture)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
రాజు జనకుడి సభలో యాజ్ఞవల్క్యుడిని ప్రపంచ స్వభావం, బ్రహ్మన్ స్వభావం గురించి వరుస ప్రశ్నలు అడిగిన ఋషిక ఎవరు?
A. ఉషస్
B. గార్గి
C. సరస్వతి
D. శ్వేతకేతు
Answer & explanation
Correct: B — గార్గి
జనకుడు తాత్విక చర్చ విజేతకు బహుమతి ప్రకటించగా యాజ్ఞవల్క్యుడు చాలా మంది పండితులను ఓడించాడు; అప్పుడు ఋషిక గార్గి వరుస ప్రశ్నలు అడిగింది. ఉషస్, సరస్వతి వైదిక దేవతలు; శ్వేతకేతు ఉద్దాలకుడి కుమారుడు. స్త్రీలు కూడా లోతైన ప్రశ్నలు అడిగారని ఈ కథ చూపిస్తుంది.
జ్ఞానోదయం తర్వాత బుద్ధుడు గ్రహించిన ప్రకారం మనిషి దుఃఖానికి మూల కారణాలు ఏవి?
A. అవిద్య (అజ్ఞానం), బంధం (attachment)
B. పేదరికం, రోగాలు
C. యజ్ఞాలు చేయకపోవడం
D. రాజుల పాలన, యుద్ధాలు
Answer & explanation
Correct: A — అవిద్య (అజ్ఞానం), బంధం (attachment)
బుద్ధుడు అవిద్య (అజ్ఞానం), బంధం/మమకారం (attachment) మనిషి దుఃఖానికి మూలం అని గ్రహించి, ఈ రెండు కారణాలను తొలగించే మార్గం కనుగొన్నాడు. వృద్ధుడు, రోగి, శవాన్ని చూసి ఆయన ప్రశ్నించడం మొదలుపెట్టాడు, కానీ రోగాలు, పేదరికం మూల కారణాలు కావు; యజ్ఞాలు, యుద్ధాలు కూడా కాదు.
D. ఆస్తి పోగు చేయకపోవడం – అవసరమైనంతకే పరిమితం కావడం
Answer & explanation
Correct: D — ఆస్తి పోగు చేయకపోవడం – అవసరమైనంతకే పరిమితం కావడం
అపరిగ్రహం = ఆస్తి పోగు చేయకపోవడం (non-possession); భౌతిక వస్తువులపై మమకారం వదిలి, నిజంగా అవసరమైనవాటికే పరిమితం కావాలి. 'ఎన్నో కోణాలు' అనేది అనేకాంతవాదం; 'హాని చేయకపోవడం' అహింస; 'జయించినవాడు' జిన పదం అర్థం.
Correct: C — గృహత్యాగ వయసు – 30; తపస్సు కాలం – 12 ఏళ్లు
మహావీరుడు 30 ఏళ్ల వయసులో ఇల్లు వదిలి, 12 ఏళ్ల సన్యాస క్రమశిక్షణ తర్వాత కైవల్య జ్ఞానం పొందాడు. 29 బుద్ధుడు నాలుగు దృశ్యాలు చూసిన వయసు; 17 హ్యూయన్ త్సాంగ్ భారతదేశంలో గడిపిన ఏళ్లు. ఇలాంటి సంఖ్యల తికమక పోటీ పరీక్షల్లో తరచుగా వస్తుంది.
ప్రకటన 1: ఎల్లోరా గుహలు మహారాష్ట్రలో క్రీ.శ. 6వ – 10వ శతాబ్దాల మధ్య తొలిచినవి.
ప్రకటన 2: ఎల్లోరాలో బౌద్ధ గుహలు మాత్రమే ఉన్నాయి.
సరైన సమాధానం ఎంచుకోండి.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే సరైనది
ప్రకటన 1 సరైనది – ఎల్లోరా గుహలు మహారాష్ట్రలో క్రీ.శ. 6–10 శతాబ్దాల మధ్య రాతిలో తొలిచినవి. ప్రకటన 2 తప్పు – వీటిలో కొన్ని హిందూ, కొన్ని బౌద్ధ, కొన్ని జైన గుహలు ఉన్నాయి. మూడు సంప్రదాయాలు ఒకే చోట ఉండటమే ఎల్లోరా ప్రత్యేకత.
పాఠ్యపుస్తకం హిందూ, బౌద్ధ, జైన సంప్రదాయాలకు 'మతాలు' (religions) అనే పదం బదులు 'ఆలోచనా విధానాలు' అనే మాట ఎందుకు వాడింది?
A. ఈ సంప్రదాయాలు ఇప్పుడు ఉనికిలో లేవు
B. వీటికి తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక, నైతిక, సామాజిక వంటి ఎన్నో కోణాలు ఉన్నాయి; 'మతం' పదం చాలా పరిమితం
C. వీటికి ఎలాంటి పూజా విధానాలు లేవు
D. ఆంగ్లంలో 'religion' అనే పదమే లేదు
Answer & explanation
Correct: B — వీటికి తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక, నైతిక, సామాజిక వంటి ఎన్నో కోణాలు ఉన్నాయి; 'మతం' పదం చాలా పరిమితం
ఈ సంప్రదాయాలకు తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక, మతపరమైన, నైతిక, సామాజిక కోణాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. భారతీయ నాగరికత సందర్భంలో 'religion' పదం చాలా పరిమితమైనదని (too limiting) చాలా మంది పండితుల అభిప్రాయం. ఈ సంప్రదాయాలు నేటికీ ఉన్నాయి; ఆంగ్లంలో religion అనే పదం ఉంది – కాబట్టి మిగతావి తప్పు.
2011 లెక్కల ప్రకారం భారతదేశ గిరిజన జనాభా గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. సుమారు 104 మిలియన్లు (10.4 కోట్లు) – ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ జనాభాలు కలిపిన దానికంటే ఎక్కువ
B. సుమారు 705 మిలియన్లు – భారత జనాభాలో సగం కంటే ఎక్కువ
C. సుమారు 30 లక్షలు – ఒకే రాష్ట్రంలో మాత్రమే
D. సుమారు 10.4 లక్షలు – ఆస్ట్రేలియా జనాభా కంటే తక్కువ
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 104 మిలియన్లు (10.4 కోట్లు) – ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ జనాభాలు కలిపిన దానికంటే ఎక్కువ
2011 అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 705 తెగలు చాలా రాష్ట్రాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి; జనాభా సుమారు 104 మిలియన్లు, అంటే ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ కలిపిన జనాభా కంటే ఎక్కువ. 705 తెగల సంఖ్య, జనాభా కాదు; తెగలు ఒకే రాష్ట్రంలో కాక చాలా రాష్ట్రాల్లో ఉన్నాయి.
ప్రాచీన భారతంలో 'తెగ' (tribe) గురించి పాఠం ఏమి చెబుతుంది?
A. తెగలను 'ఆదిమ' ప్రజలుగా వర్ణించారు
B. తెగలను సమాజం నుండి పూర్తిగా వేరుగా ఉంచారు
C. తెగలకు 'జనజాతి' అనే పేరు ఋగ్వేదం ఇచ్చింది
D. 'తెగ' అనే మాటే లేదు; తెగలు కూడా ప్రత్యేక పర్యావరణంలో జీవించే వేర్వేరు 'జనాలు' మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 'తెగ' అనే మాటే లేదు; తెగలు కూడా ప్రత్యేక పర్యావరణంలో జీవించే వేర్వేరు 'జనాలు' మాత్రమే
పాఠం ప్రకారం ప్రాచీన భారతంలో 'tribe' కి సమానమైన మాట లేదు; అడవులు, కొండల వంటి ప్రత్యేక పర్యావరణంలో జీవించే వేర్వేరు జనాలుగానే చూశారు. 'ఆదిమ' అని వర్ణించినది 19వ శతాబ్దపు మానవ శాస్త్రవేత్తలు. 'జనజాతి' అనేది రాజ్యాంగం హిందీలో వాడిన పదం, ఋగ్వేదం కాదు.
ఈ ప్రపంచాన్నంతా సృష్టించిన సర్వోన్నత దైవంగా సింగ్బోంగా (Singbonga) ను పూజించే తెగలు ఏవి?
A. తోడాలు (నీలగిరి)
B. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ తెగలు
C. ముండా, సంతాల్ (తూర్పు భారతం)
D. పాడేరు ప్రాంత తెగలు
Answer & explanation
Correct: C — ముండా, సంతాల్ (తూర్పు భారతం)
తూర్పు భారతంలోని ముండా, సంతాల్ తెగలు (ఇతరులతో పాటు) ఈ ప్రపంచాన్నంతా సృష్టించిన సర్వోన్నత దైవం సింగ్బోంగాను పూజిస్తారు. తోడాలు నీలగిరి శిఖరాలను పవిత్రంగా భావిస్తారు; అరుణాచల్ తెగలు దోన్యి పోలోను పూజిస్తాయి; పాడేరు ప్రాంతంలో మోదకొండమ్మ జాతర జరుగుతుంది.