అయస్కాంత దిక్సూచి – నిర్మాణం, సొంతంగా తయారీ, మత్స్య యంత్రం (Magnetic Compass)

Correct: C — ఎరుపు

అయస్కాంత దిక్సూచిలో ఉత్తర దిశలో ఆగే సూది చివరకు సాధారణంగా ఎరుపు రంగు వేస్తారని పాఠం చెబుతుంది. దీనివల్ల ఉత్తరాన్ని సులభంగా గుర్తించవచ్చు. కొన్ని అయస్కాంతాల్లో కూడా ఉత్తర ధ్రువానికి ఎరుపు, దక్షిణ ధ్రువానికి నీలం రంగు వేస్తారు.

Correct: D — నూనె పాత్రలో ఉంచిన అయస్కాంతీకరించిన చేప ఆకారపు ఇనుప ముక్క

మత్స్య యంత్రం ఒక ప్రాచీన భారతీయ దిక్సూచి లాంటి పరికరం – నూనె నింపిన పాత్రలో ఉంచిన, అయస్కాంతీకరించిన చేప ఆకారపు ఇనుప ముక్క. ఇది మనం బెండుతో చేసే నీటి దిక్సూచి లాగే పనిచేసేది. వల, పడవ, తాడు దిక్కులు చూపే పరికరాలు కావు.

Correct: D — సూది ఆగాక, డయల్‌పై N-S గుర్తులు సూదితో సరిపోయేలా పెట్టెను తిప్పాలి

దిక్సూచిని కావలసిన చోట ఉంచి, సూది ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో ఆగే వరకు ఆగాలి. తర్వాత డయల్‌పై గుర్తించిన ఉత్తర, దక్షిణాలు సూదితో సరిపోయేలా పెట్టెను మెల్లగా తిప్పాలి; అప్పుడు డయల్ ఆ ప్రదేశపు అన్ని దిక్కులను సరిగా చూపుతుంది. దగ్గరలో అయస్కాంతం ఉంటే సూది తప్పు దిశ చూపుతుంది.

Correct: A — అయస్కాంతపు ఒకే ధ్రువంతో సూదిని ఒకే దిశలో 30–40 సార్లు రుద్దాలి

అయస్కాంతపు ఒక ధ్రువాన్ని సూది ఒక చివర పెట్టి పొడవు వెంబడి రుద్ది, మరో చివర పైకి ఎత్తాలి; మళ్లీ అదే ధ్రువంతో అదే చివర నుండి మొదలుపెట్టాలి – కనీసం 30–40 సార్లు. ధ్రువాలు మార్చడం లేదా దిశ మార్చడం వల్ల ప్రభావం రద్దవుతుంది; వేడి చేయడం అయస్కాంతత్వాన్ని పాడు చేస్తుంది.

Correct: B — సూది స్వేచ్ఛగా తిరిగి ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో ఆగడానికి

బెండు నీటిపై తేలడం వల్ల సూది ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా స్వేచ్ఛగా తిరగగలదు – అప్పుడే అది స్వేచ్ఛగా వేలాడే అయస్కాంతంలా ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో ఆగుతుంది. నీరు అయస్కాంతత్వం ఇవ్వదు; సూది నీటి పైనే ఉండాలని, మునగకూడదని పాఠం చెబుతుంది.

Correct: A — సూది పెట్టెకు గట్టిగా అతికించి ఉంటుంది

దిక్సూచిలో సూది ఆకారపు అయస్కాంతం పెట్టె అడుగున నిలబడిన పిన్నుపై స్వేచ్ఛగా తిరిగేలా సమతుల్యంగా అమర్చి ఉంటుంది – అతికించి ఉంటే ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో తిరగలేదు. గుండ్రని పెట్టె, పారదర్శక మూత, సూది కింద డయల్ – ఇవన్నీ సరైన వివరణలు.

Correct: B — Q, R, P, S

ముందు సూదిని అయస్కాంతపు ఒకే ధ్రువంతో 30–40 సార్లు రుద్దాలి (Q); తర్వాత ఇనుప రజను/ఉక్కు పిన్నులను ఆకర్షిస్తుందో చూసి అయస్కాంతమైందని నిర్ధారించాలి (R); తర్వాత బెండులో అడ్డంగా గుచ్చాలి (P); చివరగా నీటి గిన్నెలో తేలనివ్వాలి (S). పరీక్షించకుండా గుచ్చడం క్రమం తప్పు.

Correct: C — (i), (iii) మాత్రమే

మత్స్య యంత్రం నూనె పాత్రలో ఉంచిన అయస్కాంతీకరించిన చేప ఆకారపు ఇనుప ముక్క – (i) సరైనది. భారతీయులు సముద్ర ప్రయాణంలో దిక్కుల కోసం దీన్ని వాడారు – (iii) సరైనది. కానీ ఇది ఆధునిక దిక్సూచి విస్తృతంగా వాడుకలోకి రాకముందే వాడబడింది, తర్వాత కాదు – (ii) తప్పు.