పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో భారత పరిశ్రమలు పుంజుకోవడానికి కారణం ఏది?
A. బ్రిటన్ భారతదేశంలో దిగుమతి సుంకాలు తొలగించడం
B. భారతదేశంలో కార్మికుల వేతనాలు పెరగడం
C. బ్రిటిష్ మిల్లులు యుద్ధ ఉత్పత్తిలో నిమగ్నమై మాంచెస్టర్ దిగుమతులు తగ్గడం, యుద్ధ అవసరాల ఆర్డర్లు భారత ఫ్యాక్టరీలకు రావడం
D. చేనేత రంగం పూర్తిగా మూతపడటం
Answer & explanation
Correct: C — బ్రిటిష్ మిల్లులు యుద్ధ ఉత్పత్తిలో నిమగ్నమై మాంచెస్టర్ దిగుమతులు తగ్గడం, యుద్ధ అవసరాల ఆర్డర్లు భారత ఫ్యాక్టరీలకు రావడం
బ్రిటిష్ మిల్లులు సైన్యం అవసరాల్లో మునిగిపోవడంతో మాంచెస్టర్ దిగుమతులు తగ్గి, భారత మిల్లులకు విశాలమైన దేశీయ మార్కెట్ దక్కింది. జనపనార సంచులు, యూనిఫారాలు, గుడారాలు, బూట్లు, జీనులు వంటి యుద్ధ సరఫరాలకు కొత్త ఫ్యాక్టరీలు, అనేక షిఫ్టులు వచ్చాయి.
యుద్ధానంతరం మాంచెస్టర్ భారత మార్కెట్‌లో తన పాత స్థానాన్ని ఎందుకు తిరిగి పొందలేకపోయింది?
A. భారతీయులు మాంచెస్టర్ వస్త్రాన్ని కొనడం ఆపేయడంతోనే
B. ఆధునికీకరించి అమెరికా, జర్మనీ, జపాన్‌లతో పోటీ పడలేక బ్రిటన్ ఆర్థికం కుప్పకూలడం, స్థానిక పారిశ్రామికవేత్తలు మార్కెట్‌ను చేజిక్కించుకోవడం
C. బ్రిటన్ కొత్త కాలనీలు సంపాదించడం వల్ల
D. భారత ప్రభుత్వం వస్త్ర దిగుమతులను నిషేధించడం వల్ల
Answer & explanation
Correct: B — ఆధునికీకరించి అమెరికా, జర్మనీ, జపాన్‌లతో పోటీ పడలేక బ్రిటన్ ఆర్థికం కుప్పకూలడం, స్థానిక పారిశ్రామికవేత్తలు మార్కెట్‌ను చేజిక్కించుకోవడం
యుద్ధానంతరం బ్రిటన్ తన పరిశ్రమను ఆధునికీకరించి అమెరికా, జర్మనీ, జపాన్‌లతో పోటీపడలేకపోయింది; పత్తి ఉత్పత్తి కూలి ఎగుమతులు తగ్గాయి. అదే సమయంలో కాలనీల్లో స్థానిక పారిశ్రామికవేత్తలు విదేశీ వస్తువుల స్థానాన్ని తీసుకుని దేశీయ మార్కెట్‌ను పొందారు.
1911లో సుమారు ఎంత శాతం పెద్ద పరిశ్రమలు బెంగాల్, బాంబేలో కేంద్రీకృతమయ్యాయి?
A. 17 శాతం
B. 50 శాతం
C. 67 శాతం
D. 95 శాతం
Answer & explanation
Correct: C — 67 శాతం
1911లో పెద్ద పరిశ్రమల్లో సుమారు మూడింట రెండొంతులు (67 శాతం) బెంగాల్, బాంబేలో ఉండగా, దేశంలో మిగిలిన చోట్ల చిన్న తరహా ఉత్పత్తి ఆధిపత్యం వహించింది. కాబట్టి పెద్ద పరిశ్రమలు భౌగోళికంగా కొన్ని ప్రాంతాలకే పరిమితమయ్యాయి.
ఫ్లై షటిల్ వల్ల చేనేత కార్మికులకు కలిగిన ప్రయోజనం ఏది?
A. నూలు ఖర్చు పెరగడం
B. కార్మికుని ఉత్పాదకత పెరిగి ఉత్పత్తి వేగవంతమై శ్రమ గిరాకీ తగ్గడం, వెడల్పు వస్త్రం నేయగలగడం
C. ఉత్పత్తి తగ్గడం
D. ఇంటిలోని అందరి శ్రమ అవసరం పెరగడం
Answer & explanation
Correct: B — కార్మికుని ఉత్పాదకత పెరిగి ఉత్పత్తి వేగవంతమై శ్రమ గిరాకీ తగ్గడం, వెడల్పు వస్త్రం నేయగలగడం
ఫ్లై షటిల్ తాళ్లు, కప్పీలతో నడిచి అడ్డ దారాలను (weft) నిలువు దారాల (warp) మధ్య ఉంచే యాంత్రిక పరికరం. ఇది ఉత్పాదకత పెంచి, ఉత్పత్తిని వేగవంతం చేసి, శ్రమ గిరాకీని తగ్గించి, పెద్ద మగ్గాల్లో వెడల్పు వస్త్రం నేయడం సాధ్యం చేసింది.
భారత పారిశ్రామిక శ్రామికశక్తిలో నమోదిత ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేసినవారి వాటా 1911లో, 1931లో వరుసగా ఎంత?
A. 10 శాతం, 5 శాతం
B. 5 శాతం, 10 శాతం
C. 50 శాతం, 60 శాతం
D. 67 శాతం, 80 శాతం
Answer & explanation
Correct: B — 5 శాతం, 10 శాతం
1911లో 5 శాతం, 1931లో 10 శాతం మాత్రమే నమోదిత ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేశారు. మిగిలినవారు సందుల్లో, గల్లీల్లోని చిన్న వర్క్‌షాపుల్లో, ఇళ్లలో పనిచేశారు కాబట్టి చిన్న తరహా ఉత్పత్తి ఆధిపత్యం వహించింది.
కరువుల్లో కూడా బనారసీ, బాలూచరి చీరల అమ్మకాలు ప్రభావితం కాకపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అవి ముతక వస్త్రాలు కావడం వల్ల
B. అవి మిల్లులో తయారవడం వల్ల
C. వాటిని కొనేది ధనికులు; నాజూకు రకాల గిరాకీ స్థిరం, ముతక వస్త్రం కొనే పేదల గిరాకీ కరువుల్లో తీవ్రంగా తగ్గుతుంది
D. ప్రభుత్వం వాటిని కొనడం వల్ల
Answer & explanation
Correct: C — వాటిని కొనేది ధనికులు; నాజూకు రకాల గిరాకీ స్థిరం, ముతక వస్త్రం కొనే పేదల గిరాకీ కరువుల్లో తీవ్రంగా తగ్గుతుంది
ముతక వస్త్రాలను కొనే గ్రామీణ పేదల నగదు ఆదాయం కరువుల్లో మాయమై గిరాకీ ఊగిసలాడుతుంది. ధనికులు కొనే నాజూకు రకాల గిరాకీ స్థిరం; అంతేకాక మిల్లులు ప్రత్యేక నేతలను అనుకరించలేవు, అందుకే బనారసీ, బాలూచరి నిలిచాయి.
మాంచెస్టర్ పారిశ్రామికులు భారతదేశంలో బట్ట కట్టలపై లేబుళ్లు అంటించడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A. తయారీ స్థలం, కంపెనీ పేరు కొనుగోలుదారులకు పరిచయం చేసి, నాణ్యతకు గుర్తుగా నమ్మకం కలిగించడం
B. బట్ట ధరను దాచడం
C. బట్ట బరువును తెలపడం
D. పన్ను తప్పించుకోవడం
Answer & explanation
Correct: A — తయారీ స్థలం, కంపెనీ పేరు కొనుగోలుదారులకు పరిచయం చేసి, నాణ్యతకు గుర్తుగా నమ్మకం కలిగించడం
లేబుల్‌పై బోల్డ్‌గా "MADE IN MANCHESTER" ఉంటే కొనేవారు నాణ్యతపై నమ్మకంతో కొనుగోలు చేస్తారని అంచనా. లేబుళ్లు తయారీ స్థలం, కంపెనీ పేరును కొనుగోలుదారులకు పరిచయం చేసి, విదేశీ వస్త్రంపై విశ్వాసం పెంచే సాధనంగా పనిచేశాయి.
క్యాలెండర్లు ప్రకటనలకు ఎందుకు ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడ్డాయి?
A. చదవలేనివారు కూడా వాడతారు; టీ దుకాణాల నుంచి ఇళ్ల వరకు వేలాడదీసి ఏడాదంతా రోజూ ప్రకటనలను చూపిస్తాయి
B. అవి వార్తా పత్రికల కంటే ఖరీదైనవి కావడం
C. చదవగలవారికి మాత్రమే చేరేవి కావడం
D. ఒకసారి మాత్రమే కనిపించడం
Answer & explanation
Correct: A — చదవలేనివారు కూడా వాడతారు; టీ దుకాణాల నుంచి ఇళ్ల వరకు వేలాడదీసి ఏడాదంతా రోజూ ప్రకటనలను చూపిస్తాయి
పత్రికలు చదవగలవారికే చేరతాయి; క్యాలెండర్లు చదవలేనివారికీ చేరతాయి. వాటిని వేలాడదీసినవారు రోజూ, ఏడాది పొడవునా ప్రకటనలు చూడాల్సి వస్తుంది కాబట్టి ఇవి మార్కెట్ విస్తరణకు శక్తివంతమైన సాధనం అయ్యాయి.
1928 నాటి గ్రైప్ వాటర్ క్యాలెండర్‌ను రూపొందించిన చిత్రకారుడు ఎవరు, దానిలో ఏ చిత్రం ఎక్కువగా వాడారు?
A. రాజా రవివర్మ; సరస్వతి చిత్రం
B. ఎం.వి. ధురంధర్; పిల్లల వస్తువుల ప్రచారానికి బాలకృష్ణుని చిత్రం
C. ఎం.వి. ధురంధర్; విష్ణువు సూర్యకాంతిని తెస్తున్న చిత్రం
D. అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్; రంజీత్ సింగ్ చిత్రం
Answer & explanation
Correct: B — ఎం.వి. ధురంధర్; పిల్లల వస్తువుల ప్రచారానికి బాలకృష్ణుని చిత్రం
గ్రైప్ వాటర్ క్యాలెండర్ (1928)ను ఎం.వి. ధురంధర్ గీశారు; పిల్లల ఉత్పత్తులను ప్రచారం చేయడానికి బాలకృష్ణుని చిత్రం ఎక్కువగా వాడారు. విష్ణువు సూర్యకాంతిని తెచ్చే చిత్రం 1934 సన్‌లైట్ సబ్బు క్యాలెండర్‌కు సంబంధించినది.
ప్రకటనల్లో దేవతలు, రాజుల చిత్రాల వాడకం గురించి ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. దేవతల చిత్రాలు వస్తువుకు దైవామోదం ఉన్నట్లు, విదేశీ వస్తువు పరిచితంగా అనిపించేలా చేశాయి.
2. రాజులు, నవాబుల చిత్రాలు ఆ వస్తువు నాణ్యతను ప్రశ్నించలేమనే భావన కలిగించాయి.
ఏది సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ తప్పు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
కృష్ణుడు, సరస్వతి వంటి దేవతల చిత్రాలు దైవామోదాన్ని, పరిచిత భావనను ఇచ్చాయి. రాజులు వాడే లేదా రాజాజ్ఞతో తయారైన వస్తువుల నాణ్యతను ప్రశ్నించలేమనే సందేశం ఇచ్చేందుకు రాజులు, నవాబుల చిత్రాలు వాడారు. రెండూ సరైనవి.