పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
E.T. పాల్ ప్రచురించిన "శతాబ్ది ఉదయం" (Dawn of the Century) సంగీత పుస్తక ముఖచిత్రం ఏ సంవత్సరానికి చెందినది?
A. 1800
B. 1850
C. 1950
D. 1900
Answer & explanation
Correct: D — 1900
ప్రగతి దేవత రెక్కల చక్రంపై కొత్త శతాబ్ది జెండాతో భవిష్యత్తులోకి ఎగురుతున్న ఈ చిత్రం 1900లో వచ్చింది, అంటే 20వ శతాబ్ది ఆరంభంలో. అందులో రైల్వే, కెమెరా, యంత్రాలు, ముద్రణ యంత్రం, ఫ్యాక్టరీ ప్రగతి చిహ్నాలుగా చూపారు; 1800, 1850, 1950 సంవత్సరాలు ఆ చిత్రానికి సంబంధం లేనివి.
అల్లావుద్దీన్ మాయా దీపంతో రాజభవనం కట్టిన తూర్పు (Orient), గతకాల కల్పనకు ప్రతీక. మెకానిక్ ఆధునిక పనిముట్లతో వంతెనలు, ఓడలు, ఎత్తైన భవనాలు కట్టే పశ్చిమ ఆధునికతకు ప్రతీక. ఇది పారిశ్రామికీకరణను విజయగాథగా చూపే దృక్పథం; ఈ చిత్రాలను అధ్యాయం ప్రశ్నిస్తుంది.
అధ్యాయం ముగింపు ఆధారంగా ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. పారిశ్రామికీకరణ అంటే కేవలం ఫ్యాక్టరీల పెరుగుదల మాత్రమే.
2. చేతి సాంకేతికత, చిన్న తరహా ఉత్పత్తి కూడా పారిశ్రామిక చిత్రంలో ముఖ్యభాగంగా కొనసాగాయి.
ఏది సరైనది?
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 2 మాత్రమే సరైనది
పారిశ్రామిక యుగంలో పెద్ద సాంకేతిక మార్పులు, ఫ్యాక్టరీలు, కొత్త కార్మిక వర్గం వచ్చినా చేతి సాంకేతికత, చిన్న తరహా ఉత్పత్తి కొనసాగాయని ముగింపు చెబుతుంది. అందుకే పారిశ్రామికీకరణ ఫ్యాక్టరీలకే పరిమితమనే మొదటి వాక్యం తప్పు, రెండో వాక్యం ఒప్పు.
"Orient" అనే పదం సాధారణంగా ఏ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది?
A. అట్లాంటిక్ సముద్రానికి పశ్చిమాన ఉన్న దేశాలు
B. ఉత్తర ధ్రువ ప్రాంతం
C. మధ్యధరా సముద్రానికి తూర్పున ఉన్న దేశాలు (ఆసియా)
D. ఆఫ్రికా ఖండం మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — మధ్యధరా సముద్రానికి తూర్పున ఉన్న దేశాలు (ఆసియా)
పుస్తకం ప్రకారం Orient అంటే మధ్యధరా సముద్రానికి తూర్పున ఉన్న, సాధారణంగా ఆసియాను సూచించే దేశాలు. ఈ పదం ఆ ప్రాంతాన్ని ఆధునికతకు ముందరిదిగా, సంప్రదాయంగా, రహస్యంగా చూసే పాశ్చాత్య దృక్పథం నుంచి పుట్టింది.
ఫ్యాక్టరీలు రాకముందు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ కోసం పెద్ద ఎత్తున జరిగిన ఉత్పత్తి దశను చరిత్రకారులు ఏమంటారు?
A. పారిశ్రామిక విప్లవం
B. యాంత్రికీకరణ
C. వలసీకరణ
D. ప్రోటో-పారిశ్రామికీకరణ
Answer & explanation
Correct: D — ప్రోటో-పారిశ్రామికీకరణ
ప్రోటో అంటే తొలి రూపం. 17–18 శతాబ్దాల్లో వ్యాపారులు గ్రామాల్లోని రైతులు, చేతివృత్తులవారితో ఫ్యాక్టరీల్లో కాకుండా వారి ఇళ్లలోనే అంతర్జాతీయ మార్కెట్ కోసం వస్తువులు తయారు చేయించారు. ఈ దశను చరిత్రకారులు ప్రోటో-పారిశ్రామికీకరణ అంటారు.
యూరప్ పట్టణ వ్యాపారులు ఉత్పత్తి కోసం పల్లెలకు వెళ్లడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A. పల్లెల్లో ఫ్యాక్టరీలు అప్పటికే ఉండటం
B. పట్టణాల్లో శ్రమ అసలు దొరకకపోవడం
C. పట్టణాల్లో చేతివృత్తి సంఘాల (గిల్డ్ల) గుత్తాధిపత్యం, కొత్తవారిపై ఆంక్షలు
D. ప్రభుత్వం పట్టణాల్లో ఉత్పత్తిని నిషేధించడం
Answer & explanation
Correct: C — పట్టణాల్లో చేతివృత్తి సంఘాల (గిల్డ్ల) గుత్తాధిపత్యం, కొత్తవారిపై ఆంక్షలు
గిల్డ్లు శిక్షణ, ఉత్పత్తి నియంత్రణ, ధరల–పోటీ నియంత్రణ చేసి కొత్తవారి ప్రవేశాన్ని అడ్డుకునేవి; పాలకులు వాటికి గుత్తాధిపత్యం ఇచ్చారు. అందువల్ల కొత్త వ్యాపారులు పట్టణంలో విస్తరించలేక, ఆ ఆంక్షలు లేని గ్రామాల్లో పేద రైతులతో ఉత్పత్తి చేయించారు.
ఉన్ని వస్త్ర తయారీలో సరైన ఉత్పత్తి క్రమాన్ని గుర్తించండి.
A. నేతగాళ్లు → వడికేవారు → ఉన్ని వ్యాపారి → రంగు వేసేవారు → లండన్
B. లండన్ తుది మెరుగులు → నేతగాళ్లు → వడికేవారు → ఫుల్లర్లు
C. ఉన్ని వ్యాపారి → వడికేవారు → నేతగాళ్లు → ఫుల్లర్లు → రంగు వేసేవారు → లండన్ తుది మెరుగులు
D. వడికేవారు → ఉన్ని వ్యాపారి → రంగు వేసేవారు → నేతగాళ్లు
Answer & explanation
Correct: C — ఉన్ని వ్యాపారి → వడికేవారు → నేతగాళ్లు → ఫుల్లర్లు → రంగు వేసేవారు → లండన్ తుది మెరుగులు
క్లోథియర్ ఉన్ని వ్యాపారి నుంచి ఉన్ని కొని వడికేవారికి ఇస్తాడు; నూలు తర్వాత నేతగాళ్లు, ఫుల్లర్లు, రంగు వేసేవారి దగ్గరకు వెళ్తుంది; చివరగా లండన్లో తుది మెరుగులు దిద్ది ఎగుమతి వ్యాపారి అమ్ముతాడు. అందుకే లండన్ ఫినిషింగ్ కేంద్రం అయింది.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఉమ్మడి భూముల చుట్టూ కంచెలు పడటం వల్ల పేద రైతులు వ్యాపారుల అడ్వాన్సులతో పని చేయడానికి సిద్ధపడ్డారు.
2. ప్రోటో-పారిశ్రామిక వ్యవస్థలో ఉత్పత్తి అంతా పట్టణ ఫ్యాక్టరీల్లో జరిగింది.
ఏది సరైనది?
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవి
C. 1, 2 రెండూ తప్పు
D. 1 మాత్రమే సరైనది
Answer & explanation
Correct: D — 1 మాత్రమే సరైనది
కంచెల వల్ల కట్టెలు, పండ్లు, గడ్డి కోసం ఉమ్మడి భూములపై ఆధారపడినవారు ఆదాయ మార్గం కోల్పోయి, చిన్న పొలంతో పూర్తి పని లేక వ్యాపారుల అడ్వాన్సులను ఆనందంగా అంగీకరించారు. కానీ ప్రోటో-పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి ఫ్యాక్టరీల్లో కాక కుటుంబ పొలాల్లోని ఇళ్లలో జరిగింది.
ఇంగ్లండ్లో తొలి ఫ్యాక్టరీలు ఏ దశాబ్దంలో ఏర్పడ్డాయి?
A. 1630లు
B. 1830లు
C. 1530లు
D. 1730లు
Answer & explanation
Correct: D — 1730లు
ఇంగ్లండ్లో తొలి ఫ్యాక్టరీలు 1730లలో వచ్చాయి, కానీ వాటి సంఖ్య బాగా పెరిగింది 18వ శతాబ్ద చివర్లో మాత్రమే. 1830లు అంటే అప్పటికే మిల్లులు ఇంగ్లండ్ దృశ్యంలో భాగమైన కాలం.
ఒక్క చక్రం తిప్పి అనేక కదురులను కదిలించే స్పిన్నింగ్ జెన్నీని 1764లో రూపొందించినది ఎవరు?
A. రిచర్డ్ ఆర్క్రైట్
B. జేమ్స్ వాట్
C. జేమ్స్ హార్గ్రీవ్స్
D. మాథ్యూ బౌల్టన్
Answer & explanation
Correct: C — జేమ్స్ హార్గ్రీవ్స్
జేమ్స్ హార్గ్రీవ్స్ 1764లో రూపొందించిన స్పిన్నింగ్ జెన్నీ ఒకే చక్రంతో అనేక కదురులను తిప్పి ఒకేసారి అనేక దారాలు వడికింది. ఆర్క్రైట్ కాటన్ మిల్లును, వాట్ ఆవిరి ఇంజిన్ను మెరుగుపరిచారు; బౌల్టన్ వాట్ ఇంజిన్ల తయారీదారు.