ముద్రణ సంస్కృతి & ఆధునిక ప్రపంచం (Print Culture and the Modern World) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ముద్రణ సంస్కృతి & ఆధునిక ప్రపంచం (Print Culture and the Modern World) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
గ్రిమ్ సోదరుల జానపద కథల సంకలనం ద్వారా పాఠం చూపే సూత్రం ఏది?
A. ముద్రణ జానపద కథలను యథాతథంగా భద్రపరచింది
B. ముద్రణ జానపద కథలను పూర్తిగా అంతం చేసింది
C. ముద్రణ పాత కథలను నమోదు చేసింది కానీ వాటిని మార్చింది కూడా; పిల్లలకు, ఉన్నత వర్గాలకు తగనివి తొలగించారు
D. కథలను రైతులే నేరుగా ప్రచురించారు
Answer & explanation
Correct: C — ముద్రణ పాత కథలను నమోదు చేసింది కానీ వాటిని మార్చింది కూడా; పిల్లలకు, ఉన్నత వర్గాలకు తగనివి తొలగించారు
గ్రిమ్ సోదరులు రైతుల నుంచి కథలు సేకరించి, పిల్లలకు తగనివి లేదా ప్రభువర్గానికి అసభ్యంగా తోచేవి తొలగించి 1812లో ప్రచురించారు; కనుక గ్రామీణ కథలు కొత్త రూపం పొందాయి. అంటే ముద్రణ పాత కథలను నమోదు చేసినా మార్చింది కూడా; "యథాతథంగా భద్రపరచింది" అన్నది తప్పు.
D. మాక్సిం గోర్కీ – మై చైల్డ్‌హుడ్, మై యూనివర్సిటీస్
Answer & explanation
Correct: D — మాక్సిం గోర్కీ – మై చైల్డ్‌హుడ్, మై యూనివర్సిటీస్
మాక్సిం గోర్కీ (20వ శతాబ్ద రష్యన్ విప్లవ రచయిత) తన రచనలు మై చైల్డ్‌హుడ్, మై యూనివర్సిటీస్‌లో పేదల పఠన పోరాటాలను చూపాడు. ఛోటే ఔర్ బడే కా సవాల్ కాశీబాబాది, సచ్చి కవితాయన్ సుదర్శన్ చక్ర్ కవితలు, గులాంగిరి ఫూలేది; థామస్ వుడ్ పాత పత్రికలు చదివిన యార్క్‌షైర్ మెకానిక్.
మహా మాంద్యం (Great Depression) కాలంలో పుస్తకాల కొనుగోళ్లు తగ్గుతాయని భయపడిన ప్రచురణకర్తలు కొనుగోళ్లను నిలుపుకోవడానికి ఏమి చేశారు?
A. చౌక పేపర్‌బ్యాక్ ఎడిషన్లు విడుదల చేశారు
B. షిల్లింగ్ సిరీస్ ప్రారంభించారు
C. పుస్తకాలపై పైకవర్ (dust cover) ప్రవేశపెట్టారు
D. నవలలను ధారావాహికంగా ప్రచురించడం మొదలుపెట్టారు
Answer & explanation
Correct: A — చౌక పేపర్‌బ్యాక్ ఎడిషన్లు విడుదల చేశారు
ఇంగ్లండ్‌లో షిల్లింగ్ సిరీస్ 1920లలో వచ్చింది, పైకవర్ 20వ శతాబ్ద ఆవిష్కరణ, ధారావాహిక నవలలు 19వ శతాబ్ద పత్రికలలో మొదలయ్యాయి. 1930లలో మహా మాంద్యం ప్రారంభమైనప్పుడు కొనుగోళ్లు పడిపోకుండా ప్రచురణకర్తలు చౌక పేపర్‌బ్యాక్ ఎడిషన్లు తెచ్చారు.
హికీ ప్రచురించిన కంపెనీ అధికారులపై వదంతులతో కోపించిన వారెన్ హేస్టింగ్స్ ఏమి చేశాడు?
A. హికీని గవర్నర్-జనరల్ సలహాదారుగా నియమించాడు
B. హికీని వేధించి, ప్రభుత్వ ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీసే సమాచారాన్ని ఎదుర్కొనే అధికారికంగా అనుమతించిన వార్తాపత్రికలను ప్రోత్సహించాడు
C. కలకత్తాలో అన్ని ప్రెస్‌లను శాశ్వతంగా మూసివేయించాడు
D. భారతీయ పత్రికలకు పూర్తి స్వేచ్ఛ ఇచ్చాడు
Answer & explanation
Correct: B — హికీని వేధించి, ప్రభుత్వ ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీసే సమాచారాన్ని ఎదుర్కొనే అధికారికంగా అనుమతించిన వార్తాపత్రికలను ప్రోత్సహించాడు
హికీ కంపెనీ అధికారులపై గాసిప్ రాయడంతో కోపించిన హేస్టింగ్స్ అతడిని వేధించి, ప్రభుత్వ ప్రతిష్ఠను కాపాడేందుకు అధికారికంగా అనుమతించిన పత్రికలను ప్రోత్సహించాడు. ఇది ప్రభుత్వం ముద్రణను నియంత్రించే తొలి ప్రయత్నాలలో ఒకటి; ఇతర ఎంపికలు పాఠంలో లేవు.
మత గ్రంథాల ముద్రణ గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. తులసీదాస్ రామచరితమానస్ మొదటి ముద్రణ ఎడిషన్ 1810లో కలకత్తా నుంచి వచ్చింది.
2. 1880ల నుంచి లక్నోలోని నవల్ కిషోర్ ప్రెస్, బొంబాయిలోని శ్రీ వెంకటేశ్వర ప్రెస్ ప్రాంతీయ భాషల్లో అనేక మత గ్రంథాలు ప్రచురించాయి.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరికావు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పాఠంలో రామచరితమానస్ మొదటి ముద్రణ 1810లో కలకత్తా నుంచి అని, 19వ శతాబ్ద మధ్య నాటికి చౌక లిథోగ్రాఫిక్ ఎడిషన్లు ఉత్తర భారతాన్ని ముంచెత్తాయని, 1880ల నుంచి నవల్ కిషోర్ ప్రెస్, వెంకటేశ్వర ప్రెస్ ప్రచురణలు చేశాయని ఉంది. రెండు వాక్యాలూ సరైనవి.
1870లలో జర్నళ్లు, వార్తాపత్రికల్లో ప్రచురితమైన వ్యంగ్య చిత్రాల గురించి కింది వాక్యాల్లో సరికానిది ఏది?
A. అవి కేవలం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదులు ప్రచురించిన నమూనాలే; భారతీయ జాతీయవాద కార్టూన్లు ఉండేవి కావు
B. కొన్ని విద్యావంతులైన భారతీయుల పాశ్చాత్య అభిరుచులు, దుస్తుల మోజును ఎగతాళి చేశాయి
C. కొన్ని సామాజిక మార్పు భయాన్ని వ్యక్తం చేశాయి
D. సామ్రాజ్యవాద కార్టూన్లు జాతీయవాదులను, జాతీయవాద కార్టూన్లు సామ్రాజ్య పాలనను విమర్శించాయి
Answer & explanation
Correct: A — అవి కేవలం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదులు ప్రచురించిన నమూనాలే; భారతీయ జాతీయవాద కార్టూన్లు ఉండేవి కావు
పాఠం ప్రకారం సామ్రాజ్యవాద వ్యంగ్య చిత్రాలు జాతీయవాదులను ఎగతాళి చేయగా, జాతీయవాద కార్టూన్లు సామ్రాజ్య పాలనను విమర్శించాయి; కాబట్టి జాతీయవాద కార్టూన్లు లేవన్నది తప్పు. ఇతర మూడు వాక్యాలు పాఠంలో చెప్పిన విషయాలే.
బెంగాల్‌లో బటాలా (Battala) గురించి సరైన వివరణ ఏది?
A. బొంబాయిలోని మహిళా పాఠశాలల కేంద్రం
B. మధ్య కలకత్తాలోని ప్రాంతం; చౌక మత కరపత్రాలు, అశ్లీలంగా భావించే సాహిత్యం, చెక్కబొమ్మలు, రంగుల లిథోగ్రాఫ్‌లతో ప్రజాదరణ పుస్తకాల ముద్రణ; సంచార అమ్మకందారులు ఇళ్లకు చేర్చారు
C. ఉత్తర భారతంలో ఉలేమా ఫత్వాల ముద్రణ కేంద్రం
D. మద్రాసులో కూడళ్ల వద్ద పుస్తకాలు అమ్మే ప్రాంతం
Answer & explanation
Correct: B — మధ్య కలకత్తాలోని ప్రాంతం; చౌక మత కరపత్రాలు, అశ్లీలంగా భావించే సాహిత్యం, చెక్కబొమ్మలు, రంగుల లిథోగ్రాఫ్‌లతో ప్రజాదరణ పుస్తకాల ముద్రణ; సంచార అమ్మకందారులు ఇళ్లకు చేర్చారు
బటాలా మధ్య కలకత్తాలో ప్రజాదరణ పొందిన పుస్తకాల ముద్రణకే అంకితమైన ప్రాంతం; మత కరపత్రాలు, గ్రంథాల చౌక ఎడిషన్లతో పాటు అశ్లీల సాహిత్యం కూడా అమ్మారు. చెక్కబొమ్మలు, లిథోగ్రాఫ్‌లతో చిత్రించిన వీటిని సంచార అమ్మకందారులు ఇళ్లకు తీసుకెళ్లడంతో మహిళలు చదవగలిగారు.
బెంగళూరు పత్తి మిల్లు కార్మికుల గ్రంథాలయాల గురించి సరికానిది ఏది?
A. 1930ల నాటికి బొంబాయి కార్మికుల ఉదాహరణను అనుసరించి ఏర్పడ్డాయి
B. వాటిని సామాజిక సంస్కర్తలు ప్రోత్సహించారు
C. అవి కార్మికులను వారి మద్యపానం పెంచడానికే ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి
D. కొన్నిసార్లు జాతీయవాద సందేశం ప్రచారం చేయడం కూడా లక్ష్యం
Answer & explanation
Correct: C — అవి కార్మికులను వారి మద్యపానం పెంచడానికే ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి
సంస్కర్తల లక్ష్యం కార్మికుల అధిక మద్యపానాన్ని తగ్గించడం, అక్షరాస్యత కల్పించడం, కొన్నిసార్లు జాతీయవాద సందేశం ప్రచారం చేయడం. 1930ల నాటికి ఇవి బొంబాయి కార్మికుల ఉదాహరణను అనుసరించి ఏర్పడ్డాయి. కాబట్టి మద్యపానం పెంచడం లక్ష్యమన్నది తప్పు.
వలస ప్రభుత్వ ముద్రణ నియంత్రణ చర్యలను కాలక్రమంలో సరిగ్గా అమర్చండి: (i) దేశీయ భాషా పత్రికల చట్టం (ii) బెంటింక్, మెకాలే స్వేచ్ఛ పునరుద్ధరణ (iii) రౌలట్ ఆధ్వర్యంలో రాజద్రోహ కమిటీ నివేదిక (iv) క్విట్ ఇండియా సమయంలో సుమారు 90 పత్రికల అణచివేత
A. (i), (ii), (iii), (iv)
B. (ii), (i), (iv), (iii)
C. (ii), (iii), (i), (iv)
D. (ii), (i), (iii), (iv)
Answer & explanation
Correct: D — (ii), (i), (iii), (iv)
బెంటింక్, మెకాలే స్వేచ్ఛ పునరుద్ధరణ 1835లో, దేశీయ భాషా పత్రికల చట్టం 1878లో, రౌలట్ రాజద్రోహ కమిటీ నివేదిక 1919లో, క్విట్ ఇండియా సమయంలో 90 పత్రికల అణచివేత 1942 ఆగస్టులో జరిగాయి. ఈ తేదీల క్రమానికి సరిపోయేది ఇదే.