భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలపు పరిస్థితుల గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) యుద్ధ ఖర్చును భరించడానికి ఆదాయపు పన్ను ప్రవేశపెట్టారు. 2) గ్రామాల నుంచి బలవంతంగా సైనికులను చేర్చుకోవడం ఆగ్రహం కలిగించింది. ఏవి సరైనవి?
A. 1, 2 రెండూ సరైనవి
B. 1 మాత్రమే
C. 2 మాత్రమే
D. రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవి
రక్షణ ఖర్చు యుద్ధ రుణాలు, పెరిగిన పన్నులతో భరించారు: కస్టమ్స్ సుంకాలు పెంచారు, ఆదాయపు పన్ను ప్రవేశపెట్టారు; గ్రామాలు సైనికులను సమకూర్చాలని ఒత్తిడి చేయడం, అంటే బలవంతపు నియామకం, గ్రామీణుల్లో ఆగ్రహం రేపింది. కాబట్టి రెండు వాక్యాలూ సరైనవే.
B. పంట నష్టం, ప్లేగు వల్ల రైతులు శిస్తు చెల్లించలేక, వసూళ్ళ సడలింపు కోరడం
C. మిల్లు కార్మికుల వేతనాలు తగ్గడం
D. ఉప్పుపై పన్ను పెంచడం
Answer & explanation
Correct: B — పంట నష్టం, ప్లేగు వల్ల రైతులు శిస్తు చెల్లించలేక, వసూళ్ళ సడలింపు కోరడం
ఖేడా రైతులు పంట విఫలమై, ప్లేగు మహమ్మారితో శిస్తు చెల్లించలేని పరిస్థితిలో వసూళ్ళను సడలించాలని కోరుతూ సత్యాగ్రహం చేశారు. తోటల వ్యవస్థకు వ్యతిరేకత చంపారన్లో, మిల్లు కార్మికుల ఉద్యమం అహ్మదాబాద్లో, ఉప్పు పన్నుకు వ్యతిరేకత 1930లో జరిగాయి.
హర్తాళ్ 6 ఏప్రిల్, కాల్పులు 10 ఏప్రిల్, జలియన్ వాలాబాగ్ 13 ఏప్రిల్ 1919న జరిగాయి. ఆ తర్వాత ఉత్తర భారతంలో హింస, అణచివేత పెరగడం చూసి గాంధీజీ ఉద్యమాన్ని ఉపసంహరించారు. అందువల్ల వరుస హర్తాళ్, కాల్పులు, ఊచకోత, ఉపసంహరణ.
గాంధీజీ ప్రతిపాదించిన బహిష్కరణ జాబితాలో లేనిది కింది వాటిలో ఏది?
A. న్యాయస్థానాలు
B. శాసనమండళ్ళు
C. విదేశీ వస్తువులు
D. రైల్వే వ్యవస్థ
Answer & explanation
Correct: D — రైల్వే వ్యవస్థ
గాంధీజీ సూచించిన బహిష్కరణ: ప్రభుత్వ బిరుదుల త్యాగం, సివిల్ సర్వీసులు, సైన్యం, పోలీసు, కోర్టులు, శాసనమండళ్ళు, పాఠశాలలు, విదేశీ వస్తువులు. రైల్వే వ్యవస్థ బహిష్కరణ జాబితాలో లేదు; రైల్వేలు పనిచేయకపోతే సమాచారం దెబ్బతింటుందని పాలకులు భయపడటం అంటే రౌలట్ హర్తాళ్ సందర్భం.
1921 నుంచి 1922 మధ్య విదేశీ వస్త్ర దిగుమతి విలువ ఎంత తగ్గింది?
A. రూ.102 కోట్ల నుంచి రూ.57 కోట్లకు
B. రూ.57 కోట్ల నుంచి రూ.102 కోట్లకు
C. రూ.202 కోట్ల నుంచి రూ.157 కోట్లకు
D. రూ.102 కోట్ల నుంచి రూ.92 కోట్లకు
Answer & explanation
Correct: A — రూ.102 కోట్ల నుంచి రూ.57 కోట్లకు
విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణ వల్ల దిగుమతులు 1921–22 మధ్య దాదాపు సగానికి తగ్గి, విలువ రూ.102 కోట్ల నుంచి రూ.57 కోట్లకు పడిపోయింది. రూ.57 నుంచి 102కు పెరిగిందనడం దిశ తప్పు; 202/157, 102/92 సంఖ్యలు పుస్తకంలో లేవు, పైగా 92కు తగ్గడం సగం తగ్గింపు కాదు.
B. అక్టోబర్ 1920లో నెహ్రూ, బాబా రామచంద్ర తదితరుల నేతృత్వంలో ఏర్పడి, నెలలోపు 300కు పైగా శాఖలు ఏర్పడ్డాయి
C. జూన్ 1920లో నెహ్రూ అవధ్ గ్రామాలు తిరగకముందే ఏర్పడింది
D. 1930లో దండి యాత్ర సమయంలో ఏర్పడింది
Answer & explanation
Correct: B — అక్టోబర్ 1920లో నెహ్రూ, బాబా రామచంద్ర తదితరుల నేతృత్వంలో ఏర్పడి, నెలలోపు 300కు పైగా శాఖలు ఏర్పడ్డాయి
జూన్ 1920లో నెహ్రూ అవధ్ గ్రామాల్లో పర్యటించి రైతుల ఫిర్యాదులు తెలుసుకున్నారు; అక్టోబర్లో నెహ్రూ, బాబా రామచంద్ర ఇతరుల నేతృత్వంలో ఔద్ కిసాన్ సభ ఏర్పడి, నెలలోపు 300కు పైగా శాఖలు వచ్చాయి. పటేల్ నాయకత్వం వహించినది బార్డోలీ ఉద్యమం, అది 1928 నాటిది.
అల్లూరి సీతారామరాజు వైఖరి గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. ఆయన కాంగ్రెస్ అహింసా కార్యక్రమాన్ని పూర్తిగా అనుసరించారు
B. ఆయన గాంధీజీ, ఖాదీని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు
C. ఆయన గాంధీజీ, సహాయ నిరాకరణను గౌరవించినా, భారత్ బలప్రయోగంతోనే స్వతంత్రమవుతుందని వాదించారు
D. ఆయన సాయుధ పోరాటాన్ని నిషేధించి మద్యాన్ని ప్రోత్సహించారు
Answer & explanation
Correct: C — ఆయన గాంధీజీ, సహాయ నిరాకరణను గౌరవించినా, భారత్ బలప్రయోగంతోనే స్వతంత్రమవుతుందని వాదించారు
రాజు గాంధీజీ గొప్పతనాన్ని చెప్పేవారు, సహాయ నిరాకరణ తనకు స్ఫూర్తి అన్నారు, ఖాదీ ధరించమని, మద్యం మానమని చెప్పేవారు; అయినా అహింసతో కాక బలప్రయోగంతోనే స్వాతంత్ర్యం సాధ్యమని నమ్మి గెరిల్లా యుద్ధం చేశారు. అందుకే ఆయన పోరాటాన్ని కాంగ్రెస్ ఆమోదించలేకపోయింది.
అస్సాం తోట కూలీలు సహాయ నిరాకరణ కాలంలో తమ గ్రామాలకు చేరలేకపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. వారికి ఇంగ్లండ్ వెళ్ళడానికి అనుమతి ఉండటం వల్ల
B. వారు తోటల యజమానులతో ఒప్పందం చేసుకోవడం వల్ల
C. గాంధీ రాజ్లో భూమి ఇవ్వడానికి ప్రభుత్వం నిరాకరించడం వల్ల
D. రైల్వే, స్టీమర్ సమ్మె వల్ల దారిలో చిక్కుకుని పోలీసులకు పట్టుబడ్డారు
Answer & explanation
Correct: D — రైల్వే, స్టీమర్ సమ్మె వల్ల దారిలో చిక్కుకుని పోలీసులకు పట్టుబడ్డారు
1859 అంతర్గత వలస చట్టం ప్రకారం అనుమతి లేకుండా తోటలు వదలకూడదు; అయినా గాంధీ రాజ్ వస్తోందని, సొంత గ్రామాల్లో భూమి ఇస్తారని నమ్మి వేలాదిగా బయలుదేరారు. కానీ రైల్వే, స్టీమర్ సమ్మె కారణంగా దారిలో చిక్కుకుపోగా పోలీసులు పట్టుకుని కొట్టారు; గమ్యం చేరలేకపోయారు.
స్వరాజ్ పార్టీని కాంగ్రెస్ లోపల ఎవరు ఏర్పరచారు, దాని ఉద్దేశం ఏమిటి?
A. సి.ఆర్. దాస్, మోతీలాల్ నెహ్రూ; మండల రాజకీయాల్లో పాల్గొని లోపలి నుంచి బ్రిటిష్ విధానాలను వ్యతిరేకించడం
B. జవహర్లాల్ నెహ్రూ, సుభాష్ బోస్; సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం కోసం సామూహిక ఉద్యమం
C. భగత్ సింగ్, అజయ్ ఘోష్; సాయుధ విప్లవం
D. గాంధీజీ, షౌకత్ అలీ; ఖిలాఫత్ ఉద్యమం
Answer & explanation
Correct: A — సి.ఆర్. దాస్, మోతీలాల్ నెహ్రూ; మండల రాజకీయాల్లో పాల్గొని లోపలి నుంచి బ్రిటిష్ విధానాలను వ్యతిరేకించడం
సహాయ నిరాకరణ ఉపసంహరణ తర్వాత కొందరు నాయకులు 1919 చట్టం ద్వారా ఏర్పడిన మండళ్ళలో పాల్గొని, విధానాలను వ్యతిరేకిస్తూ, అవి నిజంగా ప్రజాస్వామ్యబద్ధం కావని చూపాలనుకున్నారు. అందుకు సి.ఆర్. దాస్, మోతీలాల్ నెహ్రూ స్వరాజ్ పార్టీ స్థాపించారు; నెహ్రూ, బోస్ మరింత తీవ్ర ఉద్యమాన్ని కోరారు.
శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం కంటే ఏ విధంగా భిన్నమైనది?
A. ప్రజలు కేవలం విదేశీ వస్త్రాలను మాత్రమే బహిష్కరించారు
B. ప్రజలు బ్రిటిష్ వారితో సహకరించకపోవడమే కాక వలస చట్టాలనూ ఉల్లంఘించారు
C. ఉద్యమం పట్టణాలకే పరిమితమైంది
D. ఉద్యమానికి గాంధీజీ నాయకత్వం వహించలేదు
Answer & explanation
Correct: B — ప్రజలు బ్రిటిష్ వారితో సహకరించకపోవడమే కాక వలస చట్టాలనూ ఉల్లంఘించారు
శాసనోల్లంఘనలో సహకారం నిరాకరించడంతో పాటు వలస చట్టాలను ఉల్లంఘించారు – ఉప్పు చట్టం, అటవీ చట్టాలు, శిస్తు చెల్లించకపోవడం వంటివి. విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణ రెండు ఉద్యమాల్లోనూ ఉంది; ఉద్యమం గ్రామాలకూ విస్తరించింది; గాంధీజీ స్వయంగా దండి యాత్రతో నాయకత్వం వహించారు.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలపు పరిస్థితుల గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) యుద్ధ ఖర్చును భరించడానికి ఆదాయపు పన్ను ప్రవేశపెట్టారు. 2) గ్రామాల నుంచి బలవంతంగా సైనికులను చేర్చుకోవడం ఆగ్రహం కలిగించింది. ఏవి సరైనవి?