Free practice MCQs with answers and explanations for జల వనరులు (Water Resources) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
మంచినీరు ప్రధానంగా ఏ రెండు మూలాల నుంచి లభిస్తుంది?
A. ఉపరితల ప్రవాహం, భూగర్భ జలం
B. సముద్రాలు, ఉప్పునీటి సరస్సులు
C. పారిశ్రామిక వ్యర్థ జలాలు, మురుగునీరు
D. ఖనిజ జలాలు, నీటి ఆవిరి
Answer & explanation
Correct: A — ఉపరితల ప్రవాహం, భూగర్భ జలం
ఉపరితల ప్రవాహం (నదులు, వాగులు), భూగర్భ జలం – ఈ రెండూ జలచక్రం ద్వారా నిరంతరం భర్తీ అవుతూ వినియోగానికి పనికివచ్చే మంచినీటిని ఇస్తాయి. సముద్ర, ఉప్పు సరస్సు నీరు ఉప్పగా ఉంటుంది, మురుగు నీరు వినియోగ యోగ్యం కాదు.
నీరు పునరుత్పాదక వనరు కావడానికి ముఖ్య కారణం ఏమిటి?
A. భూమిపై నీరు ఎప్పటికీ ఖర్చు కాకపోవడం
B. అది జలచక్రంలో నిరంతరం తిరుగుతూ భర్తీ కావడం
C. సముద్రాల్లో నీరు ఎక్కువగా ఉండటం
D. మానవులు నీటిని తయారు చేయగలగడం
Answer & explanation
Correct: B — అది జలచక్రంలో నిరంతరం తిరుగుతూ భర్తీ కావడం
నీరు బాష్పీభవనం, ఘనీభవనం, అవపాతం, ప్రవాహం అనే దశల్లో జలచక్రంలో తిరుగుతూ మళ్లీ మళ్లీ మంచినీటిగా చేరుతుంది కాబట్టి అది పునరుత్పాదకం. అయితే వాడకం భర్తీ వేగాన్ని మించితే కొరత వస్తుంది; మనుషులు నీటిని తయారు చేయలేరు.
ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. భూ ఉపరితలంలో నాలుగింట మూడు వంతులు నీటితో కప్పబడి ఉంది.
2. భూమిపై ఉన్న నీటిలో అత్యధిక భాగం వినియోగ యోగ్యమైన మంచినీరు.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవి
C. 1 మాత్రమే సరైనది
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి కావు
Answer & explanation
Correct: C — 1 మాత్రమే సరైనది
మొదటి వాక్యం సరైనదే: ఉపరితలంలో సుమారు 3/4 నీరు. రెండోది తప్పు – మనకు పనికివచ్చే మంచినీరు చాలా తక్కువ భాగం మాత్రమే; అందుకే నీరు పుష్కలంగా ఉన్నా కొరత సమస్య వస్తోంది.
(A): నీరు పునరుత్పాదక వనరైనా ప్రపంచంలో అనేక ప్రాంతాలు నీటి కొరతతో బాధపడుతున్నాయి.
(R): నీటి లభ్యత ప్రదేశాన్ని, కాలాన్ని బట్టి మారుతుంది; అతి వినియోగం, వివిధ వర్గాలకు అసమాన లభ్యత కూడా కొరతకు కారణాలు.
A. (A), (R) రెండూ నిజం; కానీ (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ కాదు
B. (A) నిజం, (R) తప్పు
C. (A) తప్పు, (R) నిజం
D. (A), (R) రెండూ నిజం; (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — (A), (R) రెండూ నిజం; (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ
పునరుత్పాదకత అంటే ప్రతిచోటా ఎప్పుడూ సరిపడా నీరు ఉంటుందని కాదు. సీజన్ల, సంవత్సరాల వర్షపాతంలో తేడాలు, అతి వినియోగం, అసమాన లభ్యత వల్లే కొరత వస్తుంది. కాబట్టి (A), (R) రెండూ నిజం, (R) అనేది (A)ను వివరిస్తుంది.
వ్యవసాయ రంగంలో నీటిని అత్యధికంగా వినియోగించే విధానం ఏది?
A. సాగునీటి వ్యవసాయం (Irrigated agriculture)
B. వర్షాధార పొడి వ్యవసాయం
C. పశువుల పెంపకం
D. పురుగుమందుల పిచికారీ
Answer & explanation
Correct: A — సాగునీటి వ్యవసాయం (Irrigated agriculture)
పాఠం ప్రకారం సాగునీటి వ్యవసాయం నీటి అతిపెద్ద వినియోగదారు. వేసవి, పొడి కాలపు పంటల కోసం నీటిపారుదల ప్రాంతాలను విస్తరించడం వల్ల వనరులు అతిగా వాడబడుతున్నాయి. వర్షాధార వ్యవసాయం సాగునీటిపై ఆధారపడదు.
పొలాల్లో సొంత గొట్టపు బావులు, బావులు ఎక్కువగా తవ్వడం వల్ల ప్రధానంగా ఏ ఫలితం కలుగుతుంది?
A. నదుల్లో వరదలు పెరగడం
B. భూగర్భ జలమట్టం పడిపోవడం
C. వర్షపాతం పెరగడం
D. నేల సారం పెరగడం
Answer & explanation
Correct: B — భూగర్భ జలమట్టం పడిపోవడం
రైతులు నీరు భర్తీ అయ్యే వేగం కంటే వేగంగా భూగర్భ జలాన్ని తోడటం వల్ల జలమట్టం పడిపోతుంది. దీనివల్ల నీటి లభ్యత తగ్గి ప్రజల ఆహార భద్రత కూడా దెబ్బతింటుంది. బోర్లు వర్షపాతాన్ని పెంచవు, వరదలకూ సంబంధం లేదు.
సాగునీటి వినియోగ సమస్యను తగ్గించడానికి పాఠం సూచించిన వ్యవసాయ మార్పు ఏమిటి?
A. ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటల విస్తరణ
B. మరిన్ని గొట్టపు బావుల తవ్వకం
C. కరువును తట్టుకునే పంటలు, పొడి వ్యవసాయ పద్ధతుల అభివృద్ధి
D. సాగు విస్తీర్ణం పూర్తిగా మానేయడం
Answer & explanation
Correct: C — కరువును తట్టుకునే పంటలు, పొడి వ్యవసాయ పద్ధతుల అభివృద్ధి
వ్యవసాయాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చడానికి కరువును తట్టుకునే పంటలు, పొడి వ్యవసాయ (Dry farming) పద్ధతులను అభివృద్ధి చేయాలని పాఠం చెబుతుంది. నీటి ఎక్కువ అవసరమయ్యే పంటలు, ఎక్కువ బోర్లు సమస్యను పెంచుతాయి.
నీటి కొరత వెనుక ఉన్న కారణాల్లో పాఠం ప్రకారం సరికానిది ఏది?
A. పెరుగుతున్న జనాభా, పెరిగే నీటి డిమాండ్
B. సామాజిక వర్గాల మధ్య నీటిపై అసమాన హక్కులు
C. పొడి కాలంలో సాగు కోసం నీటి వనరుల అతి వినియోగం
D. సముద్రాల్లో నీటి మొత్తం పరిమాణం తగ్గిపోవడం
Answer & explanation
Correct: D — సముద్రాల్లో నీటి మొత్తం పరిమాణం తగ్గిపోవడం
పాఠం కొరతకు కారణాలుగా జనాభా పెరుగుదల, డిమాండ్, అసమాన లభ్యత, అతి వినియోగం చెబుతుంది. భూమిపై నీటి మొత్తం జలచక్రం వల్ల తగ్గిపోదు, కాబట్టి సముద్ర నీరు తగ్గడం కారణంగా పేర్కొనబడలేదు.
పరిశ్రమలు ఎక్కువగా వినియోగించే శక్తిలో చాలా భాగం పాఠం ప్రకారం దేని నుంచి వస్తుంది?
A. జలవిద్యుత్తు (Hydroelectric power)
B. సౌరశక్తి
C. పవనశక్తి
D. అణుశక్తి
Answer & explanation
Correct: A — జలవిద్యుత్తు (Hydroelectric power)
పరిశ్రమలు నీటిని ఎక్కువగా వాడటమే కాకుండా నడవడానికి విద్యుత్తు కూడా కావాలి; ఆ విద్యుత్తులో చాలా భాగం జలవిద్యుత్తు నుంచి వస్తుందని పాఠం చెబుతుంది. అందువల్ల నీటి వనరులపై ఒత్తిడి రెండు విధాలుగా పెరుగుతుంది.
నగరాల్లోని గృహ సముదాయాలు సొంతంగా భూగర్భ జలం తోడే పరికరాలు పెట్టుకోవడం వల్ల ఏమవుతోంది?
A. నగరాల్లో నీటి నాణ్యత పెరుగుతోంది
B. అనేక నగరాల్లో నీటి వనరులు అతిగా వినియోగమై క్షీణిస్తున్నాయి
C. భూగర్భ జలమట్టం పైకి వస్తోంది
D. వర్షపాతం ఎక్కువవుతోంది
Answer & explanation
Correct: B — అనేక నగరాల్లో నీటి వనరులు అతిగా వినియోగమై క్షీణిస్తున్నాయి
ప్రతి కాలనీ సొంత పంపింగ్తో భూగర్భ జలాన్ని తోడితే సున్నితమైన ఆ వనరు అతిగా వినియోగమై పలు నగరాల్లో క్షీణిస్తుంది. ఇది పట్టణీకరణ నీటి వనరులపై పెట్టిన ఒత్తిడికి ఉదాహరణ.