వనరులు & అభివృద్ధి (Resources and Development) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for వనరులు & అభివృద్ధి (Resources and Development) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
ప్రకటన (A): సముద్రపు లోతుల్లో ఉన్న చమురు వనరుగా పరిగణనకు రాకపోవచ్చు.
కారణం (R): వనరు కావాలంటే సాంకేతికంగా అందుబాటు, ఆర్థిక లాభదాయకత షరతులు తీరాలి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
చమురును తీసే సాంకేతికత లేకపోయినా, లేదా తీయడానికి ఖర్చు అతిగా ఉన్నా అది వనరు కాదు. వనరుకు ఉండాల్సిన సాంకేతిక అందుబాటు, ఆర్థిక లాభదాయకత షరతులే దీనికి కారణం కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A ను సరిగ్గా వివరిస్తుంది.
వర్గీకరణపై 1, 2 ప్రకటనలు పరిశీలించండి.
1. లోహ ఖనిజాలు, శిలాజ ఇంధనాలు రెండూ పునరుత్పాదకం కాని వనరులు.
2. అడవులు, వన్యప్రాణులు నిర్జీవ వనరులు.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవే
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి కావు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే సరైనది
ఖనిజాలు, శిలాజ ఇంధనాలు ఏర్పడటానికి భౌగోళిక కాలం పడుతుంది కాబట్టి అవి పునరుత్పాదకం కాని వనరులు, మొదటి ప్రకటన సరైనది. అడవులు, వన్యప్రాణులు జీవావరణం నుంచి వచ్చే జీవ (బయోటిక్) వనరులు; కాబట్టి రెండవది తప్పు.
విచక్షణారహిత వనరుల వినియోగం వల్ల కలిగిన సమస్యల్లో ఇవ్వని అంశం ఏది?
A. సమాజం ఉన్నవారు – లేనివారిగా చీలిపోవడం
B. ఓజోన్ పొర క్షీణత
C. వనరులు సమాజంలో అందరికీ సమానంగా పంపిణీ కావడం
D. భూమి క్షీణత, కాలుష్యం
Answer & explanation
Correct: C — వనరులు సమాజంలో అందరికీ సమానంగా పంపిణీ కావడం
అదుపు లేని వనరుల వినియోగం వల్ల వనరులు కొద్దిమంది చేతుల్లో పోగుపడి సమాజం రెండు వర్గాలుగా చీలింది, భూతాపం, ఓజోన్ క్షీణత, కాలుష్యం, భూమి క్షీణత వంటి సంక్షోభాలు వచ్చాయి. సమాన పంపిణీ అనేది అవసరమైన పరిష్కారం, సమస్య కాదు.
ప్రకటన (A): సుస్థిర ఉనికి (sustainable existence) సుస్థిర అభివృద్ధిలో ఒక భాగం.
కారణం (R): కొద్దిమంది వ్యక్తులు, దేశాలు వనరులను తరిగిస్తే భూగోళ భవిష్యత్తు ప్రమాదంలో పడుతుంది.
A. A సరైనది, R తప్పు
B. A తప్పు, R సరైనది
C. A, R రెండూ తప్పు
D. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సంబంధిత వివరణగా నిలుస్తుంది
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సంబంధిత వివరణగా నిలుస్తుంది
వనరుల అతి వినియోగం కొనసాగితే భవిష్యత్తు ప్రమాదంలో పడుతుంది కాబట్టి వనరుల ప్రణాళిక ద్వారా సుస్థిర ఉనికి అవసరం; ఇది సుస్థిర అభివృద్ధిలో భాగం. పుస్తకం ఈ రెండు విషయాలనూ చెబుతుంది; కాబట్టి రెండూ సరైనవి, R తర్కపరంగా A ను బలపరుస్తుంది.
ఒక ప్రాంతంలో వనరులు ఉన్నాయి, కానీ రోడ్లు, విద్యుత్, నైపుణ్యాలు లేవు. పుస్తకం దృష్టిలో ఈ పరిస్థితి ఏమి చూపిస్తుంది?
A. వనరుల లభ్యత అవసరమైన షరతే కానీ సరిపోదు; సాంకేతికత, సంస్థల మార్పులు కూడా కావాలి
B. వనరులు ఉంటే చాలు, అభివృద్ధి దానంతట అదే వస్తుంది
C. అభివృద్ధికి వనరులు అనవసరం
D. ఇది వనరుల ప్రణాళిక అవసరం లేదని చూపుతుంది
Answer & explanation
Correct: A — వనరుల లభ్యత అవసరమైన షరతే కానీ సరిపోదు; సాంకేతికత, సంస్థల మార్పులు కూడా కావాలి
పుస్తకం ప్రకారం వనరుల లభ్యత అభివృద్ధికి తప్పనిసరి షరతు, కానీ దానికి తగిన సాంకేతికత, సంస్థాగత మార్పులు తోడైతేనే అభివృద్ధి సాధ్యం. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ నీటి వనరులు ఉన్నా మౌలిక సదుపాయాల లోపం దీనికి ఉదాహరణ.
బ్రండ్‌ట్‌లాండ్ నివేదిక గురించి కింది వాటిలో సరైనవి ఏవి?
1. ఇది సుస్థిర అభివృద్ధి భావనను ప్రవేశపెట్టింది.
2. ఇది తర్వాత "అవర్ కామన్ ఫ్యూచర్" పుస్తకంగా ప్రచురితమైంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవే
C. 2 మాత్రమే సరైనది
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి కావు
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 రెండూ సరైనవే
బ్రండ్‌ట్‌లాండ్ కమిషన్ నివేదిక (1987) సుస్థిర అభివృద్ధి భావనను ప్రవేశపెట్టి, దాన్ని వనరుల పరిరక్షణకు సాధనంగా సమర్థించింది. ఈ నివేదిక తర్వాత అవర్ కామన్ ఫ్యూచర్ అనే పుస్తకంగా వచ్చింది. కాబట్టి రెండు ప్రకటనలూ సరైనవే.
కింది వాటిని ఆరోహణ క్రమంలో (తక్కువ సాగు చేయని కాలం నుంచి ఎక్కువ వరకు) అమర్చండి: (అ) సాగుకు యోగ్యమైన బంజరు (ఆ) ప్రస్తుత బీడు (ఇ) ఇతర బీడు.
A. (అ) → (ఇ) → (ఆ)
B. (ఇ) → (ఆ) → (అ)
C. (అ) → (ఆ) → (ఇ)
D. (ఆ) → (ఇ) → (అ)
Answer & explanation
Correct: D — (ఆ) → (ఇ) → (అ)
ప్రస్తుత బీడు ఒక వ్యవసాయ సంవత్సరం లేదా తక్కువ కాలం, ఇతర బీడు 1 నుంచి 5 సంవత్సరాలు, సాగుకు యోగ్యమైన బంజరు ఐదు సంవత్సరాలకు మించి సాగు చేయకుండా వదిలినది. కాబట్టి సరైన క్రమం ప్రస్తుత బీడు, ఇతర బీడు, బంజరు.
ఇతర బీడు భూములను సాగులో చేర్చడం వల్ల దేశ నివేదిత విస్తీర్ణంలో నికర విత్తిన విస్తీర్ణం ఎంత అవుతుందని పుస్తకం చెబుతుంది?
A. సుమారు 54 శాతం
B. సుమారు 33 శాతం
C. సుమారు 80 శాతం
D. సుమారు 10 శాతం
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 54 శాతం
ప్రస్తుత బీడు కాకుండా ఇతర బీడు భూములు చాలావరకు నాణ్యత లేనివి, సాగు ఖర్చు ఎక్కువ; అందుకే వాటిని రెండు–మూడేళ్లకు ఒకటి రెండుసార్లు సాగు చేస్తారు. వాటిని NSAలో కలిపితే నివేదిత విస్తీర్ణంలో NSA సుమారు 54%. 33% అటవీ లక్ష్యం, 80% పంజాబ్, హరియాణా విషయం.
భారతదేశంలో అటవీ విస్తీర్ణం గురించి సరైన ప్రకటన ఏది?
A. జాతీయ అటవీ విధానం సూచించిన 33 శాతాన్ని మించింది
B. జాతీయ అటవీ విధానం (1952) సూచించిన 33 శాతం కంటే చాలా తక్కువగా ఉంది
C. జాతీయ అటవీ విధానం 1988లో తొలిసారి 33 శాతం సూచించింది
D. అడవుల అంచుల్లో నివసించేవారి జీవనోపాధికి సంబంధం లేదు
Answer & explanation
Correct: B — జాతీయ అటవీ విధానం (1952) సూచించిన 33 శాతం కంటే చాలా తక్కువగా ఉంది
పుస్తకం ప్రకారం పర్యావరణ సమతుల్యతకు అవసరమని 1952 జాతీయ అటవీ విధానం 33% లక్ష్యంగా పెట్టగా, వాస్తవ అటవీ విస్తీర్ణం దానికంటే చాలా తక్కువ. అడవుల అంచుల్లో నివసించే లక్షలాది మంది జీవనోపాధి అడవులపైనే ఆధారపడి ఉంది.