జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ జీవనాడులు (Lifelines of National Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ జీవనాడులు (Lifelines of National Economy) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
రవాణా, సమాచార వ్యవస్థ, వాణిజ్యం – ఈ మూడింటి సంబంధం గురించి పుస్తకం ఏమని చెబుతుంది?
A. ఒకదానికొకటి పూరకాలు (Complementary)
B. ఒకదానికొకటి పోటీ పడతాయి
C. పరస్పరం సంబంధం లేనివి
D. వాణిజ్యం మాత్రమే మిగతా రెండింటిపై ఆధారపడుతుంది
Answer & explanation
Correct: A — ఒకదానికొకటి పూరకాలు (Complementary)
పుస్తకం ప్రకారం రవాణా, సమాచార వ్యవస్థ, వాణిజ్యం పరస్పరం పూరకాలు: అభివృద్ధి చెందిన సమాచార వ్యవస్థ ఉంటేనే రవాణా, వాణిజ్యం సమర్థంగా నడుస్తాయి. అవి పోటీదారులు కావు, స్వతంత్రమూ కావు; మూడూ కలిసి ఆర్థిక వ్యవస్థను నడిపిస్తాయి.
భూమిపై ఏ మూడు రంగాల ఆధారంగా రవాణాను వర్గీకరిస్తారు?
A. భూమి, అగ్ని, నీరు
B. భూమి, నీరు, గాలి
C. పర్వతం, ఎడారి, సముద్రం
D. ఉత్తరం, దక్షిణం, తూర్పు
Answer & explanation
Correct: B — భూమి, నీరు, గాలి
వస్తువుల కదలిక భూమి, నీరు, గాలి అనే మూడు ముఖ్య రంగాల మీద జరుగుతుంది కాబట్టి రవాణాను భూ రవాణా, జల రవాణా, వాయు రవాణాగా విభజిస్తారు. మిగతా ఎంపికలు రవాణా వర్గీకరణకు ప్రమాణాలు కావు.
ఒక దేశ అభివృద్ధి వేగం ఏ రెండు అంశాలపై ఆధారపడుతుందని పుస్తకం చెబుతుంది?
A. జనాభా పెరుగుదల, నగరీకరణ
B. ఎగుమతులు, విదేశీ రుణాలు
C. వస్తు సేవల ఉత్పత్తి, వాటిని ఒక చోటి నుంచి మరొక చోటికి తరలించడం
D. వర్షపాతం, నేలల రకాలు
Answer & explanation
Correct: C — వస్తు సేవల ఉత్పత్తి, వాటిని ఒక చోటి నుంచి మరొక చోటికి తరలించడం
అభివృద్ధి వేగం ఉత్పత్తి అయిన వస్తు సేవలతో పాటు, వాటిని సరఫరా ప్రాంతం నుంచి డిమాండ్ ప్రాంతానికి చేర్చే కదలికపై కూడా ఆధారపడుతుంది. అందుకే సమర్థ రవాణా వేగవంతమైన అభివృద్ధికి ముందు షరతు అవుతుంది.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. వస్తువులు సరఫరా ప్రాంతం నుంచి డిమాండ్ ప్రాంతానికి వాటంతట అవే చేరతాయి.
2. సమర్థ రవాణా వేగవంతమైన అభివృద్ధికి ముందు షరతు (Prerequisite).
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవి
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి కావు
D. 2 మాత్రమే సరైనది
Answer & explanation
Correct: D — 2 మాత్రమే సరైనది
మొదటి ప్రవచనం తప్పు: వస్తువులు వాటంతట అవి కదలవు, వాటిని తరలించడానికి రవాణా, వ్యాపారులు అవసరం. రెండవ ప్రవచనం పుస్తకం చెప్పిన విషయమే, అంటే సమర్థ రవాణా లేకుండా వేగవంతమైన అభివృద్ధి సాధ్యం కాదు.
భారతదేశ సామాజిక–ఆర్థిక ప్రగతికి తోడ్పడుతున్నవిగా పుస్తకం పేర్కొన్న వాటిలో లేనిది ఏది?
A. రైళ్లు, విమానాలు
B. పంచవర్ష ప్రణాళికా సంఘం
C. వార్తాపత్రికలు, రేడియో, టెలివిజన్
D. సినిమా, ఇంటర్నెట్
Answer & explanation
Correct: B — పంచవర్ష ప్రణాళికా సంఘం
పుస్తకం రైళ్లు, విమానాలు, జలమార్గాలు, వార్తాపత్రికలు, రేడియో, టెలివిజన్, సినిమా, ఇంటర్నెట్ వంటి వాటిని ప్రస్తావిస్తుంది. పంచవర్ష ప్రణాళికా సంఘం ఒక ప్రణాళికా సంస్థ; ఈ సందర్భంలో రవాణా, సమాచార సాధనంగా చెప్పలేదు.
రోడ్డు నెట్‌వర్క్ పరంగా ప్రపంచంలో భారతదేశం స్థానం ఏది?
A. మొదటిది
B. మూడవది
C. రెండవ అతిపెద్దది
D. ఐదవది
Answer & explanation
Correct: C — రెండవ అతిపెద్దది
పుస్తకం ప్రకారం భారతదేశం ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద రోడ్డు నెట్‌వర్క్ కలిగి ఉంది; మొత్తం పొడవు సుమారు 62.16 లక్షల కి.మీ. (2020–21). మొదటి, మూడవ, ఐదవ స్థానాలుగా చెప్పలేదు.
పుస్తకం భారతదేశ రోడ్ల మొత్తం పొడవును 2020–21లో సుమారు 62.16 లక్షల కి.మీ.గా ఇచ్చింది. ఇది రైలు మార్గం (67,956 కి.మీ.) కంటే చాలా రెట్లు ఎక్కువ; ఇతర సంఖ్యలు పుస్తకంలో లేవు.
రైలు మార్గాలతో పోలిస్తే రోడ్డు రవాణా ప్రాధాన్యం పెరగడానికి కారణం కానిది ఏది?
A. భారీ సరుకును అతి దూర ప్రాంతాలకు చౌకగా చేరవేయడం
B. రోడ్ల నిర్మాణ వ్యయం తక్కువ
C. ఇంటింటికీ సేవ అందించడం
D. ఎక్కువ వాలున్న పర్వతాలను దాటగలగడం
Answer & explanation
Correct: A — భారీ సరుకును అతి దూర ప్రాంతాలకు చౌకగా చేరవేయడం
పుస్తకం చెప్పిన కారణాలు: తక్కువ నిర్మాణ వ్యయం, కష్టమైన భూభాగం, ఎక్కువ వాలు, చిన్న దూరాలకు చౌక, ఇంటింటికీ సేవ, ఫీడర్ పాత్ర. భారీ సరుకును అతి దూరానికి చౌకగా తరలించడం రోడ్ల బలం కాదు; అది రైలు, జల రవాణాల ప్రత్యేకత.
ప్రకటన (A): హిమాలయాల వంటి పర్వత ప్రాంతాల్లో రైలు కంటే రోడ్లు ఎక్కువ అనుకూలం.
కారణం (R): రోడ్లు ఎక్కువ వాలు ఉన్న ప్రాంతాలను దాటగలవు, ఎగుడుదిగుడు భూభాగంలో కూడా నిర్మించవచ్చు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది Aకి వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకి సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది Aకి సరైన వివరణ
పుస్తకం ప్రకారం రోడ్లు ఎక్కువ వాలులను, విచ్ఛిన్న భూభాగాలను దాటగలవు, అందువల్లే హిమాలయాల వంటి పర్వతాల మీదుగా వెళ్లగలవు. అంటే కారణం ప్రకటనను నేరుగా వివరిస్తుంది; రెండూ సరైనవి.
స్వర్ణ చతుర్భుజి (Golden Quadrilateral) సూపర్ హైవేలు కలిపే నగరాల సమూహం ఏది?
A. ఢిల్లీ–జైపూర్–అహ్మదాబాద్–ముంబై
B. కోల్‌కతా–పట్నా–లక్నో–ఢిల్లీ
C. చెన్నై–బెంగళూరు–హైదరాబాద్–ముంబై
D. ఢిల్లీ–కోల్‌కతా–చెన్నై–ముంబై
Answer & explanation
Correct: D — ఢిల్లీ–కోల్‌కతా–చెన్నై–ముంబై
స్వర్ణ చతుర్భుజి ప్రాజెక్టు ఢిల్లీ, కోల్‌కతా, చెన్నై, ముంబై అనే నాలుగు మహానగరాలను ఆరు వరుసల సూపర్ హైవేలతో కలుపుతుంది; ఉద్దేశం మహానగరాల మధ్య సమయం, దూరం తగ్గించడం.