భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
ప్రకృతి వనరులను నేరుగా ఉపయోగించి వస్తువులను ఉత్పత్తి చేసే కార్యకలాపాలు ఏ రంగానికి చెందుతాయి?
A. ప్రాథమిక రంగం
B. ద్వితీయ రంగం
C. తృతీయ రంగం
D. ప్రైవేటు రంగం
Answer & explanation
Correct: A — ప్రాథమిక రంగం
పత్తి సాగు, పాడి, చేపల వేట, గనుల తవ్వకం వంటి పనులు ప్రకృతి వనరులపై నేరుగా ఆధారపడతాయి, అందుకే అవి ప్రాథమిక రంగం. ద్వితీయ రంగంలో సహజ ఉత్పత్తులను తయారీ ద్వారా మారుస్తారు; తృతీయ రంగం సేవలు ఇస్తుంది; ప్రైవేటు రంగం యాజమాన్యం ఆధారిత వర్గీకరణ.
సహజ ఉత్పత్తులను తయారీ పద్ధతుల ద్వారా మార్చే ఈ రంగం క్రమంగా పరిశ్రమల అభివృద్ధితో ముడిపడినందున పారిశ్రామిక రంగం అంటారు. సేవా రంగం తృతీయ రంగానికి, వ్యవసాయ రంగం ప్రాథమిక రంగానికి పేర్లు; అవ్యవస్థీకృతం ఉపాధి పరిస్థితుల వర్గీకరణ.
తృతీయ రంగ కార్యకలాపాలు రవాణా, బ్యాంకింగ్, వాణిజ్యం, బోధన వంటి వస్తువుల రూపం లేని సేవలను సృష్టిస్తాయి, అందుకే దీనిని సేవా రంగం అంటారు. పారిశ్రామికం ద్వితీయ రంగం పేరు, వ్యవసాయ రంగం ప్రాథమిక రంగం పేరు; ప్రభుత్వ రంగం యాజమాన్య ఆధారిత విభజన.
బ్యాంకింగ్ ద్వారా రుణాలు ఇచ్చి ఉత్పత్తి, వాణిజ్యానికి ఆసరా కల్పిస్తారు; అది వస్తువును తయారు చేయదు, సేవ ఇస్తుంది. పత్తి సాగు, చేపల వేట ప్రకృతి నుంచి నేరుగా ఉత్పత్తి (ప్రాథమికం); చక్కెర తయారీ ఫ్యాక్టరీ ప్రక్రియ (ద్వితీయం).
రైతులు తమ చెరకును ఒక చక్కెర మిల్లుకు అమ్మడానికి నిరాకరిస్తే ఏం జరుగుతుంది?
A. మిల్లు మూతపడాల్సి వస్తుంది
B. చక్కెర ధర తగ్గుతుంది కానీ మిల్లు నడుస్తుంది
C. తృతీయ రంగం ఆగిపోతుంది
D. రైతులకు ప్రభుత్వం నిరుద్యోగ భృతి ఇస్తుంది
Answer & explanation
Correct: A — మిల్లు మూతపడాల్సి వస్తుంది
చక్కెర మిల్లుకు ముడిసరుకు చెరకు రైతుల నుంచే వస్తుంది; అది లేకపోతే ఉత్పత్తి ఆగి మిల్లు మూతపడుతుంది. ఇది ద్వితీయ రంగం ప్రాథమిక రంగంపై ఆధారపడటానికి ఉదాహరణ. మిగతా ఫలితాలు పుస్తకంలో చెప్పిన ఫలితాలు కావు.
B. ఒక సంవత్సరంలో ఒక దేశంలో ఉత్పత్తి అయిన అన్ని తుది వస్తు సేవల విలువ
C. ప్రభుత్వం వసూలు చేసే మొత్తం పన్నులు
D. ఒక దేశ ప్రజలందరి సగటు ఆదాయం
Answer & explanation
Correct: B — ఒక సంవత్సరంలో ఒక దేశంలో ఉత్పత్తి అయిన అన్ని తుది వస్తు సేవల విలువ
GDP (స్థూల దేశీయోత్పత్తి) అంటే ఒక నిర్దిష్ట సంవత్సరంలో దేశం లోపల ఉత్పత్తి అయిన అన్ని తుది వస్తు సేవల విలువ; ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిమాణాన్ని చూపుతుంది. వస్తువుల సంఖ్యను కాకుండా విలువను లెక్కిస్తారు; పన్నులు, సగటు ఆదాయం GDP నిర్వచనం కాదు.
GDP లెక్కించేటప్పుడు ఏ వస్తు సేవలను మాత్రమే చేర్చాలి?
A. మధ్యంతర వస్తువులు మాత్రమే
B. అమ్ముడైన ప్రతి వస్తువు
C. తుది వస్తు సేవలు
D. గత ఐదేళ్లలో ఉత్పత్తి అయినవన్నీ
Answer & explanation
Correct: C — తుది వస్తు సేవలు
తుది వస్తు సేవలను మాత్రమే లెక్కిస్తే మధ్యంతర వస్తువుల విలువ అందులోనే ఇమిడి ఉంటుంది. అమ్ముడైన ప్రతిదాన్నీ కలిపితే అదే విలువ పదేపదే లెక్కలోకి వస్తుంది. GDP ఒక సంవత్సరం ఉత్పత్తికి సంబంధించినది, గత ఐదేళ్లది కాదు.
భారతదేశంలో 2013–14 నాటికి అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసిన రంగం ఏది?
A. ప్రాథమిక రంగం
B. ద్వితీయ రంగం
C. వ్యవసాయ రంగం
D. తృతీయ రంగం
Answer & explanation
Correct: D — తృతీయ రంగం
నలభై ఏళ్లలో (1973–74 నుంచి 2013–14 వరకు) మూడు రంగాల ఉత్పత్తి పెరిగినా అత్యధికంగా పెరిగింది తృతీయ రంగం, అందుకే అది ప్రాథమిక రంగాన్ని అధిగమించి అతిపెద్ద ఉత్పత్తి రంగమైంది. వ్యవసాయ రంగం ప్రాథమిక రంగంలో భాగమే.
భారతదేశంలో ఉపాధి కల్పనలో ఇప్పటికీ అతిపెద్ద రంగం ఏది?
A. ప్రాథమిక రంగం
B. తృతీయ రంగం
C. ద్వితీయ రంగం
D. ప్రైవేటు రంగం
Answer & explanation
Correct: A — ప్రాథమిక రంగం
GDPలో వాటా మారినా ఉపాధిలో అదే స్థాయి మార్పు రాలేదు; ద్వితీయ, తృతీయ రంగాల్లో తగినన్ని ఉద్యోగాలు సృష్టి కాకపోవడం వల్ల సగానికి పైగా కార్మికులు ఇప్పటికీ ప్రాథమిక రంగంలోనే పనిచేస్తున్నారు. ప్రైవేటు రంగం యాజమాన్య వర్గీకరణ.
B. ప్రజలు తమ సామర్థ్యం కన్నా తక్కువ పని చేస్తూ ఉండటం
C. ప్రజలు సోమరితనంతో పని చేయడం
D. పని చేసినా వేతనం చెల్లించకపోవడం
Answer & explanation
Correct: B — ప్రజలు తమ సామర్థ్యం కన్నా తక్కువ పని చేస్తూ ఉండటం
అల్ప ఉపాధిలో అందరూ పని చేస్తున్నట్లు కనిపించినా, శ్రమ విభజించబడి ప్రతి ఒక్కరూ తమ సామర్థ్యం కన్నా తక్కువ పని చేయాల్సి వస్తుంది. ఇది సోమరితనం లేదా పని పట్ల అయిష్టం వల్ల కాదు; అవకాశాలు లేకపోవడం వల్ల వచ్చే పరిస్థితి.