ఆదాయం, ఇతర ప్రమాణాలు – హర్యానా, కేరళ, బిహార్ (Income and Other Criteria)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఆదాయం, ఇతర ప్రమాణాలు – హర్యానా, కేరళ, బిహార్ (Income and Other Criteria) in అభివృద్ధి (Development). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
శిశు మరణాల రేటు (IMR) అంటే ఏమిటి?
A. ఒక ఏడాదిలో పుట్టిన 1,000 సజీవ శిశువుల్లో ఏడాది వయసులోపు చనిపోయేవారి సంఖ్య
B. ఒక ఏడాదిలో 10 ఏళ్లలోపు చనిపోయే పిల్లల సంఖ్య
C. ఒక ఏడాదిలో పుట్టిన పిల్లల మొత్తం సంఖ్య
D. దేశంలో చనిపోయే మొత్తం ప్రజల సంఖ్య
Answer & explanation
Correct: A — ఒక ఏడాదిలో పుట్టిన 1,000 సజీవ శిశువుల్లో ఏడాది వయసులోపు చనిపోయేవారి సంఖ్య
పట్టిక 1.4 వివరణ ప్రకారం IMR అనేది ఆ సంవత్సరంలో పుట్టిన ప్రతి 1,000 సజీవ శిశువుల్లో ఏడాది కంటే ముందే మరణించే వారి సంఖ్య. ఇది మొత్తం మరణాల సంఖ్య కాదు, శిశువుల మరణ నిష్పత్తి.
హర్యానా, కేరళ, బిహార్ లలో (2018–19) తలసరి ఆదాయం అత్యధికంగా ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?
A. కేరళ
B. హర్యానా
C. బిహార్
D. మూడింటికీ సమానం
Answer & explanation
Correct: B — హర్యానా
పట్టిక 1.3 ప్రకారం హర్యానా తలసరి ఆదాయం ₹2,36,147, కేరళ ₹2,04,105, బిహార్ ₹40,982. కాబట్టి ఆదాయం ప్రమాణంగా తీసుకుంటే హర్యానా అగ్రస్థానంలో, బిహార్ అట్టడుగున ఉన్నాయి.
పాఠం ప్రకారం అక్షరాస్యత రేటు (Literacy Rate) దేనిని కొలుస్తుంది?
A. మొత్తం జనాభాలో బడికి వెళ్లేవారి నిష్పత్తిని
B. 14–15 ఏళ్ల పిల్లల్లో బడికి వెళ్లేవారి శాతాన్ని
C. 7 ఏళ్లు, ఆపై వయసు జనాభాలో అక్షరాస్యుల నిష్పత్తిని
D. 18 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో డిగ్రీ ఉన్నవారిని
Answer & explanation
Correct: C — 7 ఏళ్లు, ఆపై వయసు జనాభాలో అక్షరాస్యుల నిష్పత్తిని
పట్టిక 1.4 వివరణలో అక్షరాస్యత రేటు 7 ఏళ్లు, ఆ పైబడిన వయసు జనాభాలో అక్షరాస్యుల నిష్పత్తి. 14–15 ఏళ్ల పిల్లల్లో బడికి వెళ్లేవారి శాతం నికర హాజరు నిష్పత్తి (Net Attendance Ratio) అనే వేరే సూచిక.
D. ఆదాయంలో హర్యానా ముందున్నా, IMR, అక్షరాస్యత, హాజరులో కేరళ ముందుంది
Answer & explanation
Correct: D — ఆదాయంలో హర్యానా ముందున్నా, IMR, అక్షరాస్యత, హాజరులో కేరళ ముందుంది
హర్యానా తలసరి ఆదాయం (2,36,147) కేరళ (2,04,105) కంటే ఎక్కువ. అయినా కేరళలో IMR 7 (హర్యానా 30), అక్షరాస్యత 94% (82%), హాజరు 83 (61) – అన్నీ మెరుగ్గా ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆదాయం ఒక్కటే అభివృద్ధిని చూపదు.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. బిహార్‌లో 14–15 ఏళ్ల పిల్లల నికర హాజరు నిష్పత్తి 43; అంటే సుమారు సగం మంది 8వ తరగతి తర్వాత బడిలో లేరు.
2. హర్యానా శిశు మరణాల రేటు (30) కేరళ (7) కంటే తక్కువ.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవే
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
బిహార్ హాజరు 43 కాబట్టి దాదాపు సగం మంది పిల్లలు 8వ తరగతి దాటి బడిలో లేరు – ప్రకటన 1 సరైనది. IMR లో హర్యానా 30, కేరళ 7; హర్యానా విలువ ఎక్కువ కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
హర్యానా తలసరి ఆదాయంలో మాత్రమే కేరళ కంటే ముందుంది. అక్షరాస్యత 82 vs 94, హాజరు 61 vs 83, IMR 30 vs 7 అన్నింటిలో కేరళదే మెరుగైన స్థానం. ఇది ఆదాయం అభివృద్ధికి సంపూర్ణ సూచిక కాదని చూపుతుంది.