వినియోగదారుల హక్కులు (Consumer Rights) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for వినియోగదారుల హక్కులు (Consumer Rights) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం కమిషన్లు, వాటి క్లెయిమ్ పరిమితుల సరైన జత ఏది?
A. జిల్లా కమిషన్ – ₹10 కోట్ల వరకు; రాష్ట్ర కమిషన్ – ₹1 కోటి వరకు; జాతీయ కమిషన్ – ₹10 కోట్లకు పైన
B. జిల్లా కమిషన్ – ₹1 కోటి నుంచి ₹10 కోట్లు; రాష్ట్ర కమిషన్ – ₹1 కోటి వరకు; జాతీయ కమిషన్ – ₹10 కోట్లకు పైన
C. జిల్లా కమిషన్ – ₹1 కోటి వరకు; రాష్ట్ర కమిషన్ – ₹1 కోటి నుంచి ₹10 కోట్లు; జాతీయ కమిషన్ – ₹10 కోట్లకు పైన
D. జిల్లా కమిషన్ – ₹10 కోట్లకు పైన; రాష్ట్ర కమిషన్ – ₹1 కోటి వరకు; జాతీయ కమిషన్ – ₹1 కోటి నుంచి ₹10 కోట్లు
Answer & explanation
Correct: C — జిల్లా కమిషన్ – ₹1 కోటి వరకు; రాష్ట్ర కమిషన్ – ₹1 కోటి నుంచి ₹10 కోట్లు; జాతీయ కమిషన్ – ₹10 కోట్లకు పైన
అంచె కింది నుంచి పైకి వెళ్లేకొద్దీ క్లెయిమ్ విలువ పెరుగుతుంది: జిల్లా ₹1 కోటి వరకు, రాష్ట్ర ₹1–10 కోట్లు, జాతీయ ₹10 కోట్లకు పైన (పుస్తక పరిమితులు). మిగతా ఎంపికల్లో కింది అంచెకు ఎక్కువ విలువ కేటాయించడం తప్పు.
వినియోగదారుల పరిరక్షణ చట్టం 2019 కింద 2021 నియమాల ప్రకారం రాష్ట్ర కమిషన్ ఎంత క్లెయిమ్ విలువ ఉన్న కేసులను విచారిస్తుంది?
A. ₹1 కోటి నుంచి ₹10 కోట్ల వరకు
B. ₹50 లక్షల వరకు
C. ₹2 కోట్లకు పైన
D. ₹50 లక్షల నుంచి ₹2 కోట్ల వరకు
Answer & explanation
Correct: D — ₹50 లక్షల నుంచి ₹2 కోట్ల వరకు
ప్రస్తుత నియమాల ప్రకారం జిల్లా కమిషన్ ₹50 లక్షల వరకు, రాష్ట్ర కమిషన్ ₹50 లక్షల నుంచి ₹2 కోట్లు, జాతీయ కమిషన్ ₹2 కోట్లకు పైన విచారిస్తాయి. ₹1–10 కోట్ల పరిమితి పాఠ్యపుస్తకంలోని పాత సమాచారం.
వినియోగదారుల పరిరక్షణ మండలికీ, వినియోగదారుల వివాదాల పరిష్కార కమిషన్కూ మధ్య సరైన తేడా ఏది?
A. మండలి మార్గనిర్దేశం చేసి ప్రాతినిధ్యం వహించే స్వచ్ఛంద సంస్థ; కమిషన్ కేసును విచారించి తీర్పు చెప్పే అర్ధ-న్యాయ సంస్థ
B. మండలి కేసులపై తీర్పు చెబుతుంది; కమిషన్ స్వచ్ఛంద సంస్థ
C. రెండూ ఒకే విధమైన తీర్పులు ఇచ్చే సంస్థలు
D. మండలి ప్రైవేటు కంపెనీల సంఘం; కమిషన్ దాని శాఖ
Answer & explanation
Correct: A — మండలి మార్గనిర్దేశం చేసి ప్రాతినిధ్యం వహించే స్వచ్ఛంద సంస్థ; కమిషన్ కేసును విచారించి తీర్పు చెప్పే అర్ధ-న్యాయ సంస్థ
మండలులు స్వచ్ఛందంగా పనిచేసి కేసులు ఎలా వేయాలో సలహా ఇస్తాయి, అవసరమైతే కమిషన్లో వినియోగదారుల తరఫున ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. తీర్పు ఇచ్చే అధికారం మాత్రం జిల్లా, రాష్ట్ర, జాతీయ కమిషన్లకు ఉంటుంది.
గుర్తులు, అవి సూచించే వస్తువులు/సంస్థల సరైన జత ఏది?
A. Agmark – ఆభరణాలు; Hallmark – వంటనూనెలు, ధాన్యాలు; ISI – ప్రమాణాల సంస్థ (BIS) గుర్తు
B. Agmark – వంటనూనెలు, ధాన్యాలు; Hallmark – ఆభరణాలు; ISI – ప్రమాణాల సంస్థ (BIS) గుర్తు
C. Agmark – ప్రమాణాల సంస్థ గుర్తు; Hallmark – ధాన్యాలు; ISI – ఆభరణాలు
D. Agmark – సిమెంట్; Hallmark – తాగునీరు; ISI – ఆభరణాలు
Answer & explanation
Correct: B — Agmark – వంటనూనెలు, ధాన్యాలు; Hallmark – ఆభరణాలు; ISI – ప్రమాణాల సంస్థ (BIS) గుర్తు
Agmark వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల (వంటనూనె, ధాన్యాలు) ధృవీకరణ, Hallmark ఆభరణాల ప్రమాణీకరణ, ISI భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ ఇచ్చే గుర్తు. మిగతా వరుసల్లో ఈ గుర్తులు తప్పు వస్తువులతో కలిపారు.
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ఈ క్రింది వాటిలో ధృవీకరణ తప్పనిసరి అని పేర్కొన్న జాబితాలో లేనిది ఏది?
A. LPG సిలిండర్లు
B. సిమెంట్
C. అలంకరణ కోసం వాడే క్యాలెండర్లు
D. ప్యాకేజ్డ్ తాగునీరు
Answer & explanation
Correct: C — అలంకరణ కోసం వాడే క్యాలెండర్లు
ఆరోగ్యం, భద్రతపై ప్రభావం చూపే లేదా భారీగా వాడే ఉత్పత్తులకే ధృవీకరణ తప్పనిసరి: LPG సిలిండర్లు, సిమెంట్, ప్యాకేజ్డ్ తాగునీరు, ఆహార రంగులు-సంకలనాలు. అలంకరణ క్యాలెండర్లు ఈ జాబితాలో లేవు.
ఒక ప్రాంతంలో ఒకే కేబుల్ ఆపరేటర్ ఉండి, సేవ నచ్చకపోయినా మరొకరికి మారలేని పరిస్థితిలో ఏ హక్కు దెబ్బతింటుంది?
A. భద్రత హక్కు
B. ప్రాతినిధ్య హక్కు
C. వినియోగదారుల విద్య హక్కు
D. ఎంపిక హక్కు
Answer & explanation
Correct: D — ఎంపిక హక్కు
మరొక సేవాదాతకు మారే వీలే లేకపోతే సేవను కొనసాగించాలో వద్దో నిర్ణయించే స్వేచ్ఛ పోతుంది, ఇది ఎంపిక హక్కు లోపం. ప్రాణహాని లేదు కాబట్టి భద్రత కాదు; కమిషన్లో వాదన గురించి కూడా కాదు.
ప్రభుత్వం పోస్టర్లు, టెలివిజన్ ప్రకటనల ద్వారా చట్టపరమైన ప్రక్రియ గురించి ప్రజలకు సమాచారం ఇవ్వడం ఏ హక్కును బలపరుస్తుంది?
A. వినియోగదారుల విద్య హక్కు
B. భద్రత హక్కు
C. ఎంపిక హక్కు
D. ప్రాతినిధ్య హక్కు
Answer & explanation
Correct: A — వినియోగదారుల విద్య హక్కు
హక్కులు, చట్టపరమైన ప్రక్రియ గురించి జ్ఞానం, అవగాహన కల్పించడమే వినియోగదారుల విద్య హక్కు ఉద్దేశం; వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖలు పోస్టర్లు, టీవీ ప్రకటనలను ఇందుకే వాడతాయి. ఇవి భద్రత, ఎంపిక, ప్రాతినిధ్యాలను నేరుగా అందించవు.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. దేశంలో 2000కు పైగా వినియోగదారుల బృందాలు ఉన్నాయి.
2. ఆ బృందాలన్నీ బాగా వ్యవస్థీకృతమై గుర్తింపు పొందాయి.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే సరైనది
పుస్తకం ప్రకారం 2000కు పైగా బృందాలుండగా, బాగా వ్యవస్థీకృతమై గుర్తింపు పొందినవి 50–60 మాత్రమే. కాబట్టి ప్రకటన 1 సరైనది, "అన్నీ బాగా వ్యవస్థీకృతం" అనే ప్రకటన 2 తప్పు.
వినియోగదారుల పరిష్కార ప్రక్రియలో ఎదురయ్యే సవాలు కానిది ఏది?
A. ప్రక్రియ క్లిష్టంగా, ఖరీదుగా ఉండటం
B. తరచుగా న్యాయవాదులను నియమించుకోవాల్సి రావడం
C. ప్రతి కొనుగోలుకూ రశీదు (క్యాష్ మెమో) తప్పనిసరిగా దొరకడం
D. విచారణలకు ఎక్కువ సమయం పట్టడం
Answer & explanation
Correct: C — ప్రతి కొనుగోలుకూ రశీదు (క్యాష్ మెమో) తప్పనిసరిగా దొరకడం
పుస్తకం ప్రకారం చాలా కొనుగోళ్లకు క్యాష్ మెమో ఇవ్వరు, అందుకే సాక్ష్యం కష్టం; ప్రక్రియ క్లిష్టం, ఖరీదు, సమయం పట్టేది, న్యాయవాదుల అవసరం కూడా సవాళ్లే. రశీదు తప్పనిసరిగా దొరకడం సవాలు కాదు, పరిష్కారమే.
A. Consumers International – ప్రమాణాలు రూపొందించే సంస్థ; భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ – వినియోగదారుల సంస్థల ప్రపంచ స్థాయి సంస్థ; ఆహార బలవర్ధనం – ప్రధాన ఆహారాల్లో ముఖ్య పోషకాల చేర్పు
B. Consumers International – ప్రధాన ఆహారాల్లో ముఖ్య పోషకాల చేర్పు; భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ – ప్రమాణాలు రూపొందించే సంస్థ; ఆహార బలవర్ధనం – వినియోగదారుల సంస్థల ప్రపంచ స్థాయి సంస్థ
C. Consumers International – జిల్లా స్థాయి వినియోగదారుల కమిషన్; భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ – ఆభరణాల గుర్తు మాత్రమే; ఆహార బలవర్ధనం – ఆహార కల్తీ
D. Consumers International – వినియోగదారుల సంస్థల ప్రపంచ స్థాయి సంస్థ; భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ – ప్రమాణాలు రూపొందించే సంస్థ; ఆహార బలవర్ధనం – ప్రధాన ఆహారాల్లో ముఖ్య పోషకాల చేర్పు
Answer & explanation
Correct: D — Consumers International – వినియోగదారుల సంస్థల ప్రపంచ స్థాయి సంస్థ; భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ – ప్రమాణాలు రూపొందించే సంస్థ; ఆహార బలవర్ధనం – ప్రధాన ఆహారాల్లో ముఖ్య పోషకాల చేర్పు
Consumers International వినియోగదారుల సంస్థల ప్రపంచ స్థాయి గొడుగు సంస్థ; భారతీయ ప్రమాణాల సంస్థ వస్తు-సేవలకు ప్రమాణాలు రూపొందిస్తుంది; ఆహార బలవర్ధనం అంటే ప్రధాన ఆహారాల్లో ముఖ్య పోషకాలు చేర్చడం. ఇతర ఎంపికల్లో ఈ మూడింటి అర్థాలు తారుమారయ్యాయి.