విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
అయస్కాంత క్షేత్ర రేఖల గురించి క్రింది వాటిలో సరికానిది ఏది?
A. రేఖలు ఒకదాన్నొకటి ఖండించవచ్చు
B. రేఖలు దగ్గరగా ఉన్నచోట క్షేత్రం ఎక్కువ
C. అయస్కాంతం లోపల రేఖలు దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి ఉంటాయి
D. రేఖలు సంవృత వక్రాలు
Answer & explanation
Correct: A — రేఖలు ఒకదాన్నొకటి ఖండించవచ్చు
క్షేత్ర రేఖలు ఎప్పుడూ ఖండించుకోవు, ఎందుకంటే ఖండన బిందువు వద్ద సూచీ రెండు దిశలు చూపాల్సి వస్తుంది. మిగతా మూడు ప్రవచనాలు సరైనవి: దగ్గరగా ఉంటే బలం ఎక్కువ, లోపల దక్షిణం→ఉత్తరం, రేఖలు సంవృత వక్రాలు.
క్రింది వాటిలో దండాయస్కాంతం క్షేత్ర రేఖల విషయంలో తప్పు ప్రవచనం ఏది?
1. క్షేత్ర రేఖ అంటే స్వేచ్ఛా ఉత్తర ధ్రువం కదిలే మార్గం.
2. క్షేత్ర దిశ = ఆ బిందువు వద్ద దిక్సూచి ఉత్తర ధ్రువం చూపే దిశ.
3. రేఖలు ధ్రువాల వద్ద చాలా దూరంగా విడిపోతాయి.
A. ప్రవచనం 1 మాత్రమే తప్పు
B. ప్రవచనం 3 మాత్రమే తప్పు
C. ప్రవచనం 2 మాత్రమే తప్పు
D. అన్నీ సరైనవే
Answer & explanation
Correct: B — ప్రవచనం 3 మాత్రమే తప్పు
ధ్రువాల వద్ద రేఖలు దగ్గరగా గుంపుగా ఉంటాయి, అందుకే అక్కడ క్షేత్రం బలం ఎక్కువ; దూరంగా విడిపోవడం తప్పు. ప్రవచనాలు 1, 2 పుస్తకంలోని నిర్వచనాలే, కాబట్టి సరైనవి.
ప్రవచనం (A): ప్రవాహం ఉన్న తీగ నుంచి దూరంగా వెళ్తే క్షేత్రం తగ్గుతుంది. కారణం (R): తీగ చుట్టూ క్షేత్ర రేఖలను సూచించే వృత్తాలు దూరంగా వెళ్లే కొద్దీ పెద్దవి అవుతాయి. సరైన సమాధానం?
A. (A), (R) రెండూ సరైనవి; కానీ (R) అనేది (A)కి వివరణ కాదు
B. (A) సరైనది, (R) తప్పు
C. (A), (R) రెండూ సరైనవి; (R) అనేది (A)కి సరైన వివరణ
D. (A) తప్పు, (R) సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — (A), (R) రెండూ సరైనవి; (R) అనేది (A)కి సరైన వివరణ
కృత్యం 12.5లో దిక్సూచిని తీగ నుంచి దూరం జరిపితే విక్షేపం తగ్గింది, అదే సమయంలో వృత్తాలు దూరమయ్యే కొద్దీ పెద్దవి అవుతాయి, అంటే క్షేత్ర రేఖలు విస్తరిస్తున్నాయి; ఈ విస్తరణే క్షేత్రం బలహీనపడటాన్ని సూచిస్తుంది. కాబట్టి (R), (A)ని వివరిస్తోంది.
ఒక నిలువు తీగలో ప్రవాహం పైకి ప్రవహిస్తోంది. పై నుంచి చూసే వ్యక్తికి దాని చుట్టూ క్షేత్ర దిశ ఎలా కనిపిస్తుంది?
A. సవ్యదిశ (Clockwise)
B. క్షేత్రం ఉండదు
C. తీగ వెంబడి పైకి
D. అపసవ్యదిశ (Anti-clockwise)
Answer & explanation
Correct: D — అపసవ్యదిశ (Anti-clockwise)
కుడిచేతి బొటనవేలిని పైకి ఉంచితే వంగిన వేళ్లు పై నుంచి చూసినప్పుడు అపసవ్యదిశలో తిరిగి ఉంటాయి; అదే క్షేత్ర దిశ. ప్రవాహం కిందికి ఉంటే సవ్యదిశ వస్తుంది. క్షేత్రం ఎల్లప్పుడూ తీగకు లంబ తలంలోనే ఉంటుంది, తీగ వెంబడి కాదు.
బల్లపై సమతలంగా ఉన్న వృత్తాకార లూప్‌లో పై నుంచి చూస్తే ప్రవాహం సవ్యదిశలో వెళ్తోంది. కుడిచేతి నియమం ప్రకారం క్షేత్ర దిశ?
A. లూప్ లోపల కిందికి (బల్ల లోపలికి), లూప్ బయట పైకి
B. లూప్ లోపల పైకి, బయట కిందికి
C. లూప్ లోపల, బయట రెండు చోట్ల పైకి
D. క్షేత్రం లూప్ తలానికి సమాంతరంగా
Answer & explanation
Correct: A — లూప్ లోపల కిందికి (బల్ల లోపలికి), లూప్ బయట పైకి
సవ్యదిశ ప్రవాహం ఉన్న లూప్‌కు కుడిచేతి నియమం వర్తింపజేస్తే వేళ్లు ప్రవాహ దిశలో తిరిగినప్పుడు బొటనవేలు కిందికి చూపుతుంది; అదే లూప్ లోపల క్షేత్ర దిశ. క్షేత్ర రేఖలు సంవృత వక్రాలు కాబట్టి లూప్ బయట అవి పైకి తిరిగి వస్తాయి.
ఒకే ప్రవాహంతో 20 చుట్టల కాయిల్‌ను, అదే పరిమాణంలో 5 చుట్టల కాయిల్‌తో పోలిస్తే కేంద్రం వద్ద క్షేత్రాల నిష్పత్తి (20 చుట్టలది : 5 చుట్టలది) ఎంత?
A. 1 : 4
B. 4 : 1
C. 2 : 1
D. 100 : 1
Answer & explanation
Correct: B — 4 : 1
కాయిల్ క్షేత్రం చుట్టల సంఖ్యకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది, ఎందుకంటే ప్రతి చుట్ట క్షేత్రం కలిసిపోతుంది. నిష్పత్తి = 20 : 5 = 4 : 1. 100 : 1 అనేది చుట్టలను గుణించినప్పుడు వచ్చే తప్పు విలువ; 1 : 4 తిరగబడ్డ నిష్పత్తి.
C. లోపలి క్షేత్ర రేఖలు వక్రంగా ఉండి చివరల వైపు సున్నా అవుతాయి
D. లోపల మెత్తని ఇనుము ఉంచితే అది అయస్కాంతమవుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — లోపలి క్షేత్ర రేఖలు వక్రంగా ఉండి చివరల వైపు సున్నా అవుతాయి
సోలనాయిడ్ లోపల రేఖలు సమాంతర సరళరేఖలు, క్షేత్రం ఏకరీతి; అవి వక్రంగా ఉండి సున్నా కావనే మాట తప్పు. మిగతా మూడు సరైనవి: ఒక చివర ఉత్తర ధ్రువం, లోపల ఇనుము ఉంచితే విద్యుదయస్కాంతం.
విద్యుదయస్కాంతాలను తయారు చేసేటప్పుడు కోర్‌గా మెత్తని ఇనుమును వాడటానికి పుస్తకం ప్రకారం ప్రధాన కారణం ఏది?
A. ఇనుము విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది
B. ఇనుము రాగి తీగను చల్లబరుస్తుంది
C. ఇనుము క్షేత్రాన్ని సున్నా చేస్తుంది
D. సోలనాయిడ్ బలమైన క్షేత్రం వల్ల ఇనుము అయస్కాంతంగా మారుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — సోలనాయిడ్ బలమైన క్షేత్రం వల్ల ఇనుము అయస్కాంతంగా మారుతుంది
పుస్తకం ప్రకారం సోలనాయిడ్ లోపలి బలమైన క్షేత్రం మెత్తని ఇనుము వంటి అయస్కాంత పదార్థాన్ని అయస్కాంతంగా మారుస్తుంది, ఆ మొత్తం విద్యుదయస్కాంతం అవుతుంది. ఇనుము విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయదు, తీగను చల్లబరచదు, క్షేత్రాన్ని రద్దు చేయదు.
కృత్యం 12.7లో కడ్డీ స్థానభ్రంశాన్ని పెంచడానికి ఏది సహాయపడుతుంది? 1. ప్రవాహం పెంచడం 2. బలమైన అయస్కాంతం వాడటం 3. కడ్డీ పొడవు పెంచడం
A. మూడూ
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — మూడూ
వాహకంపై బలం F = BIL: ప్రవాహం (I), క్షేత్రం (B), అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉన్న వాహకం పొడవు (L) అన్నింటికీ అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. కాబట్టి ప్రవాహం పెంచినా, బలమైన అయస్కాంతం వాడినా, కడ్డీ పొడవు పెంచినా స్థానభ్రంశం పెరుగుతుంది.
ప్రవాహ వాహకం అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు సమాంతరంగా ఉంటే దానిపై బలం ఎంత (సాధారణ నియమం ప్రకారం)?
A. గరిష్ఠం
B. సున్నా
C. సగం గరిష్ఠం
D. ప్రవాహానికి విలోమానుపాతం
Answer & explanation
Correct: B — సున్నా
బలం F = BIL sinθ ప్రకారం క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్నప్పుడు (θ = 90°) గరిష్ఠం, సమాంతరంగా ఉన్నప్పుడు (θ = 0°) సున్నా. పుస్తకం గరిష్ఠ స్థితిని చెబుతుంది; సమాంతర స్థితి దానికి వ్యతిరేకం, సున్నా అవుతుంది.