విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
గది వెనుక గోడకు వీపు ఆనించి కూర్చున్న వ్యక్తి వైపు నుంచి ముందు గోడ వైపు అడ్డంగా కదిలే ఎలక్ట్రాన్ పుంజం, వ్యక్తి కుడి వైపు విక్షేపం చెందింది. అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ?
A. పైకి
B. ఎడమ వైపు
C. కిందికి
D. ముందు గోడ వైపు
Answer & explanation
Correct: C — కిందికి
ఎలక్ట్రాన్ ముందుకు కదులుతుంటే సంప్రదాయ ప్రవాహ దిశ వెనుకకు. బలం కుడి వైపు, ప్రవాహం వెనుక వైపు కాబట్టి ఎడమచేతి నియమం ప్రకారం క్షేత్రం కిందికి ఉండాలి. క్షేత్రం పైకి ఉంటే విక్షేపం ఎడమ వైపు వస్తుంది; ముందు గోడ వైపు ఉంటే విక్షేపమే ఉండదు.
అయస్కాంత క్షేత్రంలో స్వేచ్ఛగా కదిలే ప్రోటాన్ యొక్క ఏ లక్షణాలు మారగలవు?
A. ద్రవ్యరాశి, వడి
B. ద్రవ్యరాశి, ద్రవ్యవేగం
C. వడి, ద్రవ్యరాశి, ఆవేశం
D. వేగం (Velocity), ద్రవ్యవేగం (Momentum)
Answer & explanation
Correct: D — వేగం (Velocity), ద్రవ్యవేగం (Momentum)
అయస్కాంత బలం చలన దిశకు లంబంగా పనిచేస్తుంది, కాబట్టి వడి మారదు కానీ దిశ మారుతుంది; అందువల్ల వేగం, ద్రవ్యవేగం (ఇవి దిశతో కూడిన రాశులు) మారతాయి. ద్రవ్యరాశి, ఆవేశం కణం స్వభావాలు, అవి మారవు.
క్షేత్రం పైకి, ప్రవాహం ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ఉన్న సరళ తీగపై అయస్కాంత బలం ఏ దిశలో ఉంటుంది? (తూర్పు, ఉత్తరం, పైకి దిశలను సాధారణ కార్టీజియన్ అక్షాలుగా తీసుకోండి)
A. పడమర
B. తూర్పు
C. ఉత్తరం
D. కిందికి
Answer & explanation
Correct: A — పడమర
బలం = ప్రవాహం × క్షేత్రం దిశ (ఎడమచేతి నియమంతో సమానం). ప్రవాహం దక్షిణం, క్షేత్రం పైకి అయితే వాటికి లంబంగా బలం తూర్పు–పడమర రేఖపై ఉంటుంది; దక్షిణం × పైకి గణించగా పడమర వస్తుంది. ఉత్తరం లేదా కిందికి రాదు, ఎందుకంటే బలం రెండు దిశలకు లంబం.
శరీర అయస్కాంత క్షేత్రం, MRI గురించి క్రింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. నరాల్లోని బలహీన అయాన్ ప్రవాహాలు కూడా అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఇస్తాయి.
2. శరీర క్షేత్రం భూమి క్షేత్రం కంటే చాలా రెట్లు ఎక్కువ.
ఏది సరైనది?
A. ప్రవచనం 2 మాత్రమే సరైనది
B. ప్రవచనం 1 మాత్రమే సరైనది
C. రెండూ సరైనవే
D. రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — ప్రవచనం 1 మాత్రమే సరైనది
విద్యుత్ ప్రవాహం ఎక్కడ ఉన్నా క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది కాబట్టి నరాల అయాన్ ప్రవాహాలూ క్షేత్రాన్ని పుట్టిస్తాయి. కానీ ఆ క్షేత్రం భూమి క్షేత్రంలో వందకోట్లో ఒక వంతు మాత్రమే, అందువల్ల ప్రవచనం 2 తప్పు.
క్రింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. లైవ్, న్యూట్రల్ తీగల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం 220 V.
2. ఎర్త్ తీగ భూమిలోని లోహపు ప్లేటుకు కలిపి ఉంటుంది.
ఏది సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. రెండూ సరైనవే
D. రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: C — రెండూ సరైనవే
పుస్తకం ప్రకారం లైవ్–న్యూట్రల్ మధ్య 220 V; ఎర్త్ తీగ ఇంటి దగ్గర భూమిలో లోతున పాతిన లోహపు ప్లేటుకు కలుపుతారు, అందుకే లోహపు శరీర ఉపకరణాల భద్రత సాధ్యం. కాబట్టి రెండు ప్రవచనాలు సరైనవి.
ప్రవచనం (A): గృహ ఉపకరణాలను సమాంతరంగా కలుపుతారు. కారణం (R): సమాంతర కలయికలో ప్రతి ఉపకరణానికి సమాన పొటెన్షియల్ భేదం అందుతుంది. సరైన సమాధానం?
A. (A), (R) రెండూ సరైనవి; కానీ (R) అనేది (A)కి వివరణ కాదు
B. (A) సరైనది, (R) తప్పు
C. (A) తప్పు, (R) సరైనది
D. (A), (R) రెండూ సరైనవి; (R) అనేది (A)కి సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — (A), (R) రెండూ సరైనవి; (R) అనేది (A)కి సరైన వివరణ
ప్రతి ఉపకరణానికి సమాన వోల్టేజ్ అందాలంటే అవి సమాంతరంగా కలపాలి; దీనివల్ల విడి స్విచ్లు కూడా సాధ్యమవుతాయి. అందువల్ల (R) అనేది (A)కి సరైన వివరణ; శ్రేణిలో కలిపితే వోల్టేజ్ పంపిణీ అయ్యి ఉపకరణాలు సరిగ్గా పనిచేయవు.
220 V గృహ వలయం 5 A ప్రవాహాన్ని మాత్రమే సురక్షితంగా తట్టుకుంటుంది. ఈ వలయంలో సురక్షితంగా వాడగల గరిష్ఠ పవర్ రేటింగ్ ఎంత?
A. 1100 W
B. 2000 W
C. 440 W
D. 44 W
Answer & explanation
Correct: A — 1100 W
పవర్ P = V × I = 220 × 5 = 1100 W. అంతకంటే ఎక్కువ పవర్ ఉపకరణం (ఉదా. 2000 W ఓవెన్) ఈ వలయంలో వాడితే ప్రవాహం 5 A కంటే పెరిగి ఫ్యూజ్ కరుగుతుంది. 440 W లేదా 44 W అంత పవర్ను పూర్తిగా వాడుకోలేని తప్పు గణనలు.
ఓవర్లోడింగ్కు (వలయంలో అధిక ప్రవాహానికి) కారణం కానిది ఏది?
A. సరఫరా వోల్టేజ్ అకస్మాత్తుగా పెరగడం
B. ఉపకరణపు లోహపు శరీరాన్ని ఎర్త్ తీగకు కలపడం
C. ఒకే సాకెట్కు చాలా ఉపకరణాలు కలపడం
D. లైవ్, న్యూట్రల్ తీగలు నేరుగా తాకడం
Answer & explanation
Correct: B — ఉపకరణపు లోహపు శరీరాన్ని ఎర్త్ తీగకు కలపడం
ఓవర్లోడింగ్ వోల్టేజ్ హెచ్చుదల వల్ల, ఒకే సాకెట్కు ఎక్కువ ఉపకరణాలు కలపడం వల్ల, లైవ్–న్యూట్రల్ నేరు స్పర్శ వల్ల జరుగుతుంది. ఎర్త్ తీగకు లోహపు శరీరం కలపడం భద్రతా చర్య; ఇది వలయ ప్రవాహాన్ని పెంచదు.
ప్రవాహ తీగ చుట్టూ క్షేత్ర దిశను కనుగొనే కుడిచేతి బొటనవేలి నియమానికి మరో పేరు ఏది?
A. ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం
B. ఆంపియర్ బల నియమం
C. మాక్స్వెల్ కార్క్స్క్రూ నియమం
D. ఆయర్స్టెడ్ ప్రయోగ నియమం
Answer & explanation
Correct: C — మాక్స్వెల్ కార్క్స్క్రూ నియమం
కార్క్స్క్రూను ప్రవాహ దిశలో తిప్పుతూ లోనికి దూర్చినప్పుడు అది తిరిగే దిశే క్షేత్ర దిశ; ఇదే కుడిచేతి బొటనవేలి నియమం, దీన్ని మాక్స్వెల్ కార్క్స్క్రూ నియమం అంటారు. ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమం క్షేత్రంలోని వాహకంపై బలం దిశను చెబుతుంది.
వ్యాయామ ప్రశ్నల ఆధారంగా క్రింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. పొడవైన వృత్తాకార కాయిల్ కేంద్రం వద్ద క్షేత్రం సమాంతర సరళరేఖలు.
2. ఆకుపచ్చ రంగు తీగ సాధారణంగా విద్యుత్ సరఫరాలో లైవ్ తీగ.
ఏది సరైనది?
A. ప్రవచనం 2 మాత్రమే సరైనది
B. రెండూ సరైనవి
C. రెండూ తప్పు
D. ప్రవచనం 1 మాత్రమే సరైనది
Answer & explanation
Correct: D — ప్రవచనం 1 మాత్రమే సరైనది
కాయిల్ కేంద్రం వద్ద రేఖలు సమాంతర సరళరేఖలే, కాబట్టి 1 సరైనది. ఆకుపచ్చ రంగు తీగ ఎర్త్ తీగ; లైవ్ తీగ ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది, కాబట్టి 2 తప్పు. ఈ రెండూ పాఠం చివరి వ్యాయామాల్లో (3a, 3b) అడిగిన విషయాలే.
గది వెనుక గోడకు వీపు ఆనించి కూర్చున్న వ్యక్తి వైపు నుంచి ముందు గోడ వైపు అడ్డంగా కదిలే ఎలక్ట్రాన్ పుంజం, వ్యక్తి కుడి వైపు విక్షేపం చెందింది. అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ?