విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
ప్రవాహ వాహకం అయస్కాంతంపై బలం చూపినట్టే, అయస్కాంతం కూడా వాహకంపై సమాన, వ్యతిరేక బలం చూపుతుందని సూచించినవారు ఎవరు?
A. ఆయర్స్టెడ్
B. మాక్స్వెల్
C. ఆండ్రే మారీ ఆంపియర్
D. న్యూటన్
Answer & explanation
Correct: C — ఆండ్రే మారీ ఆంపియర్
ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్త ఆంపియర్ (1775–1836) ప్రవాహ వాహకం క్షేత్రం అయస్కాంతంపై బలం చూపినట్లే అయస్కాంతం కూడా వాహకంపై సమాన, వ్యతిరేక బలం చూపాలని సూచించారు. ఆయర్స్టెడ్ ప్రవాహం వల్ల క్షేత్రం ఏర్పడుతుందని కనుగొన్నారు; మాక్స్వెల్ నియమం క్షేత్ర దిశకు సంబంధించింది.
కృత్యం 12.7లో కడ్డీ ABలో ప్రవాహాన్ని B నుంచి A వైపు పంపినప్పుడు ఎడమకు కదిలింది. ప్రవాహ దిశను తిప్పితే కడ్డీ ఎటు కదులుతుంది?
A. ఎడమ వైపే
B. అస్సలు కదలదు
C. పైకి మాత్రమే
D. కుడి వైపు
Answer & explanation
Correct: D — కుడి వైపు
క్షేత్ర దిశ మారకుండా ప్రవాహ దిశను తిరగేస్తే వాహకంపై బలం దిశ కూడా తిరగబడుతుంది, కాబట్టి కడ్డీ ఎడమకు బదులు కుడి వైపు కదులుతుంది. బలం పూర్తిగా మాయం కాదు, ప్రవాహం క్షేత్రానికి లంబంగానే ఉంటుంది.
ప్రవాహ దిశ, క్షేత్ర దిశ పరస్పరం లంబంగా ఉన్నప్పుడు వాహకంపై బలం దిశ గురించి సరైన ప్రవచనం ఏది?
A. బలం ప్రవాహ దిశకు, క్షేత్ర దిశకు రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది
B. బలం ప్రవాహ దిశలోనే ఉంటుంది
C. బలం క్షేత్ర దిశకు సమాంతరంగా ఉంటుంది
D. బలం ఎల్లప్పుడూ శూన్యం
Answer & explanation
Correct: A — బలం ప్రవాహ దిశకు, క్షేత్ర దిశకు రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది
ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమంలో మూడు వేళ్లు పరస్పరం లంబం; బొటనవేలు చూపే బలం చూపుడువేలు (క్షేత్రం), మధ్యవేలు (ప్రవాహం) రెండింటికీ లంబంగా ఉంటుంది. బలం ప్రవాహం వెంటే లేదా క్షేత్రానికి సమాంతరంగా ఉండదు, శూన్యం కూడా కాదు.
ఒక ఆల్ఫా కణం (ధనావేశం) పడమర వైపు విసిరితే, అయస్కాంత క్షేత్రం వల్ల ఉత్తరం వైపు విక్షేపం చెందింది. క్షేత్ర దిశ ఏమిటి?
A. దక్షిణం వైపు
B. పైకి
C. తూర్పు వైపు
D. కిందికి
Answer & explanation
Correct: B — పైకి
ధనావేశ కణం చలన దిశే ప్రవాహ దిశ (పడమర). బలం ఉత్తరం, ప్రవాహం పడమర, కాబట్టి ఎడమచేతి నియమం ప్రకారం క్షేత్రం పైకి ఉండాలి. క్షేత్రం కిందికి ఉంటే కణం దక్షిణం వైపు విక్షేపం చెందుతుంది; క్షేత్రం ప్రవాహ రేఖలో ఉంటే విక్షేపమే ఉండదు.
అయస్కాంత క్షేత్రానికి లంబంగా ప్రవేశించే ఎలక్ట్రాన్పై బలం దిశను ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేతి నియమంతో కనుగొనేటప్పుడు ప్రవాహ దిశను ఎలా తీసుకోవాలి?
A. ఎలక్ట్రాన్ చలన దిశలోనే
B. క్షేత్ర దిశలో
C. ఎలక్ట్రాన్ చలన దిశకు వ్యతిరేకంగా
D. ఎలా తీసుకున్నా ఫలితం ఒకటే
Answer & explanation
Correct: C — ఎలక్ట్రాన్ చలన దిశకు వ్యతిరేకంగా
సంప్రదాయ విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ ఎల్లప్పుడూ ధనావేశ చలన దిశ; ఎలక్ట్రాన్ ఋణావేశం కాబట్టి ప్రవాహ దిశ దాని చలనానికి వ్యతిరేకం. ఎలక్ట్రాన్ దిశనే తీసుకుంటే బలం దిశ తప్పుగా వస్తుంది, ఉదాహరణ 12.2లో ఈ జాగ్రత్తతోనే సమాధానం "పేజీ లోపలికి" వచ్చింది.
ఎలక్ట్రిక్ ప్రెస్, టోస్టర్, రిఫ్రిజిరేటర్ వంటి లోహపు శరీరం ఉన్న ఉపకరణాలను ఎర్త్ తీగకు ఎందుకు కలుపుతారు?
A. ఉపకరణం ఎక్కువ శక్తి వాడటానికి
B. వోల్టేజ్ 220 V నుంచి పెంచడానికి
C. ఉపకరణం వేడి కాకుండా చేయడానికి
D. లీకైన విద్యుత్ భూమిలోకి వెళ్లి వినియోగదారుడికి తీవ్ర షాక్ తగలకుండా ఉండేందుకు
Answer & explanation
Correct: D — లీకైన విద్యుత్ భూమిలోకి వెళ్లి వినియోగదారుడికి తీవ్ర షాక్ తగలకుండా ఉండేందుకు
లోహపు శరీరం ఎర్త్ తీగకు కలిపితే విద్యుత్ లీకైనప్పుడు శరీర పొటెన్షియల్ భూమి పొటెన్షియల్తో సమానంగా ఉంటుంది, తక్కువ నిరోధ మార్గం ద్వారా విద్యుత్ భూమిలోకి వెళ్తుంది, తీవ్ర షాక్ తగలదు. ఇది శక్తి వినియోగం, వోల్టేజ్ లేదా వేడిని నియంత్రించదు.
Correct: A — లైవ్ తీగ, న్యూట్రల్ తీగ నేరుగా తాకినప్పుడు
తీగల నిరోధక పూత పాడైనప్పుడు లేదా ఉపకరణంలో లోపం ఉన్నప్పుడు లైవ్, న్యూట్రల్ తీగలు నేరుగా తాకి లఘు వలయం ఏర్పడుతుంది; అప్పుడు ప్రవాహం అకస్మాత్తుగా పెరుగుతుంది. ఎర్త్ తీగ కలపడం భద్రతా చర్య; స్విచ్ ఆఫ్ చేస్తే ప్రవాహమే ఆగుతుంది.
2 kW ఎలక్ట్రిక్ ఓవెన్ను 220 V, 5 A రేటింగ్ ఉన్న గృహ వలయంలో వాడితే ఏమవుతుంది?
A. ఓవెన్ ఎలాంటి సమస్య లేకుండా పనిచేస్తుంది
B. ఓవెన్ సుమారు 9.1 A తీసుకుంటుంది కాబట్టి ఫ్యూజ్ కరిగి వలయం తెగిపోతుంది
C. ఓవెన్ సుమారు 0.1 A మాత్రమే తీసుకుంటుంది
D. ఓవెన్ రెండు రెట్లు వేగంగా వేడెక్కుతుంది
Answer & explanation
Correct: B — ఓవెన్ సుమారు 9.1 A తీసుకుంటుంది కాబట్టి ఫ్యూజ్ కరిగి వలయం తెగిపోతుంది
ప్రవాహం I = P/V = 2000/220 ≈ 9.1 A. ఇది వలయ రేటింగ్ 5 A కంటే ఎక్కువ, కాబట్టి ఓవర్లోడింగ్ వల్ల ఫ్యూజ్ కరిగి వలయం తెగుతుంది. అందుకే ఇంత పవర్ ఉపకరణాలను 15 A వలయంలో కలపాలి.
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం 15 A రేటింగ్ ఉన్న గృహ వలయాన్ని ఏ ఉపకరణాల కోసం వాడతారు?
A. బల్బులు, ఫ్యాన్లు
B. ఎర్త్ తీగ మాత్రమే
C. గీజర్, ఎయిర్ కూలర్ వంటి ఎక్కువ పవర్ ఉపకరణాలు
D. మెయిన్ ఫ్యూజ్
Answer & explanation
Correct: C — గీజర్, ఎయిర్ కూలర్ వంటి ఎక్కువ పవర్ ఉపకరణాలు
ఎక్కువ పవర్ రేటింగ్ ఉన్న గీజర్లు, ఎయిర్ కూలర్లు ఎక్కువ ప్రవాహం తీసుకుంటాయి, వాటి కోసం 15 A వలయం. బల్బులు, ఫ్యాన్ల కోసం 5 A వలయం వాడతారు. ఎర్త్ తీగ, ఫ్యూజ్ ఉపకరణాలు కావు.
సరళ వాహకం దగ్గర అయస్కాంత క్షేత్రం గురించి సరైన వర్ణన ఏది?
A. తీగకు లంబంగా సరళరేఖలు
B. తీగకు సమాంతర సరళరేఖలు
C. తీగ నుంచి వ్యాసార్ధ రేఖలు
D. తీగ కేంద్రంగా ఉన్న ఏకకేంద్ర వృత్తాలు
Answer & explanation
Correct: D — తీగ కేంద్రంగా ఉన్న ఏకకేంద్ర వృత్తాలు
పుస్తకం వ్యాయామ ప్రశ్న 1 సమాధానం: పొడవైన సరళ తీగ దగ్గర క్షేత్రం తీగ కేంద్రంగా ఉన్న ఏకకేంద్ర వృత్తాలు. కృత్యం 12.5లో ఇనుప రజను ఇదే నమూనా చూపింది. సరళరేఖలు లేదా వ్యాసార్ధ రేఖలు ఈ క్షేత్రాన్ని వర్ణించవు.