విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for విద్యుత్ ప్రవాహ అయస్కాంత ప్రభావాలు (Magnetic Effects of Electric Current) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ప్రవహించే ప్రవాహ తీగ కింద ఉంచిన దిక్సూచి ఉత్తర ధ్రువం తూర్పుకు తిరిగింది. ప్రవాహాన్ని దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి మారిస్తే ఏమవుతుంది?
A. ఉత్తర ధ్రువం పడమర వైపు తిరుగుతుంది
B. తూర్పు వైపే తిరుగుతుంది
C. సూచీ పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంటుంది
D. ఉత్తరం వైపుకే తిరిగి నిలుస్తుంది
Answer & explanation
Correct: A — ఉత్తర ధ్రువం పడమర వైపు తిరుగుతుంది
ప్రవాహ దిశ తిరగబడితే దాని వల్ల కలిగే క్షేత్ర దిశ కూడా తిరగబడుతుంది, అందుకే దిక్సూచి ఉత్తర ధ్రువం వ్యతిరేక దిశలో, అంటే పడమరకు తిరుగుతుంది. ప్రవాహం ఉన్నంత వరకు సూచీ స్థిరంగా ఉండదు; తూర్పు వైపే ఉండదు.
అయస్కాంతం చుట్టూ చల్లిన ఇనుప రజను ఒక నిర్దిష్ట నమూనాలో అమరడం దేన్ని సూచిస్తుంది?
A. రజను తనంతట తానే అయస్కాంతమని
B. అయస్కాంతం చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశంలో రజనుపై బలం పనిచేస్తోందని, క్షేత్రం ఉందని
C. అయస్కాంతం నుంచి రజనుపై ఉష్ణం ప్రసరిస్తోందని
D. రజను అయస్కాంతాన్ని ఆకర్షిస్తోందని మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — అయస్కాంతం చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశంలో రజనుపై బలం పనిచేస్తోందని, క్షేత్రం ఉందని
అయస్కాంతం తన చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశంలో ప్రభావం చూపుతుంది కాబట్టి రజను కణాలపై బలం పనిచేసి అవి క్షేత్ర రేఖల వెంట అమరతాయి. ఇది క్షేత్ర ఉనికికి నిదర్శనం; ఉష్ణ ప్రసరణతో సంబంధం లేదు, రజనుకే అయస్కాంత బలం ఉందని చెప్పడం సరికాదు.
క్షేత్ర రేఖ వెంట దిక్సూచిని ధ్రువం వైపు జరిపితే దాని సూచీ విక్షేపం ఎలా మారుతుంది?
A. తగ్గుతుంది
B. ఏమాత్రం మారదు
C. పెరుగుతుంది
D. మొదట పెరిగి తర్వాత సున్నా అవుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — పెరుగుతుంది
ధ్రువాల దగ్గర క్షేత్ర రేఖలు దగ్గరగా, క్షేత్రం బలంగా ఉంటుంది కాబట్టి సూచీపై బలం ఎక్కువై విక్షేపం పెరుగుతుంది. ధ్రువాల నుంచి దూరంగా వెళ్తే విక్షేపం తగ్గుతుంది; ధ్రువం దగ్గర అది సున్నా కాదు.
రెండు క్షేత్ర రేఖలు ఒకదాన్నొకటి ఖండించుకోవు, ఎందుకంటే:
A. రేఖలు ఎల్లప్పుడూ సమాంతరంగా ఉండే సరళరేఖలు కాబట్టి
B. ధ్రువాల వద్ద రేఖలు ఉండవు కాబట్టి
C. రేఖలు ఉష్ణం వల్ల ఏర్పడతాయి కాబట్టి
D. ఖండన బిందువు వద్ద దిక్సూచి సూచీ రెండు దిశలను చూపాల్సి వస్తుంది, అది అసాధ్యం
Answer & explanation
Correct: D — ఖండన బిందువు వద్ద దిక్సూచి సూచీ రెండు దిశలను చూపాల్సి వస్తుంది, అది అసాధ్యం
ఒక బిందువు వద్ద క్షేత్ర దిశ ఒక్కటే ఉండాలి. రేఖలు ఖండిస్తే అక్కడ సూచీ రెండు దిశలను చూపాల్సి వస్తుంది, అది సాధ్యం కాదు. రేఖలు సమాంతర సరళరేఖలే కావనే వాదం తప్పు; అవి వక్ర సంవృత రేఖలు, ధ్రువాల వద్ద కూడా ఉంటాయి.
క్రింది రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి.
1. ప్రవాహం పెంచితే సరళ తీగ చుట్టూ ఒక బిందువు వద్ద క్షేత్రం పెరుగుతుంది.
2. తీగ నుంచి దూరం పెంచితే అదే ప్రవాహానికి క్షేత్రం పెరుగుతుంది.
ఏది సరైనది?
A. ప్రవచనం 1 మాత్రమే సరైనది
B. ప్రవచనం 2 మాత్రమే సరైనది
C. రెండూ సరైనవే
D. రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — ప్రవచనం 1 మాత్రమే సరైనది
కృత్యం 12.5లో ప్రవాహం పెంచినప్పుడు దిక్సూచి విక్షేపం పెరిగింది, అంటే క్షేత్రం ప్రవాహంతో పెరుగుతుంది. దిక్సూచిని తీగ నుంచి దూరంగా జరిపినప్పుడు విక్షేపం తగ్గింది, కాబట్టి దూరం పెరిగితే క్షేత్రం తగ్గుతుంది; ప్రవచనం 2 తప్పు.
తూర్పు నుంచి పడమరకు విద్యుత్ ప్రవహించే సమాంతర విద్యుత్ తీగ చుట్టూ క్షేత్ర దిశను తూర్పు చివర నుంచి చూస్తే ఎలా ఉంటుంది?
A. అపసవ్యదిశ
B. సవ్యదిశ (Clockwise)
C. తీగ వెంబడి ఉత్తరం వైపు
D. క్షేత్రం ఉండదు
Answer & explanation
Correct: B — సవ్యదిశ (Clockwise)
కుడిచేతి బొటనవేలి నియమం ప్రకారం తీగకు లంబంగా ఉన్న తలంలో క్షేత్రం తూర్పు చివర నుంచి చూస్తే సవ్యదిశలో, పడమర చివర నుంచి చూస్తే అపసవ్యదిశలో తిరుగుతుంది. ఇది తీగకు పైన, కింద ఉన్న అన్ని బిందువులకు వర్తిస్తుంది.
ఒక వృత్తాకార కాయిల్లో 100 చుట్టలు ఉన్నాయి. అదే ప్రవాహంతో దాని కేంద్రం వద్ద క్షేత్రం, ఒక్క చుట్ట ఉన్న లూప్ క్షేత్రంతో పోలిస్తే ఎంత?
A. 10 రెట్లు
B. సమానం
C. 100 రెట్లు
D. 1/100 వంతు
Answer & explanation
Correct: C — 100 రెట్లు
ప్రతి చుట్టలో ప్రవాహ దిశ ఒకటే కాబట్టి ప్రతి చుట్ట ఇచ్చే క్షేత్రం ఒకే దిశలో కలిసిపోతుంది. అందువల్ల n చుట్టల కాయిల్ క్షేత్రం ఒక చుట్ట క్షేత్రానికి n రెట్లు; ఇక్కడ n = 100 కాబట్టి క్షేత్రం 100 రెట్లు.
పొడవైన ప్రవాహ సోలనాయిడ్ లోపల అయస్కాంత క్షేత్రం ఎలా ఉంటుంది?
A. చివరల వైపు వెళ్లే కొద్దీ పెరుగుతుంది
B. సున్నా
C. చివరల వైపు తగ్గుతుంది
D. అన్ని బిందువుల వద్ద సమానంగా ఉండే ఏకరీతి క్షేత్రం
Answer & explanation
Correct: D — అన్ని బిందువుల వద్ద సమానంగా ఉండే ఏకరీతి క్షేత్రం
సోలనాయిడ్ లోపల క్షేత్ర రేఖలు సమాంతర సరళరేఖలు, అంటే అన్ని బిందువుల వద్ద క్షేత్రం ఒకటే. ఈ ఏకరీతి క్షేత్రం వల్లే లోపల ఇనుమును అయస్కాంతంగా చేయవచ్చు. క్షేత్రం సున్నా కాదు; చివరల వైపు కూడా పెరగదు, తగ్గదు (పుస్తకం ప్రశ్నలో సరైనది).
ప్రవాహం ఉన్న సోలనాయిడ్ క్షేత్ర నమూనా దేని క్షేత్ర నమూనాను పోలి ఉంటుంది?
A. దండాయస్కాంతం
B. సరళ తీగ
C. ఒక్క విద్యుత్ ఘటం
D. విద్యుత్ ఫ్యూజ్
Answer & explanation
Correct: A — దండాయస్కాంతం
సోలనాయిడ్ ఒక చివర ఉత్తర ధ్రువంలా, మరో చివర దక్షిణ ధ్రువంలా ప్రవర్తిస్తుంది, క్షేత్ర రేఖలు దండాయస్కాంతం రేఖల లాగే ఉంటాయి. సరళ తీగ క్షేత్రం ఏకకేంద్ర వృత్తాలు మాత్రమే; ఘటం, ఫ్యూజ్ క్షేత్ర నమూనాను పోలిన పరికరాలు కావు.
విద్యుదయస్కాంతం గురించి క్రింది వాటిలో సరైనది ఏది?
A. కోర్ ప్లాస్టిక్తో చేస్తారు
B. మెత్తని ఇనుపకోర్ చుట్టూ నిరోధక పూతగల రాగి తీగ కాయిల్ ఉంటుంది
C. కాయిల్లో విద్యుత్ లేకపోయినా బలమైన క్షేత్రం ఉంటుంది
D. కాయిల్ చుట్టలు ఒకదానికొకటి దూరంగా విడిగా ఉండాలి
Answer & explanation
Correct: B — మెత్తని ఇనుపకోర్ చుట్టూ నిరోధక పూతగల రాగి తీగ కాయిల్ ఉంటుంది
విద్యుదయస్కాంతం మెత్తని ఇనుపకోర్ + రాగి తీగ కాయిల్తో తయారవుతుంది. క్షేత్రం ప్రవాహం వల్ల వస్తుంది, కాబట్టి విద్యుత్ లేకుంటే బలమైన క్షేత్రం ఉండదు. ప్లాస్టిక్ కోర్ అయస్కాంతం కాదు; సోలనాయిడ్ చుట్టలు దగ్గరగా చుట్టి ఉంటాయి.
ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ప్రవహించే ప్రవాహ తీగ కింద ఉంచిన దిక్సూచి ఉత్తర ధ్రువం తూర్పుకు తిరిగింది. ప్రవాహాన్ని దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి మారిస్తే ఏమవుతుంది?