కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
పుటాకార దర్పణ నాభ్యంతరం 10 cm. వస్తువు దర్పణం ముందు 15 cm వద్ద ఉంటే ప్రతిబింబ దూరం, వివర్ధనం ఎంత?
A. v = −30 cm, m = −2
B. v = −6 cm, m = −0.4
C. v = +30 cm, m = +2
D. v = −30 cm, m = +2
Answer & explanation
Correct: A — v = −30 cm, m = −2
f = −10, u = −15. 1/v = 1/f − 1/u = −1/10 + 1/15 = −1/30, కాబట్టి v = −30 cm (దర్పణం ముందు, నిజ ప్రతిబింబం). m = −v/u = −(−30)/(−15) = −2, అంటే తలకిందులు, రెండింతలు పెద్దది. v ధనం అయితే ప్రతిబింబం మిథ్యా అవుతుంది, అది ఇక్కడ జరగదు.
కుంభాకార దర్పణ నాభ్యంతరం 20 cm. 6 cm ఎత్తు గల వస్తువు దర్పణం ముందు 20 cm వద్ద ఉంటే ప్రతిబింబ ఎత్తు ఎంత?
A. +6 cm
B. +3 cm
C. −3 cm
D. +12 cm
Answer & explanation
Correct: B — +3 cm
f = +20, u = −20. 1/v = 1/20 + 1/20 = 1/10 కాబట్టి v = +10 cm. m = −v/u = −10/(−20) = +0.5. h' = m × h = 0.5 × 6 = +3 cm, అంటే మిథ్యా, నిటారు, సగం పరిమాణం. కుంభాకార దర్పణంలో m ఎల్లప్పుడూ 0 నుండి 1 మధ్య ధనంగానే ఉంటుంది.
ఆవిష్కరణ (A): కుంభాకార దర్పణంలో వివర్ధనం ఎల్లప్పుడూ ధనం, 1 కంటే తక్కువ.
కారణం (R): కుంభాకార దర్పణం ఎల్లప్పుడూ మిథ్యా, నిటారు, చిన్న ప్రతిబింబం ఇస్తుంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
మిథ్యా, నిటారు ప్రతిబింబానికి h' ధనం, కాబట్టి m ధనం; చిన్న ప్రతిబింబం అంటే |m| < 1. కుంభాకార దర్పణంలో ఎల్లప్పుడూ మిథ్యా, నిటారు, చిన్న ప్రతిబింబమే వస్తుంది కాబట్టి ఈ కారణమే వివర్ధనం 0 మరియు 1 మధ్య ధనంగా ఉండటాన్ని వివరిస్తుంది.
పుటాకార దర్పణం ఇచ్చే ప్రతిబింబాలకు సంబంధించి, కింది వాటిలో సరికాని (NOT correct) వాక్యం ఏది?
A. వస్తువు F వద్ద ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం అనంతంలో ఏర్పడుతుంది
B. వస్తువు C కు ఆవల ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం చిన్నది
C. వస్తువు C, F ల మధ్య ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం పెద్దది
D. వస్తువు P, F ల మధ్య ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం నిజమైనది, తలకిందులు
Answer & explanation
Correct: D — వస్తువు P, F ల మధ్య ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం నిజమైనది, తలకిందులు
P, F ల మధ్య వస్తువు ఉంటే పుటాకార దర్పణం మిథ్యా, నిటారు, పెద్ద ప్రతిబింబం ఇస్తుంది (దర్పణం వెనుక), నిజమైన తలకిందులు ప్రతిబింబం కాదు. మిగతా వాక్యాలు పట్టికకు సరిపోతాయి: F వద్ద వస్తువు → అనంతంలో ప్రతిబింబం; C కు ఆవల → చిన్నది; C, F మధ్య → పెద్దది.
పుటాకార దర్పణం ముందు వస్తువును అనంత దూరం నుండి ప్రధాన నాభి వరకు తెస్తున్నప్పుడు ప్రతిబింబం చేసే మార్పులు ఏవి?
A. ప్రతిబింబం F వద్ద నుండి దర్పణం నుండి దూరంగా కదులుతూ, పరిమాణం పెరుగుతూ చివరికి అనంతానికి వెళ్తుంది
B. ప్రతిబింబం స్థిరంగా F వద్దే ఉంటుంది
C. ప్రతిబింబం దర్పణానికి దగ్గరగా వస్తూ చిన్నదవుతుంది
D. ప్రతిబింబం మిథ్యా అవుతూ పెద్దదవుతుంది
Answer & explanation
Correct: A — ప్రతిబింబం F వద్ద నుండి దర్పణం నుండి దూరంగా కదులుతూ, పరిమాణం పెరుగుతూ చివరికి అనంతానికి వెళ్తుంది
అనంతంలో వస్తువుకు ప్రతిబింబం F వద్ద బిందువు; వస్తువు C కు ఆవల నుండి C వైపు వస్తే ప్రతిబింబం F నుండి C వైపు కదులుతుంది; C వద్ద సమాన పరిమాణం; C–F మధ్య వస్తే C కు ఆవల పెద్దదిగా; F వద్ద అనంతంలో. ఈ మొత్తం కాలంలో ప్రతిబింబం నిజమైనదే (తలకిందులు).
ఆవిష్కరణ (A): గాజు పలక నుండి బయటకు వచ్చే నిర్గత కిరణం పతన కిరణానికి సమాంతరంగా ఉంటుంది.
కారణం (R): పలకలోని రెండు సమాంతర తలాల వద్ద కిరణం వంగే పరిమాణం సమానంగా, వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కు సరైన వివరణ
గాలి–గాజు తలం వద్ద కిరణం లంబం వైపు వంగే కోణం, గాజు–గాలి తలం వద్ద లంబం నుండి దూరంగా వంగే కోణానికి సమానం, వ్యతిరేక దిశలో. ఈ రెండు ప్రభావాలు రద్దయి నిర్గత కిరణం పతన కిరణానికి సమాంతరంగా మారుతుంది కాబట్టి R అనేది A కు సరైన వివరణ.
నీటి వక్రీభవన గుణకం 1.33. నీటిలో కాంతి వేగం సుమారు ఎంత? (c = 3 × 10^8 m/s)
A. 4.0 × 10^8 m/s
B. 1.33 × 10^8 m/s
C. 2.26 × 10^8 m/s
D. 2.0 × 10^8 m/s
Answer & explanation
Correct: C — 2.26 × 10^8 m/s
v = c / n = (3 × 10^8) / 1.33 ≈ 2.26 × 10^8 m/s. 4.0 × 10^8 m/s కాంతి వేగం కన్నా ఎక్కువ కాబట్టి అసాధ్యం (n ను గుణించడం వల్ల వచ్చే తప్పు). 1.33 × 10^8 లేదా 2.0 × 10^8 లెక్కకు సరిపోవు; యానకంలో వేగం ఎల్లప్పుడూ శూన్య వేగం కన్నా తక్కువ.
యానకం 1 కి సంబంధించి యానకం 2 వక్రీభవన గుణకం n21 = 1.25 అయితే, యానకం 2 కి సంబంధించి యానకం 1 వక్రీభవన గుణకం n12 ఎంత?
A. 1.25
B. 1.56
C. 0.125
D. 0.8
Answer & explanation
Correct: D — 0.8
n21 = v1/v2 మరియు n12 = v2/v1; కాబట్టి ఇవి పరస్పర వ్యుత్క్రమాలు: n12 = 1/n21 = 1/1.25 = 0.8. అంటే యానకం 1 లో కాంతి వేగం యానకం 2 కన్నా 1.25 రెట్లు ఎక్కువ. 1.25 మళ్లీ n21 విలువే; 1.56 వర్గం (1.25²) తప్పుగా వాడిన ఫలితం.
కింది వాటిని దృశా సాంద్రత పెరిగే క్రమంలో అమర్చండి: క్రౌన్ గాజు, నీరు, వజ్రం, గాలి.
A. గాలి < నీరు < క్రౌన్ గాజు < వజ్రం
B. వజ్రం < క్రౌన్ గాజు < నీరు < గాలి
C. నీరు < గాలి < క్రౌన్ గాజు < వజ్రం
D. గాలి < క్రౌన్ గాజు < నీరు < వజ్రం
Answer & explanation
Correct: A — గాలి < నీరు < క్రౌన్ గాజు < వజ్రం
దృశా సాంద్రత వక్రీభవన గుణకంతో పెరుగుతుంది: గాలి 1.0003, నీరు 1.33, క్రౌన్ గాజు 1.52, వజ్రం 2.42. కాబట్టి పెరిగే క్రమం గాలి < నీరు < క్రౌన్ గాజు < వజ్రం. రివర్స్ క్రమం తగ్గే క్రమం; మిగతా క్రమాల్లో గాలి, నీరు లేదా గాజు, నీరు స్థానాలు మారాయి.
కుంభాకార కటకానికి సంబంధించిన జతలను సరిపోల్చండి.
వస్తు స్థానం → ప్రతిబింబం
(a) 2F₁ కు ఆవల (b) 2F₁ వద్ద (c) F₁, 2F₁ ల మధ్య (d) F₁, O ల మధ్య
(1) 2F₂ కు ఆవల, పెద్దది, నిజ (2) వస్తువు వైపే, పెద్దది, మిథ్యా (3) F₂, 2F₂ ల మధ్య, చిన్నది, నిజ (4) 2F₂ వద్ద, సమాన పరిమాణం, నిజ
A. (a)-4, (b)-3, (c)-2, (d)-1
B. (a)-3, (b)-4, (c)-1, (d)-2
C. (a)-1, (b)-4, (c)-3, (d)-2
D. (a)-3, (b)-1, (c)-4, (d)-2
Answer & explanation
Correct: B — (a)-3, (b)-4, (c)-1, (d)-2
కటక పట్టిక ప్రకారం: 2F₁ కు ఆవల → F₂, 2F₂ మధ్య చిన్నది; 2F₁ వద్ద → 2F₂ వద్ద సమాన పరిమాణం; F₁, 2F₁ మధ్య → 2F₂ కు ఆవల పెద్దది; F₁, O మధ్య → వస్తువు వైపే మిథ్యా, పెద్దది. అందువల్ల (a)-3, (b)-4, (c)-1, (d)-2 సరైన జత.