కటక సూత్రం, వివర్ధనం, గుర్తుల సంప్రదాయం (Lens Formula and Magnification)
Free practice MCQs with answers and explanations for కటక సూత్రం, వివర్ధనం, గుర్తుల సంప్రదాయం (Lens Formula and Magnification) in కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction). Tap an option to check instantly.
Q1Moderate
గోళాకార కటకానికి సరైన సూత్రం, వివర్ధన సూత్రం జత ఏది?
A. 1/v + 1/u = 1/f; m = −v/u
B. 1/v − 1/u = 1/f; m = −v/u
C. 1/v + 1/u = 1/f; m = v/u
D. 1/v − 1/u = 1/f; m = v/u
Answer & explanation
Correct: D — 1/v − 1/u = 1/f; m = v/u
కటకాలకు 1/v − 1/u = 1/f, వివర్ధనం m = h'/h = v/u. దర్పణాలకు 1/v + 1/u = 1/f, m = −v/u. రెండు సూత్రాల్లోని గుర్తులు వేరు; కాబట్టి కటకానికి వర్తించేది 1/v − 1/u = 1/f తో m = v/u కలయికే; ఇతర జతల్లో గుర్తులు కలగలిసిపోయాయి.
కుంభాకార కటక నాభ్యంతరం 20 cm. 3 cm ఎత్తు గల వస్తువు కటకం ముందు 30 cm వద్ద ఉంటే ప్రతిబింబ ఎత్తు, స్వభావం ఏవి?
A. +6 cm; మిథ్యా, నిటారు
B. −1.5 cm; నిజమైనది, తలకిందులు
C. +2 cm; మిథ్యా, నిటారు
D. −6 cm; నిజమైనది, తలకిందులు
Answer & explanation
Correct: D — −6 cm; నిజమైనది, తలకిందులు
f = +20, u = −30. 1/v = 1/f + 1/u = 1/20 − 1/30 = 1/60, కాబట్టి v = +60 cm. m = v/u = 60/(−30) = −2. h' = m × h = −2 × 3 = −6 cm. ఋణ గుర్తు ప్రతిబింబం నిజమైనదని, తలకిందులైనదని సూచిస్తుంది; ఇది వస్తువు కన్నా రెండింతలు పెద్దది.
పుటాకార కటక నాభ్యంతరం 20 cm. వస్తువు కటకం ముందు 20 cm వద్ద ఉంటే ప్రతిబింబ దూరం, స్వభావం ఏవి?
A. v = −10 cm; మిథ్యా, నిటారు, సగం పరిమాణం
B. v = +10 cm; నిజమైనది, తలకిందులు
C. v = −40 cm; మిథ్యా, నిటారు, రెట్టింపు
D. v = +20 cm; మిథ్యా, నిటారు, సమాన పరిమాణం
Answer & explanation
Correct: A — v = −10 cm; మిథ్యా, నిటారు, సగం పరిమాణం
f = −20, u = −20. 1/v = 1/f + 1/u = −1/20 − 1/20 = −1/10, కాబట్టి v = −10 cm (వస్తువు వైపే). m = v/u = (−10)/(−20) = +0.5, అంటే మిథ్యా, నిటారు, సగం పరిమాణం. పుటాకార కటకం ఎప్పుడూ నిజ ప్రతిబింబం ఇవ్వదు కాబట్టి v ధనం కాదు.