కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
సమతల దర్పణం (Plane mirror) ఏర్పరచే ప్రతిబింబం గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. ప్రతిబింబం మిథ్యా, నిటారు, వస్తువు పరిమాణానికి సమానం
B. ప్రతిబింబం నిజమైనది, తలకిందులు
C. ప్రతిబింబం మిథ్యా, తలకిందులు, చిన్నది
D. ప్రతిబింబం నిజమైనది, నిటారు, పెద్దది
Answer & explanation
Correct: A — ప్రతిబింబం మిథ్యా, నిటారు, వస్తువు పరిమాణానికి సమానం
సమతల దర్పణంలో ప్రతిబింబం దర్పణం వెనుక ఏర్పడుతుంది కాబట్టి తెరపై పడదు, అందుకే మిథ్యా. అది నిటారుగా, వస్తువుతో సమాన పరిమాణంలో ఉంటుంది; అదే దూరంలో వెనుక కనిపిస్తుంది. కాబట్టి నిజమైన, తలకిందులైన లేదా పెద్ద/చిన్న ప్రతిబింబం చెప్పే వాక్యాలు తప్పు.
పరావర్తన నియమాల్లో మొదటిది: పతన కోణం (Angle of incidence) పరావర్తన కోణానికి సమానం. రెండోది: పతన కిరణం, లంబం, పరావర్తన కిరణం ఒకే తలంలో ఉంటాయి. ఇతర వాక్యాలు ఏ తలానికీ వర్తించవు, వంపు తిరిగిన తలాలకు కూడా ఈ సమానత్వమే చెల్లుతుంది.
పరావర్తక తలం లోపలికి (గోళం కేంద్రం వైపు) వంగి ఉన్న గోళాకార దర్పణాన్ని ఏమంటారు?
A. కుంభాకార దర్పణం
B. సమతల దర్పణం
C. పుటాకార దర్పణం
D. స్థూపాకార దర్పణం
Answer & explanation
Correct: C — పుటాకార దర్పణం
తలం లోపలికి వంగి ఉండి గోళం కేంద్రం వైపు చూసే దర్పణం పుటాకార (Concave) దర్పణం. తలం బయటికి ఉబ్బి ఉంటే అది కుంభాకార దర్పణం. సమతల దర్పణానికి వంపే ఉండదు. చెంచా లోపలి వైపు పుటాకారానికి, వెనుక వైపు కుంభాకారానికి సమీప ఉదాహరణ.
గోళాకార దర్పణ పరావర్తక తలం మధ్య బిందువును ఏమని పిలుస్తారు?
A. వక్రతా కేంద్రం
B. ప్రధాన నాభి
C. ద్వారం
D. పోల్ (Pole)
Answer & explanation
Correct: D — పోల్ (Pole)
పరావర్తక తలం మధ్య బిందువు పోల్ (P); అది దర్పణం ఉపరితలంపైనే ఉంటుంది. వక్రతా కేంద్రం దర్పణం భాగమైన గోళం కేంద్రం, అది దర్పణం ఉపరితలంపై ఉండదు. నాభి కిరణాలు కలిసే బిందువు, ద్వారం అంటే తలం అంచు వ్యాసం.
వక్రతా వ్యాసార్థం 20 cm ఉన్న గోళాకార దర్పణం నాభ్యంతరం ఎంత?
A. 10 cm
B. 20 cm
C. 40 cm
D. 5 cm
Answer & explanation
Correct: A — 10 cm
చిన్న ద్వారం గల గోళాకార దర్పణంలో R = 2f, కాబట్టి f = R/2 = 20/2 = 10 cm. 20 cm అనేది R విలువే, 40 cm రెట్టింపు, 5 cm కనుగొనే సూత్రం ఇవ్వదు. నాభి ఎల్లప్పుడూ పోల్, వక్రతా కేంద్రాల మధ్యలో ఉంటుంది.
అనంత దూరంలో ఉన్న వస్తువు ప్రతిబింబాన్ని పుటాకార దర్పణం ఎక్కడ ఏర్పరుస్తుంది?
A. వక్రతా కేంద్రం C వద్ద
B. ప్రధాన నాభి F వద్ద
C. పోల్ P వద్ద
D. C కు ఆవల
Answer & explanation
Correct: B — ప్రధాన నాభి F వద్ద
అనంతం నుండి వచ్చే కిరణాలు ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా ఉంటాయి; పుటాకార దర్పణం వాటిని నాభి F వద్ద కలుపుతుంది. అందుకే సూర్యుని ప్రతిబింబం నాభి వద్ద నిజ, తలకిందులు, బిందు పరిమాణంలో ఏర్పడుతుంది. ఇతర స్థానాలు వస్తువు దగ్గరగా వచ్చినప్పుడే వస్తాయి.
పుటాకార దర్పణంలో వక్రతా కేంద్రం గుండా పోయే కిరణం పరావర్తనం తర్వాత ఏమవుతుంది?
A. ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా వెళ్తుంది
B. నాభి గుండా వెళ్తుంది
C. అదే మార్గంలో వెనక్కి వస్తుంది
D. ప్రధాన అక్షంతో సమాన కోణంలో ఏటవాలుగా వెళ్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — అదే మార్గంలో వెనక్కి వస్తుంది
వక్రతా కేంద్రం గుండా వచ్చే కిరణం దర్పణ తలంపై లంబంగా పడుతుంది, అంటే పతన కోణం 0°. పరావర్తన కోణం కూడా 0° కాబట్టి కిరణం అదే దారిలో వెనక్కి వస్తుంది. సమాంతరంగా వెళ్లడం నాభి గుండా పోయే కిరణ లక్షణం.
వాహనాల హెడ్లైట్లలో శక్తివంతమైన సమాంతర కాంతి పుంజం కోసం వాడే దర్పణం ఏది?
A. కుంభాకార దర్పణం
B. సమతల దర్పణం
C. పుటాకార కటకం
D. పుటాకార దర్పణం
Answer & explanation
Correct: D — పుటాకార దర్పణం
బల్బు పుటాకార దర్పణ నాభి వద్ద ఉంటే నాభి గుండా వచ్చే కిరణాలు పరావర్తనం తర్వాత ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా వెళ్తాయి, శక్తివంతమైన పుంజం ఏర్పడుతుంది. కుంభాకార దర్పణం కాంతిని వ్యాపింపచేస్తుంది కాబట్టి ఈ పనికి సరిపోదు.
వాహనాల పక్క/వెనుక వీక్షణ (రియర్ వ్యూ) అద్దంగా ఏ దర్పణాన్ని వాడతారు?
A. కుంభాకార దర్పణం
B. పుటాకార దర్పణం
C. సమతల దర్పణం మాత్రమే
D. ద్వికుంభాకార కటకం
Answer & explanation
Correct: A — కుంభాకార దర్పణం
కుంభాకార దర్పణం ఎల్లప్పుడూ నిటారు, చిన్న ప్రతిబింబాన్ని ఇస్తుంది, పైగా దాని వీక్షణ క్షేత్రం విశాలం. అందువల్ల డ్రైవర్ వెనుక ట్రాఫిక్ను ఎక్కువ ప్రాంతంతో చూడగలడు. పుటాకార దర్పణం దగ్గరి వస్తువును మాత్రమే నిటారుగా చూపుతుంది, దూరంలో తలకిందులు చేస్తుంది.
కొత్త కార్టేసియన్ గుర్తుల సంప్రదాయంలో వస్తు దూరం u విలువ ఎల్లప్పుడూ ఎలా ఉంటుంది?
A. ధనం (+)
B. ఋణం (−)
C. సున్నా
D. ఒక్కోసారి ధనం, ఒక్కోసారి ఋణం
Answer & explanation
Correct: B — ఋణం (−)
వస్తువును ఎప్పుడూ దర్పణానికి ఎడమవైపున ఉంచుతారు, పోల్ నుండి ఎడమవైపు కొలిచిన దూరాలు ఋణం. కాబట్టి u ఎల్లప్పుడూ ఋణమే. ధనం కావడానికి వస్తువు కుడివైపున ఉండాలి, అది ఈ సంప్రదాయంలో జరగదు.