కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
సమయోజనీయ సమ్మేళనాల గురించి 1) వీటికి ద్రవీభవన స్థానాలు తక్కువ 2) చాలావరకు విద్యుత్తును సరిగా ప్రసరింపజేయవు 3) వీటిలో అయాన్లు ఏర్పడతాయి. సరైనవేవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మాత్రమే
సమయోజనీయ సమ్మేళనాల్లో అంతర అణు బలాలు బలహీనం కాబట్టి ద్ర.స్థా తక్కువ; ఎలక్ట్రాన్లు పంచబడతాయి గానీ ఆవేశ కణాలు (అయాన్లు) ఏర్పడవు, అందుకే విద్యుత్ ప్రసరణ తక్కువ. కాబట్టి 1, 2 సరైనవి, 3 తప్పు.
ప్రకటన (A): వజ్రం, గ్రాఫైట్‌ల రసాయన ధర్మాలు ఒకటే కానీ భౌతిక ధర్మాలు వేరు. కారణం (R): రెండూ కార్బన్ పరమాణువులతోనే ఏర్పడినా వాటిలో కార్బన్లు బంధించబడే విధానం వేరు. సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
రెండింటిలో ఉన్నది కార్బన్ మాత్రమే కాబట్టి రసాయన ధర్మాలు (ఉదా: దహనంలో CO₂ ఇవ్వడం) ఒకటే. అయితే వజ్రంలో ప్రతి C – 4 C లతో త్రిమితీయ నిర్మాణం, గ్రాఫైట్‌లో 3 C లతో షడ్భుజ పొరలు ఉండటం వల్ల కఠినత్వం, వాహకత వంటి భౌతిక ధర్మాలు మారతాయి; ఇదే సరైన వివరణ.
రూపాంతరాలు అంటే ఒకే మూలకం (కార్బన్) వివిధ నిర్మాణ రూపాల్లో ఉండటం; వజ్రం, గ్రాఫైట్, ఫుల్లరీన్ అలాంటివే. కార్బన్ డయాక్సైడ్ కార్బన్, ఆక్సిజన్ అనే రెండు మూలకాల సమ్మేళనం కాబట్టి అది రూపాంతరం కాదు.
C₂H₆, C₃H₆, C₂H₂, CH₄ లలో హైడ్రోజన్‌తో సంకలన చర్య జరిపేవి ఏవి?
A. C₂H₆, CH₄
B. C₃H₆, C₂H₂
C. C₂H₆, C₃H₆
D. CH₄, C₂H₂
Answer & explanation
Correct: B — C₃H₆, C₂H₂
సంకలన చర్య అసంతృప్త సమ్మేళనాల్లో జరుగుతుంది. C₃H₆ (ప్రొపీన్) లో ద్విబంధం, C₂H₂ (ఈథైన్) లో త్రిబంధం ఉన్నాయి. C₂H₆, CH₄ ఒంటి బంధాలున్న సంతృప్త సమ్మేళనాలు; అవి సాధారణంగా సంకలనం చూపవు.
నిర్మాణ సదృశకాలు (isomers) గురించి కిందివాటిలో సరైనది ఏది?
A. C₄H₁₀ కు ఒక్క నిర్మాణమే సాధ్యం
B. నిర్మాణ సదృశకాల అణుఫార్ములాలు వేరుగా ఉంటాయి
C. మీథేన్, ఈథేన్ లకు కూడా శాఖా నిర్మాణాలు ఉంటాయి
D. C₄H₁₀ కు సరళ గొలుసు, శాఖా గొలుసు అనే రెండు నిర్మాణాలు సాధ్యం
Answer & explanation
Correct: D — C₄H₁₀ కు సరళ గొలుసు, శాఖా గొలుసు అనే రెండు నిర్మాణాలు సాధ్యం
నాలుగు కార్బన్లను సరళంగా లేదా మూడింటి గొలుసుకు ఒకదాన్ని శాఖగా అమర్చినా ఫార్ములా C₄H₁₀ అవుతుంది; అందుకే రెండు సదృశకాలు. సదృశకాల ఫార్ములా ఒకటే (వేరైతే సదృశకాలు కావు); 1–2 కార్బన్ల గొలుసులో శాఖలు అమర్చడం సాధ్యం కాదు.
ఆల్డిహైడ్ సమూహం –CHO, ఇది గొలుసు చివరన ఉంటుంది; గొలుసు మధ్యలో ఉండే >C=O సమూహం కీటోన్‌ది. మిగిలిన జతలు (–OH ఆల్కహాల్, –COOH ఆమ్లం, –Cl/–Br హాలో ఆల్కేన్) సరైనవే.
C. అచ్చుతో మొదలయ్యే ప్రత్యయం ముందు గొలుసు పేరులోని "e" తొలగిస్తారు
D. ప్రొపేన్ గొలుసు గల ఆల్కైన్‌ను ప్రొపీన్ అంటారు
Answer & explanation
Correct: D — ప్రొపేన్ గొలుసు గల ఆల్కైన్‌ను ప్రొపీన్ అంటారు
త్రిబంధం ఉన్న మూడు కార్బన్ల సమ్మేళనం పేరు ప్రొపైన్ ("ane" స్థానంలో "yne"); ప్రొపీన్ ద్విబంధం ఉన్నది. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు నామకరణ నియమాలే: "e" తొలగించి "one" కలపడం, "ene" ద్విబంధానికి.
వెల్డింగ్ కోసం ఈథైన్‌ను గాలితో కాక స్వచ్ఛమైన ఆక్సిజన్‌తో మండిస్తారు. దీనికి సరైన కారణం ఏది?
A. గాలిలో ఈథైన్ అసలు మండదు
B. ఆక్సిజన్‌తో ఈథైన్ మంట పసుపు రంగులో వస్తుంది
C. గాలిలో ఈథైన్ అసంపూర్ణంగా మండి మసి మంటనిస్తుంది, తగినంత ఉష్ణం రాదు
D. గాలిలో ఈథైన్ నీరు ఏర్పరచదు
Answer & explanation
Correct: C — గాలిలో ఈథైన్ అసంపూర్ణంగా మండి మసి మంటనిస్తుంది, తగినంత ఉష్ణం రాదు
ఈథైన్ అసంతృప్త సమ్మేళనం; గాలి (ఆక్సిజన్ పరిమితం) లో అసంపూర్ణంగా మండి మసితో పసుపు మంట ఇస్తుంది, లోహం కరిగించేంత ఉష్ణం రాదు. స్వచ్ఛమైన ఆక్సిజన్ తగినంత ఉంటే పూర్తి దహనంతో చాలా అధిక ఉష్ణోగ్రత వస్తుంది. ఈథైన్ గాలిలో కూడా మండుతుంది.
బొగ్గు/కర్ర మండించినప్పుడు కొంతసేపటికి మంట లేకుండా ఎర్రగా మెరుస్తూ ఉండటానికి కారణం ఏమిటి?
A. బొగ్గులో కార్బన్ లేకపోవడం
B. మంట వాయు పదార్థాలు మండినప్పుడే ఏర్పడుతుంది; అస్థిర పదార్థాలు అయిపోయాక ఘన బొగ్గు మాత్రమే మెరుస్తుంది
C. బొగ్గు మండటం పూర్తిగా ఆగిపోవడం
D. గాలిలో నైట్రోజన్ మంటను ఆపడం
Answer & explanation
Correct: B — మంట వాయు పదార్థాలు మండినప్పుడే ఏర్పడుతుంది; అస్థిర పదార్థాలు అయిపోయాక ఘన బొగ్గు మాత్రమే మెరుస్తుంది
మంటకు కారణం వాయు పదార్థాల దహనం. మొదట కర్ర, బొగ్గులోని అస్థిర పదార్థాలు ఆవిరై మంటతో మండుతాయి; అవి అయిపోయాక ఘన కార్బన్ ఎర్రగా మెరుస్తూ ఉష్ణం ఇస్తుంది, ఇది కూడా దహనమే. బొగ్గులో కార్బన్ ఉంటుంది, మండటం ఆగదు.