కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
కిందివాటిలో కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్ల తరగతిని సూచించే క్రియాత్మక సమూహం ఏది?
A. –COOH
B. –OH
C. >C=O (గొలుసు మధ్యలో)
D. –Br
Answer & explanation
Correct: A — –COOH
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాల క్రియాత్మక సమూహం –COOH. –OH ఆల్కహాల్‌కు, గొలుసు మధ్యలో ఉన్న >C=O కీటోన్‌కు, –Br హాలో ఆల్కేన్‌కు చెందినవి. సమూహమే సమ్మేళనం ధర్మాలను నిర్ణయిస్తుంది.
C₅H₁₀ ఫార్ములా కలిగిన సమ్మేళనం ఏ శ్రేణికి చెందుతుంది?
A. ఆల్కేన్లు (CₙH₂ₙ₊₂)
B. ఆల్కైన్లు (CₙH₂ₙ₋₂)
C. ఆల్కీన్లు (CₙH₂ₙ)
D. ఆల్కహాల్లు
Answer & explanation
Correct: C — ఆల్కీన్లు (CₙH₂ₙ)
n = 5 అయితే CₙH₂ₙ ప్రకారం H = 10, కాబట్టి C₅H₁₀ ఆల్కీన్ శ్రేణి (ఈథీన్ C₂H₄, C₃H₆, C₄H₈, C₅H₁₀ ...). ఆల్కేన్ అయితే C₅H₁₂ ఉండాలి, ఆల్కైన్ అయితే C₅H₈. ఆల్కహాల్‌లో ఆక్సిజన్ ఉంటుంది, ఇక్కడ లేదు.
C₃H₇OH, C₄H₉OH అనే ఆల్కహాల్‌ల అణు ద్రవ్యరాశుల తేడా ఎంత? (C = 12 u, H = 1 u)
A. 14 u
B. 12 u
C. 16 u
D. 28 u
Answer & explanation
Correct: A — 14 u
ఈ రెండింటి మధ్య తేడా –CH₂– యూనిట్; దాని ద్రవ్యరాశి 12 + 2×1 = 14 u. సజాతీయ శ్రేణిలో ప్రతి వరుస సభ్యుల మధ్య ఎప్పుడూ 14 u తేడా ఉంటుంది. 12 కార్బన్ మాత్రమే, 28 రెండు CH₂ యూనిట్లు.
ఈ సమ్మేళనంలో 2 కార్బన్లు ఉన్నాయి కాబట్టి మూల పేరు ఈథేన్; హాలోజన్ Br ను ప్రిఫిక్స్ "bromo" గా చేర్చాలి, అందుకే బ్రోమోఈథేన్. మీథేన్ లేదా ప్రొపేన్ అనేవి కార్బన్ల సంఖ్య తప్పు; ఈథనాల్‌లో –OH ఉంటుంది.
వంట చేసేటప్పుడు పాత్ర అడుగు భాగం బయట నల్లబడితే దాని అర్థం ఏమిటి?
A. ఆహారం పూర్తిగా ఉడకలేదు
B. ఇంధనం తడిగా ఉంది
C. ఇంధనం పూర్తిగా మండటం లేదు
D. ఇంధనం పూర్తిగా మండుతోంది
Answer & explanation
Correct: C — ఇంధనం పూర్తిగా మండటం లేదు
గాలి రంధ్రాలు మూసుకుపోవడం వల్ల ఆక్సిజన్ తగ్గి ఇంధనం అసంపూర్ణంగా మండి మసి (కార్బన్) ఏర్పడి పాత్ర అడుగున అంటుతుంది; ఇంధనం వృథా అవుతుంది. పూర్తి దహనం జరిగితే శుభ్రమైన నీలి మంట వస్తుంది, నల్లటి మసి ఉండదు.
ఇథనాల్‌ను వేడి చేసి క్షార పొటాషియం పర్మాంగనేట్ చుక్కలుగా కలిపితే మొదట ఏం జరుగుతుంది?
A. రంగు ఎప్పుడూ అలాగే నిలిచి ఉంటుంది
B. ద్రావణం వెంటనే వాయువు వెలువరిస్తుంది
C. పర్మాంగనేట్ రంగు అదృశ్యమవుతుంది, ఎందుకంటే అది ఆల్కహాల్‌ను ఆక్సీకరణం చేయడంలో ఖర్చవుతుంది
D. ద్రావణం ఘనీభవిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — పర్మాంగనేట్ రంగు అదృశ్యమవుతుంది, ఎందుకంటే అది ఆల్కహాల్‌ను ఆక్సీకరణం చేయడంలో ఖర్చవుతుంది
పొటాషియం పర్మాంగనేట్ ఆక్సీకరణ కారకం; అది ఇథనాల్‌కు ఆక్సిజన్ ఇచ్చి ఆమ్లంగా మార్చే క్రమంలో తానే మారి రంగు కోల్పోతుంది. ఆల్కహాల్ అంతా ఖర్చయ్యాక కలిపిన మిగులు పర్మాంగనేట్ రంగు నిలుస్తుంది. వాయువు రావడం, ఘనీభవనం ఈ చర్యలో జరగవు.
సూర్యకాంతి సమక్షంలో మీథేన్ క్లోరిన్‌తో చర్య జరిపి CH₃Cl, HCl ఇవ్వడం ఏ రకమైన చర్య?
A. సంకలన చర్య
B. ఆక్సీకరణ చర్య
C. ప్రతిస్థాపన చర్య
D. సాపోనిఫికేషన్
Answer & explanation
Correct: C — ప్రతిస్థాపన చర్య
ఇక్కడ మీథేన్‌లోని ఒక హైడ్రోజన్ పరమాణువు స్థానాన్ని క్లోరిన్ ఆక్రమిస్తోంది; ఒక పరమాణువు మరోదాని స్థానం తీసుకునే చర్యను ప్రతిస్థాపన అంటారు. సంకలనం అసంతృప్త సమ్మేళనాల్లో జరుగుతుంది; సాపోనిఫికేషన్ ఎస్టర్ + క్షారం చర్య.
కఠిన జలంలో సబ్బు తక్కువ నురుగు ఇచ్చి, తెల్లని అవక్షేపం (scum) ఏర్పడటానికి కారణం ఏమిటి?
A. సబ్బు కాల్షియం, మెగ్నీషియం లవణాలతో చర్య జరిపి కరగని పదార్థం ఏర్పరచడం
B. సబ్బు నీటిలో పూర్తిగా కరగకపోవడం
C. నీటిలో సోడియం క్లోరైడ్ ఎక్కువ ఉండటం
D. నీటిలో ఆక్సిజన్ లేకపోవడం
Answer & explanation
Correct: A — సబ్బు కాల్షియం, మెగ్నీషియం లవణాలతో చర్య జరిపి కరగని పదార్థం ఏర్పరచడం
నీటి కాఠిన్యానికి కారణమైన Ca, Mg లవణాలు సబ్బు అణువులతో చర్య జరిపి కరగని స్కమ్‌గా ఏర్పడతాయి, అందుకే నురుగు తక్కువ, సబ్బు ఎక్కువ కావాలి. సబ్బు మృదు జలంలో బాగా కరుగుతుంది; ఆక్సిజన్ లేమికి, NaCl కి ఈ ప్రభావంతో సంబంధం లేదు.