కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
పెట్రోలియం ఏర్పడే క్రమాన్ని సరైన వరుసలో అమర్చండి: (a) బ్యాక్టీరియా అవశేషాలను చమురు, వాయువుగా మార్చడం (b) సముద్రంలో జీవులు చనిపోయి అడుగుకు చేరడం (c) బురద కప్పివేయడం (d) చమురు శిల రంధ్రాల్లో చిక్కుకోవడం
A. a → b → c → d
B. c → b → d → a
C. b → a → c → d
D. b → c → a → d
Answer & explanation
Correct: D — b → c → a → d
సముద్ర జీవులు చనిపోయి అడుగుకు చేరతాయి (b); బురద వాటిని కప్పివేస్తుంది (c); అధిక పీడనంలో బ్యాక్టీరియా వాటిని చమురు, వాయువుగా మారుస్తుంది (a); ఆ చమురు శిలలోని రంధ్రాల భాగాల్లో స్పాంజిలో నీరులా చిక్కుకుంటుంది (d). బ్యాక్టీరియా చర్య కప్పివేసిన తర్వాతే జరుగుతుంది.
హైడ్రోజనీకరణ గురించి 1) వృక్ష నూనెలు సాధారణంగా అసంతృప్త కార్బన్ గొలుసులు కలవి 2) నికెల్ ఉత్ప్రేరకంతో హైడ్రోజన్ చేర్చడం వల్ల అవి సంతృప్తమవుతాయి. సరైనవేవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. రెండూ తప్పు
D. 1, 2 రెండూ
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ
వృక్ష నూనెల్లో పొడవైన అసంతృప్త గొలుసులు ఉంటాయి; నికెల్ ఉత్ప్రేరకం సమక్షంలో వీటికి హైడ్రోజన్ చేర్చితే ద్విబంధాలు ఒంటి బంధాలుగా మారి సంతృప్త కొవ్వులు (వనస్పతి) ఏర్పడతాయి. జంతు కొవ్వులు మొదటి నుంచే సంతృప్తం, కాబట్టి రెండు ప్రకటనలూ సరైనవి.
మిథనాల్ చాలా స్వల్ప మోతాదులో కూడా మరణకారకం కావడానికి కారణం ఏమిటి?
A. కాలేయంలో మిథనల్గా ఆక్సీకరణమై కణ ఘటకాలతో చర్యతో ప్రోటోప్లాజాన్ని గడ్డకట్టించడం, ఆప్టిక్ నాడిని దెబ్బతీయడం
B. అది రక్తంలో ఆక్సిజన్ను పూర్తిగా తొలగించడం
C. అది కడుపులో ఆమ్లంగా మారడం
D. అది నేరుగా గుండెను ఆపడం
Answer & explanation
Correct: A — కాలేయంలో మిథనల్గా ఆక్సీకరణమై కణ ఘటకాలతో చర్యతో ప్రోటోప్లాజాన్ని గడ్డకట్టించడం, ఆప్టిక్ నాడిని దెబ్బతీయడం
మిథనాల్ కాలేయంలో మిథనల్ (methanal)గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది; ఇది కణ ఘటకాలతో వేగంగా చర్య జరిపి, ఉడికించిన గుడ్డులాగా ప్రోటోప్లాజాన్ని గడ్డకట్టిస్తుంది, ఆప్టిక్ నాడిని దెబ్బతీసి అంధత్వం కలిగిస్తుంది. రక్తంలో ఆక్సిజన్ తొలగింపు లేదా కడుపు ఆమ్లత్వం పాఠ్యాంశంలో లేవు.
డినేచర్డ్ ఆల్కహాల్ (denatured alcohol) గురించి సరైనది ఏది?
A. తాగడానికి సురక్షితంగా శుద్ధి చేసిన ఇథనాల్
B. ఇథనాల్లో నీరు కలిపిన పలుచని ద్రావణం
C. స్వచ్ఛమైన ఇథనోయిక్ ఆమ్లం
D. పారిశ్రామిక ఇథనాల్కు మిథనాల్ వంటి విష పదార్థాలు, నీలి రంగు కలిపి తాగడానికి పనికిరాకుండా చేస్తారు
Answer & explanation
Correct: D — పారిశ్రామిక ఇథనాల్కు మిథనాల్ వంటి విష పదార్థాలు, నీలి రంగు కలిపి తాగడానికి పనికిరాకుండా చేస్తారు
పారిశ్రామిక అవసరాల ఇథనాల్ దుర్వినియోగం కాకుండా దానికి మిథనాల్ వంటి విషాలు కలిపి తాగడానికి పనికిరానిదిగా చేస్తారు; సులభంగా గుర్తించడానికి నీలి రంగు కూడా కలుపుతారు. ఇదే డినేచర్డ్ ఆల్కహాల్; దాన్ని తాగడం సురక్షితం కాదు.
ఎస్టర్ను క్షారంతో చర్య జరిపి ఆల్కహాల్, సోడియం లవణంగా విడగొట్టే చర్య సాపోనిఫికేషన్; సబ్బు తయారీలో ఉపయోగిస్తారు కాబట్టి ఈ పేరు. ఎస్టరీకరణ దీనికి వ్యతిరేకంగా ఆమ్లం + ఆల్కహాల్ నుండి ఎస్టర్ తయారీ; హైడ్రోజనీకరణ H₂ చేర్చడం.
ఇథనాల్, ఇథనోయిక్ ఆమ్లం – ఈ రెండింటినీ ప్రయోగాత్మకంగా వేరుపరచడానికి సరైన పరీక్ష ఏది?
A. సోడియం కలపడం – హైడ్రోజన్ వస్తే అది ఆమ్లం
B. సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ కలపడం – బుసలు (CO₂) వస్తే అది ఇథనోయిక్ ఆమ్లం
C. నీటిలో కలపడం – కరిగితే అది ఆల్కహాల్
D. మండించడం – మంట వస్తే అది ఆమ్లం
Answer & explanation
Correct: B — సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ కలపడం – బుసలు (CO₂) వస్తే అది ఇథనోయిక్ ఆమ్లం
ఆమ్లం కార్బొనేట్/హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్లతో CO₂ ఇస్తుంది, ఆల్కహాల్ ఇవ్వదు; కాబట్టి ఇది స్పష్టమైన తేడా. సోడియంతో రెండూ హైడ్రోజన్ ఇస్తాయి, రెండూ నీటిలో కరుగుతాయి, రెండూ మండగలవు, కాబట్టి ఆ పరీక్షలు వేరుచేయలేవు.
మైసెల్ (micelle) నిర్మాణంలో సబ్బు అణువుల అమరిక ఎలా ఉంటుంది?
A. అయానిక్ శీర్షాలు లోపల, తోకలు బయట
B. అన్ని అణువులు ఒకే వరుసలో పేర్చబడతాయి
C. తోకలు, శీర్షాలు రెండూ బయటికి
D. హైడ్రోకార్బన్ తోకలు లోపల, అయానిక్ శీర్షాలు బయట నీటి వైపు
Answer & explanation
Correct: D — హైడ్రోకార్బన్ తోకలు లోపల, అయానిక్ శీర్షాలు బయట నీటి వైపు
నీటిలో సబ్బు అణువులు హైడ్రోఫోబిక్ హైడ్రోకార్బన్ తోకలను నీటికి దూరంగా లోపలికి చేర్చి, హైడ్రోఫిలిక్ అయానిక్ చివరలను బయట నీటి వైపు ఉంచుతాయి; జిడ్డు మురికి మధ్యలోని తోకల వద్ద చేరి నీటిలో కొట్టుకుపోతుంది. హైడ్రోకార్బన్ ద్రావణిలో ఈ అమరిక తలకిందులవుతుంది.
A. నీలి లిట్మస్ ఎరుపవుతుంది; ఎర్ర లిట్మస్లో మార్పు ఉండదు
B. రెండూ రంగు కోల్పోతాయి
C. ఎర్ర లిట్మస్ నీలి రంగుకు మారుతుంది; నీలి లిట్మస్లో మార్పు ఉండదు
D. రెండింటిలోనూ ఏ మార్పూ ఉండదు
Answer & explanation
Correct: C — ఎర్ర లిట్మస్ నీలి రంగుకు మారుతుంది; నీలి లిట్మస్లో మార్పు ఉండదు
సబ్బు బలమైన క్షారం, బలహీన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం కలిసి ఏర్పడిన లవణం కాబట్టి ద్రావణం క్షార స్వభావం చూపి ఎర్ర లిట్మస్ను నీలిగా మారుస్తుంది. నీలి లిట్మస్ ఆమ్లంలో మాత్రమే ఎరుపవుతుంది, కాబట్టి దానిలో మార్పు రాదు.
ఆల్కహాల్ → ఆమ్లం → ఎస్టర్ → ఆల్కహాల్ + సోడియం లవణం అనే క్రమంలో మూడు చర్యల పేర్లు వరుసగా ఏవి?
A. ఆక్సీకరణ, ఎస్టరీకరణ, సాపోనిఫికేషన్
B. హైడ్రోజనీకరణ, ఎస్టరీకరణ, ఆక్సీకరణ
C. ఎస్టరీకరణ, ఆక్సీకరణ, ప్రతిస్థాపన
D. సంకలనం, ప్రతిస్థాపన, సాపోనిఫికేషన్
Answer & explanation
Correct: A — ఆక్సీకరణ, ఎస్టరీకరణ, సాపోనిఫికేషన్
ఆల్కహాల్ ఆక్సిజన్ పొంది ఆమ్లమవడం ఆక్సీకరణ; ఆమ్లం + ఆల్కహాల్ → ఎస్టర్ ఎస్టరీకరణ; ఎస్టర్ + NaOH → ఆల్కహాల్ + లవణం సాపోనిఫికేషన్. ఈ పేర్ల క్రమం ఇతర ఐచ్ఛికాల్లో తప్పు; హైడ్రోజనీకరణ, ప్రతిస్థాపన ఈ క్రమంలోని చర్యలు కావు.
పెట్రోలియం ఏర్పడే క్రమాన్ని సరైన వరుసలో అమర్చండి: (a) బ్యాక్టీరియా అవశేషాలను చమురు, వాయువుగా మార్చడం (b) సముద్రంలో జీవులు చనిపోయి అడుగుకు చేరడం (c) బురద కప్పివేయడం (d) చమురు శిల రంధ్రాల్లో చిక్కుకోవడం