కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కార్బన్ & దాని సమ్మేళనాలు (Carbon and its Compounds) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
పట్టిక 4.1 ప్రకారం కింది సమ్మేళనాల్లో అతి తక్కువ బాష్పీభవన స్థానం గలది ఏది?
A. మీథేన్ (111 K)
B. ఇథనాల్ (351 K)
C. క్లోరోఫామ్ (334 K)
D. ఎసిటిక్ ఆమ్లం (391 K)
Answer & explanation
Correct: A — మీథేన్ (111 K)
మీథేన్ బాష్పీభవన స్థానం 111 K, ఇది ఇవ్వబడిన అన్నిటి కంటే తక్కువ; అందుకే గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువు. ఇథనాల్ 351 K, క్లోరోఫామ్ 334 K, ఎసిటిక్ ఆమ్లం 391 K కాబట్టి అవన్నీ మీథేన్ కంటే ఎక్కువ.
కార్బన్ సమ్మేళనాలకు సాధారణంగా అయానిక్ సమ్మేళనాల కంటే తక్కువ ద్రవీభవన, బాష్పీభవన స్థానాలు ఉండటానికి కారణం ఏమిటి?
A. అణువు లోపలి బంధాలు చాలా బలహీనంగా ఉండటం
B. అయాన్లు ఏర్పడి ఒకదాన్నొకటి వికర్షించడం
C. కార్బన్ పరమాణువు పరిమాణం పెద్దది కావడం
D. అణువుల మధ్య ఆకర్షణ బలాలు బలహీనంగా ఉండటం
Answer & explanation
Correct: D — అణువుల మధ్య ఆకర్షణ బలాలు బలహీనంగా ఉండటం
సమయోజనీయ అణువుల లోపల బంధాలు బలమైనవే, కానీ అణువుల మధ్య (అంతర అణు) బలాలు బలహీనం. ద్రవీభవనం, బాష్పీభవనంలో ఈ బలహీన బలాలనే అధిగమించాలి కాబట్టి తక్కువ ఉష్ణం చాలు. కార్బన్ చిన్న పరమాణువు, అయాన్లు కూడా ఏర్పడవు.
కార్బన్ C⁴⁻ అనే ఋణ అయాన్‌ను ఏర్పరచడం ఎందుకు కష్టం?
A. కార్బన్‌లో బాహ్య ఎలక్ట్రాన్లు లేవు
B. 6 ప్రోటాన్లున్న కేంద్రకం 10 ఎలక్ట్రాన్లను పట్టుకోవడం కష్టం
C. కార్బన్ కేంద్రకంలో ప్రోటాన్లు లేవు
D. కార్బన్ జడవాయువు కావడం
Answer & explanation
Correct: B — 6 ప్రోటాన్లున్న కేంద్రకం 10 ఎలక్ట్రాన్లను పట్టుకోవడం కష్టం
C⁴⁻ లో 6 ప్రోటాన్లతో 10 ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి; ఇన్ని అదనపు ఎలక్ట్రాన్లను చిన్న కేంద్రకం పట్టుకోవడం కష్టం. కార్బన్‌కు 4 బాహ్య ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి, 6 ప్రోటాన్లు ఉన్నాయి, అది జడవాయువు కాదు. అందుకే అది ఎలక్ట్రాన్లు పంచుకుంటుంది.
N₂ లో రెండు నైట్రోజన్ల మధ్య మూడు ఎలక్ట్రాన్ జతలు పంచబడి త్రిబంధం ఏర్పడుతుంది. O₂ లో ద్విబంధం, H₂ లో ఒంటి బంధం ఉన్నాయి; H₂O లో ఆక్సిజన్ రెండు హైడ్రోజన్లతో రెండు ఒంటి బంధాలు మాత్రమే ఏర్పరుస్తుంది.
కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂) అణువులో కార్బన్, ప్రతి ఆక్సిజన్ మధ్య ఉండే బంధం ఏది?
A. ఒంటి బంధం
B. త్రిబంధం
C. అయానిక్ బంధం
D. ద్విబంధం
Answer & explanation
Correct: D — ద్విబంధం
కార్బన్‌కు 4 బాహ్య ఎలక్ట్రాన్లు, ప్రతి ఆక్సిజన్‌కు ఆక్టెట్ కోసం 2 ఎలక్ట్రాన్లు కావాలి. కాబట్టి కార్బన్ ప్రతి ఆక్సిజన్‌తో రెండు జతలను పంచుకుని O=C=O ఏర్పరుస్తుంది. ఒంటి బంధాలైతే కార్బన్ ఆక్టెట్ తృప్తి చెందదు.
C-60 అణువుకు "ఫుల్లరీన్" అనే పేరు రావడానికి కారణం ఏమిటి?
A. కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త ఇంటి పేరు ఫుల్లర్ కావడం
B. ఇది పూర్తిగా నిండిన (full) కర్పరం కలిగి ఉండటం
C. అమెరికన్ ఆర్కిటెక్ట్ బక్‌మిన్‌స్టర్ ఫుల్లర్ రూపొందించిన జియోడెసిక్ గోపురాన్ని పోలి ఉండటం
D. ఇది ఎరుపు రంగులో ఉండటం
Answer & explanation
Correct: C — అమెరికన్ ఆర్కిటెక్ట్ బక్‌మిన్‌స్టర్ ఫుల్లర్ రూపొందించిన జియోడెసిక్ గోపురాన్ని పోలి ఉండటం
C-60 లో 60 కార్బన్ పరమాణువులు ఫుట్‌బాల్ ఆకారంలో అమరి ఉంటాయి. ఇది అమెరికన్ ఆర్కిటెక్ట్ బక్‌మిన్‌స్టర్ ఫుల్లర్ రూపొందించిన జియోడెసిక్ గోపురాన్ని పోలి ఉండటంతో ఫుల్లరీన్ అని పిలిచారు. పేరు ఆకృతికి సంబంధించినది, రంగు లేదా కర్పరం గురించి కాదు.
కార్బన్ ఏర్పరచే బంధాలు చాలా బలమైనవిగా ఉండటానికి ఒక ముఖ్య కారణం ఏది?
A. కార్బన్ పరమాణు పరిమాణం పెద్దదిగా ఉండటం
B. కార్బన్‌కు ఒక్క బాహ్య ఎలక్ట్రాన్ మాత్రమే ఉండటం
C. కార్బన్ పరమాణు పరిమాణం చిన్నదిగా ఉండటం
D. కార్బన్ ఎల్లప్పుడూ అయాన్లుగా ఉండటం
Answer & explanation
Correct: C — కార్బన్ పరమాణు పరిమాణం చిన్నదిగా ఉండటం
కార్బన్ పరమాణువు చిన్నది కాబట్టి దాని కేంద్రకం పంచుకున్న ఎలక్ట్రాన్ జతలను గట్టిగా పట్టుకుంటుంది, ఫలితంగా బంధాలు బలం, సమ్మేళనాలు స్థిరం. పెద్ద పరమాణువుల బంధాలు బలహీనం; కార్బన్‌కు 4 బాహ్య ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి, అయాన్లను ఏర్పరచదు.
ఈథేన్ (C₂H₆) అణువులో ఉండే సమయోజనీయ బంధాల మొత్తం సంఖ్య ఎంత?
A. 7
B. 6
C. 8
D. 9
Answer & explanation
Correct: A — 7
ఈథేన్‌లో రెండు కార్బన్ల మధ్య ఒక C–C బంధం, ప్రతి కార్బన్‌కు 3 చొప్పున మొత్తం 6 C–H బంధాలు ఉంటాయి. కాబట్టి 1 + 6 = 7 బంధాలు. 6 అనేది కేవలం C–H బంధాల సంఖ్య; 8, 9 లెక్క ప్రకారం సరికావు.
ఒకే అణుఫార్ములా కలిగి, వేర్వేరు నిర్మాణాలున్న సమ్మేళనాలను ఏమంటారు?
A. సజాతీయ శ్రేణి
B. నిర్మాణ సదృశకాలు (Structural isomers)
C. రూపాంతరాలు (Allotropes)
D. హైడ్రోకార్బన్లు
Answer & explanation
Correct: B — నిర్మాణ సదృశకాలు (Structural isomers)
ఒకే ఫార్ములా (ఉదా: C₄H₁₀) కానీ వేర్వేరు అమరిక ఉన్న సమ్మేళనాలు నిర్మాణ సదృశకాలు. సజాతీయ శ్రేణిలో ఫార్ములాలు వేరు (CH₂ తేడా); రూపాంతరాలు ఒకే మూలకం వేర్వేరు రూపాలు; హైడ్రోకార్బన్లు C, H మాత్రమే ఉండే సమ్మేళనాలు.
సైక్లోహెక్సేన్‌లో కార్బన్ల మధ్య అన్నీ ఒంటి బంధాలు కాబట్టి సంతృప్తం (C₆H₁₂). బెంజీన్‌లో ఒకటి విడిచి ఒకటి ద్విబంధాలు ఉండటం వల్ల (C₆H₆) అసంతృప్తం. కాబట్టి రెండు ప్రకటనలూ సరైనవే; వలయ సమ్మేళనాలు కూడా సంతృప్తం లేదా అసంతృప్తం కావచ్చు.