నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) (10వ తరగతి సైన్స్ – జీవశాస్త్రం (Class 10 Biology)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
జతపరచండి. (a) మెడుల్లా (b) చిన్న మెదడు (c) ముందు మెదడు (d) వెన్నుపాము — (i) ప్రతీకార చాపాలు (ii) సమతుల్యత (iii) రక్తపోటు (iv) సంవేదనల విశ్లేషణ.
A. a–iii, b–ii, c–iv, d–i
B. a–ii, b–iii, c–iv, d–i
C. a–iii, b–iv, c–ii, d–i
D. a–i, b–ii, c–iii, d–iv
Answer & explanation
Correct: A — a–iii, b–ii, c–iv, d–i
మెడుల్లా రక్తపోటును (iii), చిన్న మెదడు సమతుల్యతను (ii), ముందు మెదడు సంవేదనల విశ్లేషణను (iv), వెన్నుపాము ప్రతీకార చాపాలను (i) నియంత్రిస్తాయి. మిగతా జతల్లో మెడుల్లా, చిన్న మెదడు విధులు తారుమారయ్యాయి లేదా వెన్నుపామును ఇతర పనికి జతచేశారు.
కొందరికి వెన్నుపాము గాయమైతే వారు కాలిపై మంట తగిలినా కాలు లాగలేకపోతారు. దీనికి సరైన కారణం ఏది?
A. కాలి కండరాలు ఉండకపోవడం
B. వెన్నుపాములోని ప్రతీకార చాపం, మెదడుకు వెళ్లే సంకేతాల మార్గం దెబ్బతినడం
C. ప్రతీకార చాపం పెద్ద మెదడులో ఉండటం
D. గ్రాహకాలు ఎప్పుడూ వెన్నుపాములో ఉండటం
Answer & explanation
Correct: B — వెన్నుపాములోని ప్రతీకార చాపం, మెదడుకు వెళ్లే సంకేతాల మార్గం దెబ్బతినడం
ప్రతీకార చాపం ఏర్పడేది వెన్నుపాములోనే, దాని గాయం చాపాన్ని, మెదడుకు వెళ్లే, మెదడు నుండి వచ్చే సంకేతాలను తెంచుతుంది. ప్రతీకార చాపం మెదడులో ఉంటుందనడం తప్పు. గ్రాహకాలు ఇంద్రియాల్లో ఉంటాయి, వెన్నుపాములో కాదు.
అసర్షన్ (A): ప్రతీకార చాపాలు వెన్నుపాములో ఏర్పడతాయి. కారణం (R): అక్కడ జ్ఞాన, చాలక నాడులు మొదట కలుస్తాయి. సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
శరీర భాగాల నుండి వచ్చే నాడులు మెదడుకు వెళ్లే దారిలో వెన్నుపాములో కలుస్తాయి; ఇన్పుట్, అవుట్పుట్ నాడులు మొదట కలిసే చోటే చాపం ఏర్పాటుకు ఉత్తమ స్థానం, కాబట్టి R, A ను వివరిస్తుంది. రెండూ నిజం కాబట్టి A లేదా R తప్పనే ఎంపికలు సరిపోవు.
కింది వాటిలో రక్షణ వ్యవస్థ – అవయవ జతలలో తప్పు ఏది?
A. పుర్రె – మెదడు
B. వెన్నెముక – వెన్నుపాము
C. మెదడు చుట్టూ ద్రవం – దెబ్బ ప్రభావం తగ్గింపు
D. వెన్నెముక – మెదడు
Answer & explanation
Correct: D — వెన్నెముక – మెదడు
వెన్నెముకలోని వెన్నుపూసలు వెన్నుపామును కాపాడతాయి; మెదడుకు రక్షణ పుర్రె, దాని లోపలి ద్రవంతో నిండిన సంచి. అందువల్ల వెన్నెముక–మెదడు జత తప్పు, మిగతా మూడు జతలు సరైనవి.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) మొక్కల్లో సమాచారాన్ని చేర్చడానికి నాడీ కణజాలం ఉంటుంది. (2) మొక్కల కణాలు నీటి పరిమాణం మార్చుకుని ఆకారం మార్చుకుంటాయి. ఇందులో సరైనవి?
A. (2) మాత్రమే
B. (1) మాత్రమే
C. (1), (2) రెండూ
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: A — (2) మాత్రమే
మొక్కలు కణం నుండి కణానికి విద్యుత్–రసాయన మార్గాల్లో సమాచారాన్ని పంపుతాయి కానీ దీనికి ప్రత్యేక కణజాలం లేదు, కాబట్టి (1) తప్పు. లజ్జావతిలో కణాలు నీటి మార్పుతో ఉబ్బడం/కుంచించడం ద్వారా ఆకారం మార్చడం (2) సరైనది.
ఈ రెండు కదలికల మధ్య సరైన తేడా ఏది? (X) లజ్జావతి ఆకు ముడుచుకోవడం (Y) కాండం కాంతి వైపు వంగడం.
A. X పెరుగుదల వల్ల, Y పెరుగుదల లేకుండా జరుగుతాయి
B. X పెరుగుదలతో సంబంధం లేనిది, వేగమైనది; Y పెరుగుదల వల్ల జరిగేది, నెమ్మదైనది
C. X, Y రెండూ పెరుగుదల వల్లే జరుగుతాయి
D. X నెమ్మది, Y వేగం
Answer & explanation
Correct: B — X పెరుగుదలతో సంబంధం లేనిది, వేగమైనది; Y పెరుగుదల వల్ల జరిగేది, నెమ్మదైనది
తాకిన ఆకు కణాల్లో నీటి మార్పుతో X వెంటనే జరుగుతుంది, ఇందులో పెరుగుదల ఉండదు. Y లో ఆక్సిన్ ప్రభావంతో కణాలు పొడవు పెరగడం వల్ల నెమ్మదిగా వంగుతుంది; పెరుగుదలను ఆపితే ఈ చలనం జరగదు. కాబట్టి ఇతర ఎంపికల్లో పెరుగుదల పాత్ర తారుమారైంది.
శంఖాకార ఫ్లాస్క్ ప్రయోగంలో మొలకలను తిప్పి కాండాన్ని కాంతికి దూరంగా, వేరును కాంతి వైపు ఉంచారు. కొన్ని రోజుల తర్వాత ఏమి గమనిస్తారు?
A. పాత భాగాలన్నీ వెంటనే దిశ మార్చుకుంటాయి
B. ఏ భాగమూ దిశ మార్చుకోదు
C. పాత భాగాల దిశ మారదు; కొత్తగా పెరిగే భాగాలు తమ దిశను మార్చుకుంటాయి
D. కాండం, వేరు రెండూ చచ్చిపోతాయి
Answer & explanation
Correct: C — పాత భాగాల దిశ మారదు; కొత్తగా పెరిగే భాగాలు తమ దిశను మార్చుకుంటాయి
వర్తనాలు పెరుగుతున్న భాగాల పెరుగుదల దిశను మారుస్తాయి; ఇప్పటికే పెరిగిన పాత భాగాల దిశ మారదు కాబట్టి కొత్త పెరుగుదల మాత్రమే కాంతి వైపు/దూరంగా వంగుతుంది. పాత భాగాలు వంగాయనడం, లేదా అసలు మారలేదనడం ఈ పరిశీలనకు సరిపోదు.
జతపరచండి. (a) ఆక్సిన్ (b) జిబ్బరెల్లిన్ (c) సైటోకైనిన్ (d) అబ్సిసిక్ ఆమ్లం — (i) కణ విభజన (ii) పెరుగుదల నిరోధం (iii) కాండం కొనలో తయారీ (iv) కాండం పెరుగుదల.
A. a–iv, b–iii, c–ii, d–i
B. a–i, b–iv, c–iii, d–ii
C. a–iii, b–i, c–iv, d–ii
D. a–iii, b–iv, c–i, d–ii
Answer & explanation
Correct: D — a–iii, b–iv, c–i, d–ii
ఆక్సిన్ కాండం కొనలో తయారవుతుంది (iii), జిబ్బరెల్లిన్ కాండం పెరుగుదలకు తోడ్పడుతుంది (iv), సైటోకైనిన్ కణ విభజనను ప్రోత్సహిస్తుంది (i), అబ్సిసిక్ ఆమ్లం పెరుగుదలను నిరోధిస్తుంది (ii). ఇతర జతల్లో సైటోకైనిన్ లేదా ABA విధులు తారుమారయ్యాయి.
అసర్షన్ (A): మొక్కల్లో ఎక్కువ సైటోకైనిన్లు పండ్లు, విత్తనాల్లో ఉంటాయి. కారణం (R): అక్కడ వేగంగా కణ విభజన జరుగుతుంది. సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
సైటోకైనిన్లు కణ విభజనను ప్రోత్సహిస్తాయి కాబట్టి వేగంగా కణ విభజన జరిగే పండ్లు, విత్తనాల్లో వాటి గాఢత ఎక్కువ; అంటే R, A కు కారణాన్ని చెబుతోంది. రెండూ సత్యమే కాబట్టి వాటిలో ఒకటి తప్పనే ఎంపికలు తప్పు.
B. అంతఃస్రావ గ్రంథులు హార్మోన్లను నాళాల ద్వారా మాత్రమే పంపుతాయి, రక్తం ద్వారా కాదు
C. హార్మోన్ ప్రభావం చూపే కణజాలాలను లక్ష్య అవయవాలు అంటారు
D. అడ్రినలిన్ గుండెను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది
Answer & explanation
Correct: B — అంతఃస్రావ గ్రంథులు హార్మోన్లను నాళాల ద్వారా మాత్రమే పంపుతాయి, రక్తం ద్వారా కాదు
పుస్తకం ప్రకారం అడ్రినలిన్ వంటి హార్మోన్లు నేరుగా రక్తంలోకి స్రవించి రక్తం ద్వారా లక్ష్య అవయవాలకు చేరతాయి. కాబట్టి రక్తం ద్వారా కాదనే ప్రవచనం తప్పు. లక్ష్య అవయవాల నిర్వచనం, అడ్రినలిన్కు గుండె లక్ష్యమనడం సరైనవి.