నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) (10వ తరగతి సైన్స్ – జీవశాస్త్రం (Class 10 Biology)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) ఈస్ట్రోజెన్ స్త్రీ లైంగిక అవయవాల అభివృద్ధిని, రుతుచక్రాన్ని నియంత్రిస్తుంది. (2) టెస్టోస్టీరాన్ అండాశయాల నుండి స్రవిస్తుంది. ఇందులో సరైనవి?
A. (2) మాత్రమే
B. (1), (2) రెండూ
C. (1) మాత్రమే
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: C — (1) మాత్రమే
ఈస్ట్రోజెన్ అండాశయాల హార్మోన్, ఇది స్త్రీ లైంగిక అవయవాల అభివృద్ధికి, రుతుచక్ర నియంత్రణకు తోడ్పడుతుంది, కాబట్టి (1) సరైనది. టెస్టోస్టీరాన్ వృషణాల నుండి స్రవిస్తుంది, అండాశయాల నుండి కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు.
అసర్షన్ (A): అయోడైజ్డ్ ఉప్పు వాడకం సిఫారసు చేస్తారు. కారణం (R): అయోడిన్ థైరాయిడ్ గ్రంథి థైరాక్సిన్ తయారీకి అవసరం. సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
అయోడిన్ లేకపోతే థైరాయిడ్ థైరాక్సిన్‌ను తయారు చేయలేదు, ఫలితంగా గాయిటర్ (మెడ వాపు) వస్తుంది; అందుకే అయోడైజ్డ్ ఉప్పు సూచిస్తారు. R, A కు నేరుగా కారణం కాబట్టి ఇతర ఎంపికలు తప్పు.
A. గుండె వేగం ↑ → కండరాలకు ఆక్సిజన్ ↑; జీర్ణవ్యవస్థ, చర్మ రక్త సరఫరా ↓ → అస్థిపంజర కండరాలకు రక్తం ↑
B. గుండె వేగం ↓ → కండరాలకు ఆక్సిజన్ ↓
C. జీర్ణవ్యవస్థకు రక్త సరఫరా ↑ → చర్మం, కండరాలకు ↓
D. శ్వాస రేటు ↓ → ఆక్సిజన్ ↑
Answer & explanation
Correct: A — గుండె వేగం ↑ → కండరాలకు ఆక్సిజన్ ↑; జీర్ణవ్యవస్థ, చర్మ రక్త సరఫరా ↓ → అస్థిపంజర కండరాలకు రక్తం ↑
అడ్రినలిన్ గుండె వేగాన్ని పెంచి కండరాలకు ఆక్సిజన్ అందేలా చేస్తుంది, జీర్ణ, చర్మ ధమనులను కుంచింపజేసి రక్తాన్ని అస్థిపంజర కండరాల వైపు మళ్లిస్తుంది, శ్వాస రేటునూ పెంచుతుంది. గుండె వేగం, శ్వాస రేటు తగ్గుతాయనే ఎంపికలు పోరాట/పలాయన సన్నద్ధతకు విరుద్ధం.
జతపరచండి. (a) హైపోథాలమస్ (b) పిట్యూటరీ (c) క్లోమం (d) థైరాయిడ్ — (i) ఇన్సులిన్ (ii) విడుదల హార్మోన్లు (iii) వృద్ధి హార్మోన్ (iv) థైరాక్సిన్.
A. a–iii, b–ii, c–i, d–iv
B. a–ii, b–iii, c–i, d–iv
C. a–ii, b–i, c–iii, d–iv
D. a–iv, b–iii, c–i, d–ii
Answer & explanation
Correct: B — a–ii, b–iii, c–i, d–iv
హైపోథాలమస్ విడుదల హార్మోన్లు (ii), పిట్యూటరీ వృద్ధి హార్మోన్ (iii), క్లోమం ఇన్సులిన్ (i), థైరాయిడ్ థైరాక్సిన్ (iv) ను స్రవిస్తాయి. ఇతర ఎంపికల్లో హైపోథాలమస్–పిట్యూటరీ జత తారుమారైంది లేదా క్లోమం, థైరాయిడ్ హార్మోన్లు కలిసిపోయాయి.
A. చక్కెర ↑ → ఇన్సులిన్ ↓ → చక్కెర ↑ → ఇన్సులిన్ ↓
B. చక్కెర ↓ → ఇన్సులిన్ ↑ → చక్కెర ↓
C. చక్కెర ↑ → క్లోమం ఇన్సులిన్ ↑ → చక్కెర ↓ → ఇన్సులిన్ స్రావం ↓
D. చక్కెర ↑ → థైరాక్సిన్ ↑ → చక్కెర ↓
Answer & explanation
Correct: C — చక్కెర ↑ → క్లోమం ఇన్సులిన్ ↑ → చక్కెర ↓ → ఇన్సులిన్ స్రావం ↓
ఫీడ్‌బ్యాక్ అంటే ఫలితం స్రావాన్ని తిరిగి నియంత్రించడం: చక్కెర పెరిగితే ఇన్సులిన్ పెరిగి చక్కెరను తగ్గిస్తుంది, తగ్గగానే స్రావం తగ్గుతుంది. చక్కెర పెరిగినప్పుడు ఇన్సులిన్ తగ్గితే నియంత్రణ జరగదు; థైరాక్సిన్ చక్కెర నియంత్రణ హార్మోన్ కాదు.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) ముందు మెదడులో వినికిడి, చూపు, వాసనకు వేర్వేరు ప్రాంతాలు ఉంటాయి. (2) కడుపు నిండిన భావన కలిగించే కేంద్రం వెన్నుపాములో ఉంటుంది. ఇందులో సరైనవి?
A. (2) మాత్రమే
B. (1), (2) రెండూ
C. ఏదీ కాదు
D. (1) మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — (1) మాత్రమే
ముందు మెదడులో వినికిడి, వాసన, చూపు వంటి సంవేదనలకు వేర్వేరు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి, కాబట్టి (1) సరైనది. ఆకలికి సంబంధించిన కేంద్రం ముందు మెదడులో ప్రత్యేక భాగంలో ఉంటుంది, వెన్నుపాములో కాదు, అందువల్ల (2) తప్పు.
కింది వాటిలో న్యూరాన్‌లో విద్యుత్ సంకేతం రసాయన సంకేతంగా మారే చోటు ఏది?
A. ఆక్సాన్ చివర
B. డెండ్రైట్ కొన
C. కణదేహం మధ్య
D. కండరం లోపల
Answer & explanation
Correct: A — ఆక్సాన్ చివర
ఆక్సాన్ చివరకు విద్యుత్ ప్రచోదనం చేరగానే అక్కడ రసాయనాలు విడుదలవుతాయి, అవి సినాప్స్ దాటి తరువాతి కణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. డెండ్రైట్ కొనలో రసాయన చర్య ద్వారా విద్యుత్ ప్రచోదనం ఏర్పడుతుంది (వ్యతిరేక మార్పు); కణదేహం గుండా అది ప్రయాణిస్తుంది.
రిఫ్లెక్స్ ఆర్క్ వేగంగా స్పందించడానికి కారణం గురించి సరైనది ఏది?
A. సమాచారం ముందు మెదడులో విశ్లేషించబడుతుంది
B. జ్ఞాన నాడి, చాలక నాడి వెన్నుపాములో సరళంగా అనుసంధానమవుతాయి; ఆలోచనకు సమయం పట్టదు
C. హార్మోన్లు రక్తం ద్వారా ప్రయాణిస్తాయి
D. కండరాలు స్వయంగా ఆలోచిస్తాయి
Answer & explanation
Correct: B — జ్ఞాన నాడి, చాలక నాడి వెన్నుపాములో సరళంగా అనుసంధానమవుతాయి; ఆలోచనకు సమయం పట్టదు
ప్రతీకార చాపం ఇన్‌పుట్, అవుట్‌పుట్ నాడులను సరళంగా కలపడం వల్ల సంకేతం మెదడులో సంక్లిష్ట ఆలోచన కోసం ఆగకుండా నేరుగా కండరానికి చేరుతుంది. మెదడులో విశ్లేషణ వేగాన్ని తగ్గిస్తుంది; హార్మోన్లు నెమ్మదిగా పనిచేస్తాయి; కండరాలు ఆలోచించవు.
కింది వాటిలో పరిధీయ నాడీవ్యవస్థలో భాగం కానిది ఏది?
A. కపాల నాడులు
B. వెన్నెముక నాడులు
C. వెన్నుపాము
D. మెదడు నుండి వచ్చే నాడులు
Answer & explanation
Correct: C — వెన్నుపాము
వెన్నుపాము, మెదడుతో కలిసి కేంద్ర నాడీవ్యవస్థను ఏర్పరుస్తుంది. పరిధీయ నాడీవ్యవస్థలో మెదడు నుండి వచ్చే కపాల నాడులు, వెన్నుపాము నుండి వచ్చే వెన్నెముక నాడులు ఉంటాయి; అందువల్ల వెన్నుపాము స్వయంగా పరిధీయ నాడీవ్యవస్థలో భాగం కాదు.
ఒక విత్తనంలో వేరు నీటి వనరు వైపు వంగి పెరిగింది, దాని కాండం పైకి పెరిగింది. ఈ రెండు చలనాల పేర్లు వరుసగా ఏవి?
A. కాంతి వర్తనం, రసాయన వర్తనం
B. గురుత్వ వర్తనం, జల వర్తనం
C. రసాయన వర్తనం, కాంతి వర్తనం
D. జల వర్తనం, గురుత్వ వర్తనం (ఋణాత్మక)
Answer & explanation
Correct: D — జల వర్తనం, గురుత్వ వర్తనం (ఋణాత్మక)
వేరు నీటి వైపు పెరగడం జల వర్తనం (హైడ్రో = నీరు), కాండం భూమి ఆకర్షణకు వ్యతిరేకంగా పైకి పెరగడం గురుత్వ వర్తనానికి ఉదాహరణ. రసాయన వర్తనం రసాయనాల దిశకు, కాంతి వర్తనం కాంతి దిశకు సంబంధించినవి; ఇవి ఇక్కడ వర్ణించిన చలనాలు కావు.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) ఈస్ట్రోజెన్ స్త్రీ లైంగిక అవయవాల అభివృద్ధిని, రుతుచక్రాన్ని నియంత్రిస్తుంది. (2) టెస్టోస్టీరాన్ అండాశయాల నుండి స్రవిస్తుంది. ఇందులో సరైనవి?