నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) (10వ తరగతి సైన్స్ – జీవశాస్త్రం (Class 10 Biology)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
కింది వాటిలో ధనాత్మక కాంతి వర్తనం చూపేది ఏది?
A. వేరు
B. పుప్పొడి నాళం
C. కాండం
D. వేర్లపై నీటి వైపు పెరుగుదల
Answer & explanation
Correct: C — కాండం
కాండం కాంతి వైపు వంగుతుంది కాబట్టి ధనాత్మక కాంతి వర్తనం చూపుతుంది, వేరు కాంతికి దూరంగా వంగుతుంది (ఋణాత్మకం). పుప్పొడి నాళం రసాయన వర్తనం చూపుతుంది; నీటి వైపు పెరిగే వేర్లది జల వర్తనం.
రక్తంలో చక్కెర స్థాయి పెరిగినప్పుడు శరీరం ఎలా స్పందిస్తుంది?
A. క్లోమం కణాలు ఎక్కువ ఇన్సులిన్ తయారు చేస్తాయి
B. క్లోమం ఇన్సులిన్ స్రావాన్ని ఆపేస్తుంది
C. థైరాయిడ్ ఎక్కువ థైరాక్సిన్ తయారు చేస్తుంది
D. అడ్రినల్ ఎక్కువ అడ్రినలిన్ తయారు చేస్తుంది
Answer & explanation
Correct: A — క్లోమం కణాలు ఎక్కువ ఇన్సులిన్ తయారు చేస్తాయి
ఫీడ్‌బ్యాక్ యంత్రాంగం ప్రకారం క్లోమం కణాలు చక్కెర పెరుగుదలను గుర్తించి ఎక్కువ ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి చేస్తాయి; చక్కెర తగ్గాక స్రావం తగ్గుతుంది. చక్కెర పెరిగినప్పుడు ఇన్సులిన్ ఆపేస్తే చక్కెర మరింత పెరుగుతుంది; థైరాక్సిన్, అడ్రినలిన్ ఈ నియంత్రణతో సంబంధం లేనివి.
కింది వాటిలో న్యూరాన్‌లో ప్రచోదనం ప్రయాణించే సరైన క్రమం ఏది?
A. ఆక్సాన్ → కణదేహం → డెండ్రైట్ → సినాప్స్
B. డెండ్రైట్ → కణదేహం → ఆక్సాన్ → సినాప్స్
C. కణదేహం → డెండ్రైట్ → ఆక్సాన్ → సినాప్స్
D. డెండ్రైట్ → ఆక్సాన్ → కణదేహం → సినాప్స్
Answer & explanation
Correct: B — డెండ్రైట్ → కణదేహం → ఆక్సాన్ → సినాప్స్
సమాచారం డెండ్రైట్ కొన వద్ద అందుతుంది, అక్కడి నుండి కణదేహం గుండా ఆక్సాన్ వెంట ప్రయాణించి, చివర రసాయనాలను విడుదల చేసి సినాప్స్ దాటుతుంది. మిగతా క్రమాలు ప్రచోదనం వెళ్లే నిజమైన దిశకు విరుద్ధం, ఎందుకంటే ఆక్సాన్ కణదేహం తరువాత వచ్చే భాగం.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) గుండె కొట్టుకోవడం అనైచ్ఛిక చర్య. (2) కుర్చీని జరపడం ప్రతీకార చర్య. ఇందులో సరైనవి?
A. (2) మాత్రమే
B. (1), (2) రెండూ
C. (1) మాత్రమే
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: C — (1) మాత్రమే
గుండె కొట్టుకోవడం మనం ఆలోచించకుండా జరిగే అనైచ్ఛిక చర్య, కాబట్టి (1) సరైనది. కుర్చీని జరపడం ఏం చేయాలో నిర్ణయించి చేసే ఐచ్ఛిక చర్య; ప్రతీకార చర్య కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు.
పరిసరాల్లోని మార్పును గుర్తించి సరైన కదలికనే చేయించే వ్యవస్థల గురించి సరైనది ఏది?
A. జంతువుల్లో హార్మోన్లు మాత్రమే ఉంటాయి
B. మొక్కల్లో నాడీవ్యవస్థ ఉంటుంది కానీ హార్మోన్లు ఉండవు
C. జీవులన్నింటిలో నాడీవ్యవస్థ మాత్రమే సమన్వయం చేస్తుంది
D. జంతువుల్లో నాడీవ్యవస్థ, హార్మోన్లు రెండూ ఉంటాయి; మొక్కల్లో హార్మోన్ల రసాయన సమన్వయమే ఉంటుంది
Answer & explanation
Correct: D — జంతువుల్లో నాడీవ్యవస్థ, హార్మోన్లు రెండూ ఉంటాయి; మొక్కల్లో హార్మోన్ల రసాయన సమన్వయమే ఉంటుంది
జంతువులు నాడీ ప్రచోదనాలు, హార్మోన్లు రెండింటినీ వాడతాయి; మొక్కలకు నాడీవ్యవస్థ లేదు, కాబట్టి పెరుగుదల, స్పందనలు హార్మోన్ల రసాయన సమన్వయం ద్వారా జరుగుతాయి. మొక్కల్లో నాడీవ్యవస్థ ఉందనడం పుస్తకంలోని వాస్తవానికి విరుద్ధం.
A. కండర కణాల్లోని ప్రత్యేక ప్రోటీన్లు ఆకారం, అమరిక మార్చుకుని కణాన్ని పొట్టిగా చేస్తాయి
B. కణాలు నీటిని పీల్చి ఉబ్బుతాయి
C. కణాల్లో కొత్త కణాలు పుడతాయి
D. న్యూరాన్లు కండర కణంలోకి ప్రవేశిస్తాయి
Answer & explanation
Correct: A — కండర కణాల్లోని ప్రత్యేక ప్రోటీన్లు ఆకారం, అమరిక మార్చుకుని కణాన్ని పొట్టిగా చేస్తాయి
నాడీ విద్యుత్ ప్రచోదనం అందగానే కండర కణంలోని ప్రత్యేక ప్రోటీన్ల ఆకారం, అమరిక మారి కణం పొట్టిగా (shorten) అవుతుంది. నీటి మార్పుతో ఆకారం మార్చుకోవడం మొక్కల కణాల పద్ధతి, జంతు కండరాలది కాదు. న్యూరాన్లు కండర కణంలోకి రావు, సినాప్స్ దగ్గరే సంకేతం అందుతుంది.
ఇన్సులిన్ లోపం ఉన్న రోగికి ఇంజెక్షన్లు ఎందుకు ఇస్తారు?
A. పెరుగుదలను పెంచడానికి
B. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిని నియంత్రించడానికి
C. అయోడిన్ లోపాన్ని సరిచేయడానికి
D. గుండె వేగాన్ని పెంచడానికి
Answer & explanation
Correct: B — రక్తంలో చక్కెర స్థాయిని నియంత్రించడానికి
ఇన్సులిన్ రక్తంలో చక్కెరను నియంత్రించే హార్మోన్; క్లోమం తగినంత స్రవించకపోతే చక్కెర పెరిగి హాని కలుగుతుంది, అందుకే ఇంజెక్షన్ల ద్వారా అందిస్తారు. పెరుగుదలకు వృద్ధి హార్మోన్, అయోడిన్ లోపానికి అయోడిన్ ఉప్పు, గుండె వేగానికి అడ్రినలిన్ సంబంధించినవి.
C. నాడీ విధానం విద్యుత్ ప్రచోదనాలతో వేగంగా; హార్మోన్ల విధానం రసాయనాలతో నెమ్మదిగా కానీ అన్ని కణాలకూ చేరుతుంది
D. హార్మోన్లు నాడులతో అనుసంధానమైన కణాలకే చేరతాయి
Answer & explanation
Correct: C — నాడీ విధానం విద్యుత్ ప్రచోదనాలతో వేగంగా; హార్మోన్ల విధానం రసాయనాలతో నెమ్మదిగా కానీ అన్ని కణాలకూ చేరుతుంది
నాడీ విధానం నాడులున్న కణాలకే చేరుతుంది కానీ చాలా వేగం; హార్మోన్ల రసాయన సంకేతాలు రక్తంలో వ్యాపించి నాడీ సంబంధం లేని అన్ని కణాలకూ చేరతాయి కానీ నెమ్మదిగా ఉంటాయి. కాబట్టి నాడీ విధానాన్ని నెమ్మదిగా, హార్మోన్లను వేగంగా అనడం తప్పు.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) మెడుల్లా వెనుక మెదడులో భాగం. (2) చిన్న మెదడు ముందు మెదడులో భాగం. ఇందులో సరైనవి?
A. (2) మాత్రమే
B. (1), (2) రెండూ
C. ఏదీ కాదు
D. (1) మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — (1) మాత్రమే
మెడుల్లా, చిన్న మెదడు రెండూ వెనుక మెదడులోని భాగాలు; అందువల్ల (1) సరైనది. చిన్న మెదడు ముందు మెదడులో భాగం కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు. ముందు మెదడు ఆలోచన, సంవేదన విశ్లేషణ చేస్తుంది, చిన్న మెదడు సమతుల్యతను.