నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) (10వ తరగతి సైన్స్ – జీవశాస్త్రం (Class 10 Biology)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
ప్రతీకార చాపంలో సమాచారం ప్రయాణించే సరైన క్రమం ఏది?
గ్రాహకం ఉద్దీపనను పట్టుకుని జ్ఞాన నాడి ద్వారా వెన్నుపాముకు పంపుతుంది; అక్కడి నుండి చాలక నాడి కండరానికి ఆదేశం తీసుకెళ్తుంది. జ్ఞాన నాడి లోపలికి, చాలక నాడి బయటికి సమాచారం తీసుకెళ్తాయి; ఈ దిశ తారుమారైన క్రమాలు, లేదా మెదడు గుండా సాగే క్రమం ప్రతీకార చాపం కాదు.
B. ప్రతీకార చర్య ఆలోచన లేకుండా వెన్నుపాము ద్వారా త్వరగా జరుగుతుంది; నడక ఆలోచించి చేసే ఐచ్ఛిక చర్య
C. రెండూ మెదడు ఆలోచనతోనే మొదలవుతాయి
D. ప్రతీకార చర్య ఐచ్ఛికం; నడక అనైచ్ఛికం
Answer & explanation
Correct: B — ప్రతీకార చర్య ఆలోచన లేకుండా వెన్నుపాము ద్వారా త్వరగా జరుగుతుంది; నడక ఆలోచించి చేసే ఐచ్ఛిక చర్య
ప్రతీకార చర్యలో వెన్నుపాము లోని చాపం మెదడు ఆలోచనను ఆగకుండా నేరుగా కండరాన్ని కదిలిస్తుంది కాబట్టి అది వేగంగా జరుగుతుంది. నడక మెదడు నిర్ణయం ప్రకారం చేసే ఐచ్ఛిక చర్య. కాబట్టి రెండూ ఆలోచన లేకుండా జరుగుతాయనేది తప్పు.
కింది వాటిలో 'చిన్న మెదడు' (Cerebellum) విధి కానిది ఏది?
A. శరీర సమతుల్యత కాపాడటం
B. భంగిమను నిలపడం
C. రక్తపోటును నియంత్రించడం
D. ఐచ్ఛిక చర్యల కచ్చితత్వం
Answer & explanation
Correct: C — రక్తపోటును నియంత్రించడం
రక్తపోటును నియంత్రించేది వెనుక మెదడులోని మెడుల్లా. చిన్న మెదడు సమతుల్యత, భంగిమ, ఐచ్ఛిక చర్యల కచ్చితత్వాన్ని చూస్తుంది; కాబట్టి రక్తపోటు నియంత్రణ దాని పని కాదు.
కాంతి ఒకవైపు నుండి వస్తున్నప్పుడు కాండంలో జరిగే సరైన క్రమం ఏది?
A. ఆక్సిన్ కాంతి వైపుకు చేరుతుంది → ఆ వైపు కణాలు పొడవు పెరుగుతాయి → కాండం కాంతికి దూరంగా వంగుతుంది
B. ఆక్సిన్ రెండు వైపులా సమానంగా ఉంటుంది → కాండం నేరుగా పెరుగుతుంది → కాంతికి స్పందన ఉండదు
C. అబ్సిసిక్ ఆమ్లం నీడ వైపు చేరుతుంది → ఆ వైపు కణాలు పొడవు పెరుగుతాయి → కాండం వంగుతుంది
D. ఆక్సిన్ నీడ వైపుకు వ్యాపిస్తుంది → ఆ వైపు కణాలు ఎక్కువ పొడవు పెరుగుతాయి → కాండం కాంతి వైపు వంగుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — ఆక్సిన్ నీడ వైపుకు వ్యాపిస్తుంది → ఆ వైపు కణాలు ఎక్కువ పొడవు పెరుగుతాయి → కాండం కాంతి వైపు వంగుతుంది
ఆక్సిన్ నీడ వైపు చేరడం వల్ల అక్కడి కణాలు ఎక్కువ పొడవు పెరిగి కాండాన్ని కాంతి వైపు వంచుతాయి. ఆక్సిన్ కాంతి వైపు చేరితే కాండం కాంతికి దూరంగా వంగేది, ఇది పరిశీలనకు విరుద్ధం. అబ్సిసిక్ ఆమ్లం పెరుగుదలను నిరోధించే హార్మోన్.
అడ్రినలిన్ స్రవించినప్పుడు శరీరంలో జరగని మార్పు ఏది?
A. గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం
B. జీర్ణవ్యవస్థ, చర్మానికి రక్త ప్రసరణ పెరగడం
C. శ్వాస రేటు పెరగడం
D. అస్థిపంజర కండరాలకు రక్తం మళ్లడం
Answer & explanation
Correct: B — జీర్ణవ్యవస్థ, చర్మానికి రక్త ప్రసరణ పెరగడం
అడ్రినలిన్ వల్ల జీర్ణవ్యవస్థ, చర్మంలోని చిన్న ధమనుల చుట్టూ కండరాలు కుంచించుకుని ఆ భాగాలకు రక్తం తగ్గుతుంది; ఆ రక్తం అస్థిపంజర కండరాలకు చేరుతుంది. అందువల్ల రక్త ప్రసరణ పెరగడం అనేది జరిగే మార్పు కాదు. గుండె వేగం, శ్వాస రేటు పెరుగుతాయి.
ఈ రెండు ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. (1) థైరాక్సిన్ తయారీకి అయోడిన్ అవసరం. (2) వృద్ధి హార్మోన్ను థైరాయిడ్ గ్రంథి స్రవిస్తుంది. ఇందులో సరైనవి?
A. (2) మాత్రమే
B. (1), (2) రెండూ
C. (1) మాత్రమే
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: C — (1) మాత్రమే
థైరాయిడ్ గ్రంథి థైరాక్సిన్ తయారీకి అయోడిన్ తప్పనిసరి, కాబట్టి (1) సరైనది. వృద్ధి హార్మోన్ను స్రవించేది పిట్యూటరీ గ్రంథి, థైరాయిడ్ కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు. అందుకే (1) మాత్రమే సరైనది.
మెదడు నుండి వచ్చే నాడులు, వెన్నుపాము నుండి వచ్చే నాడులు కలిసి ఏర్పరిచేది ఏది?
A. కేంద్ర నాడీవ్యవస్థ
B. అంతఃస్రావ వ్యవస్థ
C. ప్రతీకార చాపం
D. పరిధీయ నాడీవ్యవస్థ
Answer & explanation
Correct: D — పరిధీయ నాడీవ్యవస్థ
కపాల నాడులు (మెదడు నుండి), వెన్నెముక నాడులు (వెన్నుపాము నుండి) కలిపి పరిధీయ నాడీవ్యవస్థ; ఇవి కేంద్ర నాడీవ్యవస్థకు, శరీర భాగాలకు మధ్య సంభాషణ జరిపిస్తాయి. కేంద్ర నాడీవ్యవస్థ అంటే మెదడు, వెన్నుపాము; అంతఃస్రావ వ్యవస్థ హార్మోన్లది.
A. ఆధారానికి దూరంగా ఉన్న భాగం ఎక్కువ వేగంగా పెరగడం
B. ఆధారాన్ని తాకిన భాగం ఎక్కువ వేగంగా పెరగడం
C. రెండు వైపులా సమాన వేగంతో పెరగడం
D. కణాల్లోని నీరు పూర్తిగా కోల్పోవడం
Answer & explanation
Correct: A — ఆధారానికి దూరంగా ఉన్న భాగం ఎక్కువ వేగంగా పెరగడం
నులితీగలో ఆధారాన్ని తాకిన వైపు నెమ్మదిగా, దూరంగా ఉన్న వైపు వేగంగా పెరుగుతుంది; ఈ అసమాన పెరుగుదల తీగను ఆధారం చుట్టూ వంచుతుంది. తాకిన వైపు ఎక్కువ పెరిగితే తీగ ఆధారం నుండి దూరంగా వంగేది. ఇది పెరుగుదల ఆధారిత చలనం, లజ్జావతిలా నీటి మార్పు ద్వారా కాదు.
A. పెరుగుదల వల్ల జరుగుతుంది; కండర ప్రోటీన్ల వల్ల జరుగుతుంది
B. పెరుగుదలతో సంబంధం లేదు; కణాల్లో నీటి పరిమాణం మారడం వల్ల జరుగుతుంది
C. నాడీ కణజాలం ద్వారా జరుగుతుంది
D. ఆక్సిన్ వ్యాప్తి వల్ల చాలా నెమ్మదిగా జరుగుతుంది
Answer & explanation
Correct: B — పెరుగుదలతో సంబంధం లేదు; కణాల్లో నీటి పరిమాణం మారడం వల్ల జరుగుతుంది
లజ్జావతిలో తాకిన సమాచారం కణం నుండి కణానికి చేరి, కదిలే భాగంలోని కణాలు నీటిని పెంచుకుని లేదా కోల్పోయి ఆకారం మార్చుకుంటాయి; ఇందులో పెరుగుదల లేదు. మొక్కలకు నాడీ కణజాలం, కండర ప్రోటీన్లు లేవు. ఆక్సిన్ వల్ల నెమ్మదిగా జరిగేవి పెరుగుదల చలనాలు.