నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for నియంత్రణ & సమన్వయం (Control and Coordination) (10వ తరగతి సైన్స్ – జీవశాస్త్రం (Class 10 Biology)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Easy
బాల్యంలో వృద్ధి హార్మోన్ లోపిస్తే ఏమవుతుంది?
A. గాయిటర్
B. మధుమేహం
C. మరుగుజ్జుతనం (Dwarfism)
D. కామెర్లు
Answer & explanation
Correct: C — మరుగుజ్జుతనం (Dwarfism)
వృద్ధి హార్మోన్ పిట్యూటరీ గ్రంథి నుండి స్రవించి శరీర ఎదుగుదలను నియంత్రిస్తుంది; బాల్యంలో అది తగ్గితే మరుగుజ్జుతనం వస్తుంది. గాయిటర్ అయోడిన్ లోపం వల్ల, మధుమేహం ఇన్సులిన్ లోపం వల్ల వస్తాయి; కామెర్లు హార్మోన్ల వ్యాధి కాదు.
మెదడు ఎముకల పెట్టె అయిన పుర్రె లోపల, ద్రవంతో నిండిన సంచిలో ఉంటుంది; ఇది దెబ్బల నుండి కాపాడుతుంది. వెన్నెముక వెన్నుపామును రక్షిస్తుంది. పక్కటెముకలు గుండె, ఊపిరితిత్తులను కాపాడతాయి.
సైటోకైనిన్లు కణ విభజనను పెంచుతాయి, అందుకే వేగంగా కణ విభజన జరిగే పండ్లు, విత్తనాల్లో ఎక్కువ ఉంటాయి. అబ్సిసిక్ ఆమ్లం పెరుగుదలను నిరోధిస్తుంది, ఆక్సిన్ కణాల పొడవు పెరుగుదలకు తోడ్పడుతుంది, ఈస్ట్రోజెన్ జంతు లైంగిక హార్మోన్.
రక్తపోటు, లాలాజల స్రావం, వాంతిని నియంత్రించే భాగం ఏది?
A. చిన్న మెదడు
B. మెడుల్లా
C. ముందు మెదడు
D. వెన్నుపాము
Answer & explanation
Correct: B — మెడుల్లా
వెనుక మెదడులోని మెడుల్లా అనైచ్ఛిక చర్యలైన రక్తపోటు, లాలాజలం, వాంతిని నియంత్రిస్తుంది. చిన్న మెదడు సమతుల్యతకు, ముందు మెదడు ఆలోచన-సంవేదన విశ్లేషణకు, వెన్నుపాము ప్రతీకార చాపాలకు సంబంధించినవి.
గ్రాహకాల నుండి వచ్చిన సమాచారాన్ని డెండ్రైట్ కొన అందుకుని, రసాయన చర్య ద్వారా విద్యుత్ ప్రచోదనం పుట్టిస్తుంది. ఆక్సాన్ చివర ప్రచోదనం రసాయన సంకేతంగా మారే చోటు; కండరం స్పందించే అవయవం; వెన్నెముక వెన్నుపాముకు రక్షణ.
జంతువుల్లో నియంత్రణ, సమన్వయం కలిగించే కణజాలాలు ఏవి?
A. ఎముక కణజాలం, కొవ్వు కణజాలం
B. రక్తం, శోషరసం
C. చర్మం, వెంట్రుకలు
D. నాడీ కణజాలం, కండర కణజాలం
Answer & explanation
Correct: D — నాడీ కణజాలం, కండర కణజాలం
నాడీ కణజాలం సమాచారాన్ని సేకరించి, విశ్లేషించి ఆదేశం ఇస్తుంది; కండర కణజాలం ఆ ఆదేశం ప్రకారం కదిలి చర్య చేస్తుంది. ఎముక, కొవ్వు, రక్తం, చర్మం వంటివి ఈ సమన్వయంలో ప్రధాన పాత్ర వహించవు.
హైపోథాలమస్ స్రవించే విడుదల హార్మోన్లు (Releasing hormones) ఏ గ్రంథిని ప్రేరేపిస్తాయి?
A. పిట్యూటరీ గ్రంథి
B. థైరాయిడ్ గ్రంథి
C. క్లోమం
D. అడ్రినల్ గ్రంథి
Answer & explanation
Correct: A — పిట్యూటరీ గ్రంథి
హైపోథాలమస్ విడుదల హార్మోన్ల ద్వారా పిట్యూటరీ గ్రంథిని హార్మోన్లు విడుదల చేసేలా ప్రేరేపిస్తుంది; ఉదాహరణకు వృద్ధి హార్మోన్ తక్కువైతే వృద్ధి హార్మోన్ విడుదల కారకం పిట్యూటరీని ప్రేరేపిస్తుంది. పట్టికలో థైరాయిడ్, క్లోమం, అడ్రినల్ గ్రంథులకు వేరే హార్మోన్లు ఉన్నాయి.
ముందు మెదడు సంవేదనలను అందుకుని, సహచర ప్రాంతాల్లో నిల్వ సమాచారంతో కలిపి విశ్లేషించి చర్యపై నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. మధ్య మెదడు, వెనుక మెదడులోని చిన్న మెదడు, మెడుల్లా అనైచ్ఛిక చర్యలు, సమతుల్యతను చూస్తాయి.
పుప్పొడి నాళం అండాలు విడుదల చేసే రసాయనాల వైపు పెరుగుతుంది; 'కెమో' అంటే రసాయనం కాబట్టి ఇది రసాయన వర్తనం. గురుత్వం భూమి ఆకర్షణకు, కాంతి వర్తనం కాంతికి, జల వర్తనం నీటికి సంబంధించినవి.
వృషణాలు స్రవించే టెస్టోస్టీరాన్ 10–12 ఏళ్ల వయసులో మగవారిలో కనిపించే మార్పులకు కారణం. ఈస్ట్రోజెన్ ఆడవారిలో అలాంటి మార్పులకు, ఇన్సులిన్ చక్కెర నియంత్రణకు, థైరాక్సిన్ జీవక్రియకు సంబంధించినవి.